Μια πράξη που χαρακτηρίζεται από καλοσύνη δεν αξιολογείται μόνο από το τι κάνουμε για τους άλλους, αλλά και από το αν είχαμε πραγματικά την υποχρέωση να το κάνουμε.
Νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι οι άνθρωποι αποδίδουν πολύ μεγαλύτερη αξία σε μια πράξη βοήθειας όταν αυτή ξεπερνά τις συνηθισμένες υποχρεώσεις, ενώ η ζεστασιά και η πρόθεση με την οποία προσφέρεται φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά την αντίληψή μας για τον χαρακτήρα εκείνου που την πραγματοποιεί.
Όταν η καλοσύνη θεωρείται υποχρέωση, χάνει την αξία της
Οι Αμερικανοί ερευνητές επιχείρησαν να εξετάσουν τι κάνει τους ανθρώπους να χαρακτηρίζουν μια συμπεριφορά ως καλοσυνάτη, ευγενική ή στοργική. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Applied Positive Psychology.
Στη μελέτη συμμετείχαν 736 ενήλικες, ηλικίας 18 έως 77 ετών, οι οποίοι κλήθηκαν να αξιολογήσουν διαφορετικές καθημερινές πράξεις προσφοράς μέσα από σύντομα υποθετικά σενάρια.
Ένα από τα παραδείγματα αφορούσε δύο συγκατοίκους. Στην πρώτη περίπτωση, κάποιος αναλάμβανε να πλύνει τα πιάτα, όπως όριζε η συμφωνία μεταξύ τους. Στη δεύτερη, έκανε μια επιπλέον δουλειά που κανονικά αναλογούσε στον συγκάτοικό του, όπως να βγάλει τα σκουπίδια.
Η διαφορά στις αξιολογήσεις ήταν εντυπωσιακή. Όταν κάποιος έκανε μια δουλειά που αποτελούσε ήδη υποχρέωσή του, η πράξη του συγκέντρωνε κατά μέσο όρο 3,76 βαθμούς σε μια κλίμακα έξι βαθμών ως προς την καλοσύνη. Όταν, όμως, αναλάμβανε κάτι που δεν ήταν δική του ευθύνη, η βαθμολογία ανέβαινε στους 5,20 βαθμούς. Με άλλα λόγια, η προσφορά που ξεπερνά το αναμενόμενο αναγνωρίζεται πολύ περισσότερο από μια συμπεριφορά που θεωρείται δεδομένη.
Η σημασία της πρόθεσης και της ζεστασιάς
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι ο τρόπος με τον οποίο προσφέρεται μια βοήθεια επηρεάζει την εικόνα που σχηματίζουμε για τον άνθρωπο που την προσφέρει. Για παράδειγμα, κάποιος που κρατά την πόρτα ενός καταστήματος ανοιχτή για έναν άλλον και συνοδεύει την κίνηση με ένα χαμόγελο και μια ευγενική ευχή αξιολογείται πιο θετικά από κάποιον που κάνει ακριβώς το ίδιο χωρίς ιδιαίτερη εκδήλωση ζεστασιάς.
Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει και ο σχεδιασμός της προσφοράς. Μια τακτική μηνιαία δωρεά σε φιλανθρωπικό οργανισμό αξιολογήθηκε ως πιο καλοσυνάτη από μια αυθόρμητη προσφορά χρημάτων σε κάποιον που είχε ανάγκη. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η προμελετημένη διάθεση προσφοράς μπορεί να εκλαμβάνεται ως ισχυρότερη ένδειξη ενδιαφέροντος.
Επιπλέον, οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν σχεδόν με τον ίδιο τρόπο τις έννοιες «καλός» και «ευγενικός», ενώ ο χαρακτηρισμός «στοργικός» συγκέντρωσε ελαφρώς χαμηλότερη βαθμολογία. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η στοργή ενδέχεται να προϋποθέτει μια βαθύτερη συναισθηματική σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων.
Πότε αναγνωρίζουμε πραγματικά την καλοσύνη;
Το αν η βοήθεια προσφέρεται ανώνυμα ή αν εκείνος που την προσφέρει αποκομίζει κάποιο προσωπικό όφελος δεν φάνηκε να επηρεάζει σημαντικά τις αξιολογήσεις. Αντίθετα, η σχέση μεταξύ των ανθρώπων είχε ορισμένες διαφοροποιήσεις: ένας φίλος που προσέφερε κάτι αξιολογήθηκε ως περισσότερο στοργικός από έναν άγνωστο που έκανε ακριβώς το ίδιο.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα βασίζονται σε υποθετικά σενάρια και δεν αποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο στην πραγματική ζωή. Ωστόσο, αναδεικνύουν μια ενδιαφέρουσα διάσταση της ανθρώπινης συμπεριφοράς: η καλοσύνη αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν δεν αποτελεί υποχρέωση, αλλά συνειδητή επιλογή να κάνουμε κάτι παραπάνω για κάποιον άλλον.
vita.gr
