Κάθεστε στον καναπέ έπειτα από μια απαιτητική ημέρα, αλλά αντί να χαλαρώσετε και να απολαύσετε λίγη ξεκούραση, σκέφτεστε τα email που δεν απαντήσατε, τις δουλειές που έμειναν στη μέση και όσα «θα έπρεπε» να είχατε προλάβει. Το σώμα προσπαθεί να χαλαρώσει, το μυαλό όμως εξακολουθεί να δουλεύει κι αυτή τη φορά εναντίον σας.
Κατά πάσα πιθανότητα βιώνετε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν ενοχή της παραγωγικότητας (productivity guilt). Εμφανίζεται όταν αισθανόμαστε ότι κάθε στιγμή πρέπει να έχει ένα μετρήσιμο αποτέλεσμα. Αν δεν εργαζόμαστε, δεν μαθαίνουμε κάτι καινούργιο ή δεν ολοκληρώνουμε μια υποχρέωση, νιώθουμε ότι σπαταλάμε τον χρόνο μας. Πίσω από αυτή τη σκέψη βρίσκεται συχνά η βαθύτερη πεποίθηση ότι η αξία μας εξαρτάται από όσα καταφέρνουμε. Έτσι, η ξεκούραση φαντάζει ραθυμία και όχι βασική ανάγκη.
Η ξεκούραση δεν είναι το αντίθετο της παραγωγικότητας
Η ξεκούραση δεν «κλέβει» χρόνο από την παραγωγικότητα. Αντίθετα αποτελεί μέρος του ίδιου κύκλου προσπάθειας, αποκατάστασης και επιστροφής στη δράση. Όταν αγνοούμε συστηματικά την ανάγκη για ανάπαυση, η απόδοσή μας μειώνεται. Η συγκέντρωση μειώνεται, τα λάθη γίνονται συχνότερα και ακόμη και οι απλές υποχρεώσεις αρχίζουν να απαιτούν περισσότερη ενέργεια. Η χρόνια εργασιακή πίεση μπορεί τελικά να οδηγήσει σε burnout, το οποίο συνδέεται με εξάντληση, μειωμένη αποτελεσματικότητα και αποσύνδεση από την εργασία.
Το να συνεχίζουμε παρά την εξάντληση δεν αποδεικνύει ότι είμαστε αφοσιωμένοι. Συχνά σημαίνει ότι δεν αφήνουμε στον οργανισμό τον χρόνο που χρειάζεται για να ανακάμψει. Η ξεκούραση, επομένως, δεν είναι μια ανταμοιβή που κερδίζουμε μόνο όταν κλείσουμε όλες μας τις υποχρεώσεις. Άλλωστε, οι υποχρεώσεις σπάνια τελειώνουν πραγματικά.
H «καλή» μέρα περιλαμβάνει και ξεκούραση
Συχνά κρίνουμε μια ημέρα με βάση όσα παραδώσαμε, τις εκκρεμότητες που διαγράψαμε από τη λίστα ή τις ώρες που εργαστήκαμε. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, ο χρόνος που αφιερώνεται στη φροντίδα του εαυτού μας μοιάζει σχεδόν αόρατος. Ένας περίπατος, ένα γεύμα χωρίς βιασύνη, η συνάντηση με έναν φίλο, λίγη ώρα με ένα βιβλίο ή ένα απόγευμα χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν είναι «κενά». Καλύπτουν ανάγκες που η εργασία δεν μπορεί να ικανοποιήσει όπως την κίνηση, την επαφή, τη χαρά, την ηρεμία και τη δημιουργικότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να μετατρέψουμε ακόμη και την ανάπαυση σε εργαλείο καλύτερης απόδοσης. Δεν χρειάζεται κάθε περίπατος να αυξάνει τη συγκέντρωση ούτε κάθε ελεύθερο απόγευμα να μας κάνει πιο δημιουργικούς. Η ξεκούραση έχει αξία ακόμη κι όταν δεν παράγει τίποτα.
Αξία και απόδοση δεν ταυτίζονται
Όταν η αυτοεκτίμησή μας βασίζεται αποκλειστικά στη δουλειά ή τα επιτεύγματά μας, τονώνεται με κάθε επιτυχία και υποχωρεί με κάθε λάθος, καθυστέρηση ή περίοδο μειωμένης απόδοσης. Αρχίζουμε τότε να βλέπουμε την κούραση ως προσωπικό ελάττωμα και όχι ως προειδοποιητικό σημάδι. Παρατηρήστε πώς μιλάτε στον εαυτό σας τις ημέρες που δεν καταφέρνετε όσα είχατε σχεδιάσει. Θα χρησιμοποιούσατε τις ίδιες λέξεις για έναν άνθρωπο που αγαπάτε και βλέπετε ότι έχει εξαντληθεί;
Πιθανότατα θα αναγνωρίζατε ότι χρειάζεται κατανόηση και χρόνο, όχι ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Η απόδοσή μας μεταβάλλεται ανάλογα με την ενέργεια, την υγεία και τις συνθήκες της καθημερινότητάς μας. Η αξία μας δεν χρειάζεται να μεταβάλλεται μαζί της.
Ακούστε την ενοχή, χωρίς να την πιστεύετε πάντα
Η ενοχή δεν είναι από τη φύση της αρνητική. Μπορεί να μας προειδοποιεί ότι αμελήσαμε μια ουσιαστική ευθύνη ή ότι συμπεριφερθήκαμε με τρόπο που δεν συμφωνεί με τις αξίες μας. Όταν, όμως, αισθανόμαστε ένοχοι απλώς επειδή σταματήσαμε να είμαστε παραγωγικοί, καλό είναι να εξετάσουμε από πού προέρχεται αυτό το συναίσθημα. Αναρωτηθείτε:
- «Αμελώ πράγματι κάτι σημαντικό ή δυσκολεύομαι απλώς να μην είμαι απασχολημένος;»
- «Χρειάζομαι περισσότερη πειθαρχία ή περισσότερη ενέργεια;»
- «Αυτό που απαιτώ από τον εαυτό μου μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα;»
Οι απαντήσεις θα σας βοηθήσουν να ξεχωρίσετε την αναβλητικότητα από την πραγματική εξάντληση. Μερικές φορές χρειαζόμαστε ένα μικρό βήμα για να ξεκινήσουμε. Άλλες φορές, η πιο υπεύθυνη επιλογή είναι να σταματήσουμε πριν η κούραση εξελιχθεί σε εξουθένωση.
vita.gr
