Στην καθημερινή και επαγγελματική μας ζωή, ερχόμαστε αντιμέτωποι με προβλήματα που απαιτούν λύσεις. Συχνά τείνουμε να αντιμετωπίζουμε όλα τα εμπόδια με τον ίδιο τρόπο, αναζητώντας νέες πληροφορίες ή περισσότερη εκπαίδευση. Ωστόσο, η ρίζα των δυσκολιών μας δεν είναι πάντα η ίδια.
Ο Αμερικανός ψυχολόγος Rudolph Ekstein είχε προτείνει ήδη από τη δεκαετία του 1950 ότι τα περισσότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ανήκουν σε δύο βασικές κατηγορίες. Η διάκριση αυτή παραμένει επίκαιρη και μπορεί να μας βοηθήσει να βρίσκουμε πιο αποτελεσματικές λύσεις.
Δύο είδη προβλημάτων
1. Προβλήματα δεξιοτήτων
Είναι τα προβλήματα που προκύπτουν επειδή δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς να κάνουμε κάτι. Για παράδειγμα:
- να μάθουμε μια ξένη γλώσσα,
- να παίξουμε πιάνο,
- να διαχειριζόμαστε καλύτερα τον χρόνο μας,
- να αποκτήσουμε πιο αποτελεσματικές τεχνικές επικοινωνίας.
Η λύση εδώ είναι σχετικά ξεκάθαρη: χρειαζόμαστε γνώση, εξάσκηση και καθοδήγηση.
2. Προβλήματα συναισθηματικής υπερίσχυσης
Σε αυτή την περίπτωση γνωρίζουμε ήδη τι πρέπει να κάνουμε, όμως σε μια δύσκολη στιγμή τα συναισθήματά μας μάς εμποδίζουν να το εφαρμόσουμε.
Για παράδειγμα:
- Ξέρετε πώς να παραμένετε ψύχραιμοι, αλλά μια παρατήρηση του προϊσταμένου σας σας κάνει να αντιδράσετε υπερβολικά.
- Έχετε τις γνώσεις να ολοκληρώσετε μια εργασία, αλλά το άγχος ή η απογοήτευση σας κάνουν να την αναβάλλετε.
- Προσπαθείτε να επισκευάσετε κάτι στο σπίτι, αλλά ο εκνευρισμός σας οδηγεί να τα παρατήσετε.
Δεν λείπει η δεξιότητα· λείπει η συναισθηματική ισορροπία εκείνη τη στιγμή.
Η πρώτη ερώτηση που αξίζει να κάνουμε
Όταν αντιμετωπίζουμε μια δυσκολία, ίσως η πιο χρήσιμη ερώτηση είναι:
«Μου λείπει η γνώση ή με εμποδίζουν τα συναισθήματά μου;»
Η απάντηση μπορεί να αλλάξει εντελώς τον τρόπο που θα προσεγγίσουμε το πρόβλημα.
Αν λείπουν οι δεξιότητες…
Αναζητήστε πληροφορίες και εκπαίδευση. Ένα βιβλίο, ένα διαδικτυακό σεμινάριο, ένας ειδικός ή ακόμη και ένα σύντομο εκπαιδευτικό βίντεο μπορεί να σας βοηθήσει να αποκτήσετε τις γνώσεις που χρειάζεστε.
Παράλληλα, είναι χρήσιμο να σκεφτείτε ποια εμπόδια μπορεί να εμφανιστούν. Έχετε αρκετό χρόνο; Τα κατάλληλα εργαλεία; Χρειάζεστε βοήθεια από κάποιον άλλον; Ο καλός σχεδιασμός αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας.
Αν φταίνε τα συναισθήματα…
Τότε αξίζει να αναρωτηθείτε:
- Τι ήταν αυτό που με πυροδότησε;
- Γιατί αντέδρασα έτσι σήμερα και όχι χθες;
- Μήπως το πραγματικό πρόβλημα είναι διαφορετικό από αυτό που φαίνεται;
Πολλές φορές η έντονη αντίδρασή μας δεν οφείλεται στο γεγονός της στιγμής, αλλά σε συσσωρευμένο στρες, κούραση ή σε παλιότερες εμπειρίες που μας έχουν κάνει πιο ευαίσθητους στην κριτική, στην απόρριψη ή στην αίσθηση ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί.
Ηρεμήστε πριν αποφασίσετε
Όταν τα συναισθήματα είναι έντονα, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να σκεφτεί καθαρά. Οι ειδικοί προτείνουν να αφιερώσουμε λίγα λεπτά για να ηρεμήσουμε πριν αντιδράσουμε.
Μερικές απλές τεχνικές είναι:
- αργές, βαθιές αναπνοές,
- ένας σύντομος περίπατος,
- λίγα λεπτά ενσυνειδητότητας (mindfulness),
- μια μικρή παύση πριν απαντήσουμε ή πάρουμε αποφάσεις.
Αφού μειωθεί η ένταση, είναι πολύ πιο εύκολο να δούμε την κατάσταση αντικειμενικά.
Η λύση στα προβλήματα βρίσκεται στη σωστή «διάγνωση»
Το σημαντικότερο μήνυμα της θεωρίας του Ekstein είναι απλό αλλά ιδιαίτερα χρήσιμο:
Δεν λύνονται όλα τα προβλήματα με τον ίδιο τρόπο.
Αν μας λείπει μια δεξιότητα, χρειάζεται μάθηση. Αν όμως οι γνώσεις υπάρχουν και τα συναισθήματα μάς εμποδίζουν να τις αξιοποιήσουμε, τότε χρειάζεται να διαχειριστούμε το άγχος, τον θυμό ή τις βαθύτερες αιτίες που ενεργοποιούν αυτές τις αντιδράσεις.
Με άλλα λόγια, πριν αναζητήσουμε τη λύση, αξίζει να αναρωτηθούμε: «Ποιο είναι πραγματικά το πρόβλημα;» Η σωστή απάντηση είναι συχνά το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για να το ξεπεράσουμε.
vita.gr
