Η παραγωγικότητα έχει γίνει σχεδόν δεύτερη φύση στη σύγχρονη ζωή, ένα αόρατο μέτρο που καθορίζει πόσο «καλοί» ή «αρκετοί» νιώθουμε. Κι όμως, πίσω από το διαρκές τρέξιμο, τις λίστες που δεν τελειώνουν ποτέ και το άγχος να αξιοποιήσουμε κάθε λεπτό, κρύβεται μια πίεση που πολλοί αναγνωρίζουν αλλά λίγοι παραδέχονται.
Είναι η αίσθηση ότι, ακόμη κι όταν κάνετε πολλά, θα έπρεπε να κάνετε περισσότερα. Η ενοχή που εμφανίζεται κάθε φορά που σταματάτε. Η σιωπηλή αίσθηση ότι πρέπει πάντα να αποδίδετε λίγο παραπάνω. Αυτό το φαινόμενο έχει όνομα (Toxic Productivity) και επηρεάζει περισσότερους ανθρώπους απ’ όσους νομίζετε.
Τι είναι η τοξική παραγωγικότητα;
Το toxic productivity εμφανίζεται όταν η παραγωγικότητα παύει να είναι εργαλείο και μετατρέπεται σε στοιχείο ταυτότητας. Δεν αφορά πια το να ολοκληρώνετε υποχρεώσεις ή καθήκοντα, αλλά το να αποδεικνύετε —σε εσάς ή στους άλλους— ότι είστε «αρκετά» παραγωγικοί.
Στην πορεία, η παραγωγικότητα υπερισχύει της αυτοφροντίδας, αγνοώντας τα όρια νου και σώματος και οδηγώντας τελικά στο γνωστό burnout (επαγγελματική εξουθένωση). Ενώ τα σύγχρονα μέσα δεν δημιούργησαν αυτήν την νοοτροπία, αν δεν προσέξουμε μπορεί να την ενισχύσουν. Το email μάς ακολουθεί παντού. Οι ειδοποιήσεις εμφανίζονται αργά το βράδυ. Το όριο ανάμεσα στις υποχρεώσεις και τον προσωπικό χρόνο ξεθωριάζει όλο και περισσότερο.
Γιατί πέφτουμε στην παγίδα της;
Αυτό το μοτίβο δεν εμφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη, ούτε την επιλέγουμε συνειδητά. Συνήθως διαμορφώνεται σταδιακά, μέσα σε περιβάλλοντα που επιβραβεύουν τη συνεχή υπερπροσπάθεια και βλέπουν την ξεκούραση ως αδυναμία.
Ο φόβος της αποτυχίας και οι τάσεις τελειομανίας παίζουν επίσης ρόλο. Το να είστε συνεχώς απασχολημένοι μπορεί να μοιάζει με ασφάλεια: όσο δουλεύετε, είστε σε κίνηση, και η κίνηση μοιάζει με πρόοδο. Η παύση αφήνει χώρο για αμφιβολία και για πολλούς είναι δυσάρεστη.
Όλα αυτά πρόκειται για ανθρώπινες αντιδράσεις σε εξωτερικές συνθήκες (πίεση, περιβάλλον). Όταν όμως, ξεκινήσετε να τα αναγνωρίζετε, η ένταση του φαινομένου πιθανόν να μειωθεί.
Η ενοχή κι άλλα σημάδια
Η πρώτη ένδειξη που θα σας προειδοποιήσει, είναι η ενοχή γύρω από την ξεκούραση. Εκείνη η μικρή δυσφορία που μπορεί να νιώσετε όταν απλώς χαλαρώνετε, όταν κάθεστε στον καναπέ χωρίς να κάνετε κάτι, όταν κάνετε ένα διάλειμμα χωρίς να έχετε κουραστεί, όταν αφήνετε τον χρόνο να κυλήσει χωρίς πρόγραμμα.
Τα πιο εμφανή σημάδια είναι το να παραλείπετε γεύματα, να κοιμάστε λιγότερο ή να ακυρώνετε σχέδια. Αλλά συχνά μπορεί να κρύβεται και στα πιο «απλά», όπως:
- Αδυναμία να βαρεθείτε.
- Ανάγκη να γεμίζετε κάθε κενό με μια δραστηριότητα.
- Ένα «κενό» Σαββατοκύριακο σας αγχώνει περισσότερο από ένα γεμάτο.
Πώς θα ξεφύγουμε από την τοξική παραγωγικότητα;
Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν «γρήγορες λύσεις», μιας και το θέμα είναι στον τρόπο που πλαισιώνεται την παραγωγικότητα.
Η παραγωγικότητα έχει νόημα όταν στηρίζει τη ζωή σας και όχι όταν την επισκιάζει. Η ξεκούραση δεν είναι κάτι που «κερδίζετε» μόνο όταν έχετε δουλέψει αρκετά· είναι απαραίτητη για να συνεχίζετε με καθαρό μυαλό και ενέργεια. Το σώμα και ο νους χρειάζονται στιγμές πραγματικής παύσης για να επανέλθουν.
vita.gr
