Κάποιες φορές, οι συνήθειες είναι αρκετά δύσκολο να αλλάξουν. Αυτό μπορεί να συμβαίνει, ακόμη κι όταν γνωρίζουμε ότι η αλλαγή θα ωφελήσει την υγεία μας. Τα μικρά, ρεαλιστικά βήματα, η αναγνώριση των ερεθισμάτων που πυροδοτούν μια συμπεριφορά και η κατανόηση των αναγκών που αυτή εξυπηρετεί μπορούν να μας βοηθήσουν να κάνουμε μια νέα αρχή.
Πολλοί άνθρωποι θέλουν να τρέφονται πιο υγιεινά, να ασκούνται συχνότερα, να διακόψουν το κάπνισμα ή να περιορίσουν το αλκοόλ. Ωστόσο, η πρόθεση δεν αρκεί πάντα για να μετατραπεί σε πράξη. Συχνά αναβάλλουμε την αλλαγή για την επόμενη ημέρα, χωρίς να καταφέρνουμε να την εντάξουμε στην καθημερινότητά μας.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να αλλάξουμε συνήθειες;
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA), οι συνήθειες είναι συμπεριφορές που έχουμε μάθει να εκτελούμε σχεδόν αυτόματα, με ελάχιστη συνειδητή προσπάθεια. Όταν επαναλαμβάνονται στο ίδιο περιβάλλον, γίνονται σταδιακά πιο ισχυρές και δύσκολα εγκαταλείπονται.
Γι’ αυτό και το περιβάλλον μας παίζει σημαντικό ρόλο. Η διαθεσιμότητα ανθυγιεινών τροφίμων, οι κοινωνικές συναναστροφές και οι καθημερινές μας διαδρομές μπορούν να επηρεάσουν τις επιλογές μας. Αντίστοιχα, η εύκολη πρόσβαση σε πόσιμο νερό, οι ποδηλατόδρομοι και οι χώροι άθλησης μπορούν να διευκολύνουν πιο υγιεινές συμπεριφορές.
Τα ερεθίσματα που πυροδοτούν τις συνήθειες
Πολλές συνήθειες ξεκινούν από ένα ερέθισμα, το οποίο προκαλεί μια επιθυμία και οδηγεί σε μια συγκεκριμένη αντίδραση. Η αντίδραση αυτή προσφέρει κάποια ανταμοιβή, με αποτέλεσμα η συμπεριφορά να επαναλαμβάνεται.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να καταφεύγει σε ένα γλυκό όταν αισθάνεται πίεση, επειδή αυτό του προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Αντίστοιχα, η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να συνδέεται με κοινωνικές περιστάσεις, στις οποίες θεωρείται από κάποιους αυτονόητη.
Ωστόσο, τα ερεθίσματα δεν είναι πάντοτε προφανή. Το οικογενειακό περιβάλλον, οι κοινωνικές συνθήκες, το άγχος και οι συναισθηματικές ανάγκες μπορεί να επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε.
Πώς θα κάνουμε την αλλαγή πιο εύκολη;
Υπάρχουν ορισμένες πρακτικές που μπορούν να κάνουν την προσπάθεια πιο ρεαλιστική και βιώσιμη.
-
Θέτουμε εφικτούς στόχους. Πριν ξεκινήσουμε, εξετάζουμε ποια βήματα απαιτούνται και αν μπορούμε πράγματι να τα ακολουθήσουμε.
-
Εστιάζουμε σε όσα ελέγχουμε. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε όλες τις συνθήκες της ζωής μας, μπορούμε όμως να προσαρμόσουμε ορισμένες καθημερινές επιλογές.
-
Χωρίζουμε τον μεγάλο στόχο σε μικρά βήματα. Αν θέλουμε να γυμναζόμαστε συστηματικά, μπορούμε να αρχίσουμε με έναν σύντομο περίπατο και να αυξήσουμε σταδιακά τη διάρκεια.
-
Θυμόμαστε τον λόγο της αλλαγής. Η σύνδεση της νέας συνήθειας με έναν προσωπικό στόχο μπορεί να μας βοηθήσει να παραμείνουμε συνεπείς.
-
Αναζητούμε τι μας προσφέρει η παλιά συνήθεια. Αν μια συμπεριφορά μάς ανακουφίζει από το άγχος ή μας βοηθά να νιώσουμε αποδεκτοί, χρειάζεται να βρούμε έναν διαφορετικό τρόπο να καλύψουμε αυτή την ανάγκη.
Η συνέπεια είναι πιο σημαντική από την τελειότητα
Ένα συνηθισμένο λάθος είναι η προσπάθεια να αλλάξουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Οι απότομες και μεγάλες αλλαγές μπορεί να αποδειχθούν δύσκολο να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.
Η σταδιακή προσέγγιση μάς επιτρέπει να προσαρμοζόμαστε, να αναγνωρίζουμε τις δυσκολίες και να χτίζουμε πάνω σε κάθε μικρή επιτυχία. Όταν η αλλαγή αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη, η ψυχοθεραπεία, ιδίως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, ίσως μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των βαθύτερων αιτιών.
Το σημαντικότερο είναι να κατανοήσουμε τι συντηρεί τη συνήθεια, να προσαρμόσουμε το περιβάλλον μας και να επιλέξουμε μικρά βήματα που μπορούμε να επαναλαμβάνουμε στην καθημερινότητά μας.
vita.gr
