Εκατοντάδες φίλοι, αμέτρητα μηνύματα, ειδοποιήσεις που δεν σταματούν ποτέ. Είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι, γνωρίζουμε τι κάνουν οι άλλοι, σχολιάζουμε, αντιδρούμε, μοιραζόμαστε στιγμές. Κι όμως, πότε ήταν η τελευταία φορά που καθίσαμε να κάνουμε μια πραγματική συζήτηση, χωρίς να κοιτάξουμε ούτε μία φορά την οθόνη του κινητού μας; Μήπως, τελικά, όσο πληθαίνουν οι ψηφιακές μας επαφές, τόσο λιγοστεύουν οι ουσιαστικές κουβέντες; Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο τρόπος που επικοινωνούμε αλλάζει και τα social media ενδέχεται να παίζουν σημαντικό ρόλο.
Μιλάμε όλο και λιγότερο;
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Perspectives on Psychological Science, οι καθημερινές μας συνομιλίες φαίνεται πως γίνονται ολοένα και πιο περιορισμένες.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερα από 2.000 άτομα, ηλικίας 10 έως 94 ετών, τα οποία είχαν συμμετάσχει σε 22 μελέτες μεταξύ 2005 και 2019. Διαπίστωσαν ότι ο αριθμός των λέξεων που χρησιμοποιούσαν καθημερινά μειωνόταν κατά περίπου 338 για κάθε έτος που περνούσε. Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρήθηκε στους νέους κάτω των 25 ετών, φτάνοντας περίπου τις 458 λέξεις ετησίως.
Πού οφείλεται αυτή η αλλαγή; Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εξάπλωση των social media, αλλά και οι ευρύτερες αλλαγές στον τρόπο ζωής μας, ενδέχεται να έχουν περιορίσει τις ευκαιρίες για αυθόρμητη, πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία. Δεν έχει αποδειχθεί, πάντως, ότι τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν την αιτία αυτής της μείωσης.
Πολλές επαφές, λιγότερη σύνδεση;
Σκεφτείτε πόσες μικρές συζητήσεις χωρούσαν κάποτε στην καθημερινότητά μας: μια κουβέντα με τον γείτονα, μια συνάντηση με φίλους, λίγα λεπτά συζήτησης στο διάλειμμα της δουλειάς. Σήμερα, πολλές από αυτές τις στιγμές μπορεί να αντικαθίστανται από ένα μήνυμα, ένα emoji ή μερικά λεπτά ατελείωτου scrolling.
Παράλληλα, ερευνητικά δεδομένα από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι οι άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο μόνοι τους σε σύγκριση με προηγούμενες δεκαετίες. Ιδιαίτερα οι νεότερες ηλικίες φαίνεται να συναντούν λιγότερο συχνά τους φίλους τους από κοντά.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διάκριση: το να περνάμε χρόνο μόνοι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθανόμαστε μοναξιά. Ούτε η αυξημένη χρήση των social media συνεπάγεται αυτομάτως λιγότερες ουσιαστικές σχέσεις.
Μάλιστα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σχέση μπορεί να λειτουργεί και αντίστροφα: ίσως ορισμένοι άνθρωποι στρέφονται περισσότερο στον ψηφιακό κόσμο ακριβώς επειδή έχουν ήδη λιγότερες ευκαιρίες κοινωνικής επαφής.
Τα social media δεν είναι πάντα ο «κακός» της ιστορίας
Το ενδιαφέρον είναι ότι η ψηφιακή επικοινωνία μπορεί να λειτουργήσει και θετικά. Έρευνα που παρακολούθησε παιδιά στη Νορβηγία από την ηλικία των 10 έως τα 18 τους χρόνια διαπίστωσε ότι εκείνα που αλληλεπιδρούσαν περισσότερο στα social media, δημοσιεύοντας και σχολιάζοντας αναρτήσεις, περνούσαν στη συνέχεια περισσότερο χρόνο με τους φίλους τους και εκτός διαδικτύου.
Με άλλα λόγια, η διαδικτυακή επικοινωνία δεν αντικαθιστά πάντα την προσωπική επαφή. Μερικές φορές την ενισχύει.
Υπάρχουν, βέβαια, και εξαιρέσεις. Στην ίδια μελέτη, η αυξημένη χρήση των κοινωνικών δικτύων συνδέθηκε με δυσμενέστερη εξέλιξη των κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά που εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα κοινωνικού άγχους.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς πόση ώρα περνάμε online, αλλά πώς χρησιμοποιούμε αυτόν τον χρόνο και τι θέση καταλαμβάνει η ψηφιακή επικοινωνία στις πραγματικές μας σχέσεις.
Η επικοινωνία χρειάζεται κάτι περισσότερο από μια οθόνη
Τα μηνύματα μπορούν να μας κρατήσουν κοντά σε ανθρώπους που βρίσκονται μακριά. Μια βιντεοκλήση μπορεί να γεφυρώσει αποστάσεις και μια διαδικτυακή συζήτηση να μας προσφέρει συντροφιά. Ωστόσο, η προσωπική επαφή εξακολουθεί να έχει ξεχωριστή σημασία.
Έρευνες δείχνουν ότι τόσο οι διαδικτυακές όσο και οι διά ζώσης κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μπορούν να συμβάλουν στην ψυχική ευεξία, ιδιαίτερα όταν αφορούν κοντινούς μας ανθρώπους. Η αποκλειστικά ψηφιακή επικοινωνία, όμως, φαίνεται να προσφέρει μικρότερα οφέλη από την προσωπική επαφή.
Ίσως, λοιπόν, δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τα social media, αλλά να θυμηθούμε ότι η ουσιαστική επικοινωνία δεν μετριέται σε likes, followers και μηνύματα. Χρειάζεται χρόνο, προσοχή και πραγματικό ενδιαφέρον για όσα έχει να μας πει ο άλλος.
Γιατί το σημαντικό δεν είναι μόνο να έχουμε κάποιον να μιλήσουμε, αλλά και κάποιον που θα μας ακούσει πραγματικά.
vita.gr
