Η εξέλιξη των δεξιοτήτων μας και η επίτευξη των στόχων μας σπάνια είναι αποτέλεσμα μόνο του έμφυτου ταλέντου. Είναι και αποτέλεσμα προσπάθειας. Ωστόσο, το μυστικό δεν κρύβεται στην τυφλή επανάληψη, αλλά στη «σκόπιμη εξάσκηση» (deliberate practice)—μια διαδικασία που μας σπρώχνει συνειδητά έξω από τη ζώνη άνεσής μας.
Η ψευδαίσθηση της προόδου
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι κατασκευασμένος ώστε να εξοικονομεί ενέργεια.
Μόλις αποκτήσουμε μια δεξιότητα σε ικανοποιητικό βαθμό, το νευρικό σύστημα προσπαθεί να την αυτοματοποιήσει. Αυτό μας βοηθά να λειτουργούμε αποτελεσματικά, αλλά ταυτόχρονα μειώνει την πιθανότητα περαιτέρω εξέλιξης.
Αρχίζουμε να κάνουμε τα ίδια πράγματα με τον ίδιο τρόπο.
Επαναλαμβάνουμε τις ίδιες σκέψεις.
Αντιδρούμε στα ίδια ερεθίσματα με τις ίδιες συμπεριφορές.
Επιλέγουμε αυτά στα οποία είμαστε ήδη καλοί και αποφεύγουμε όσα μας δυσκολεύουν.
Έτσι δημιουργείται μια ψευδαίσθηση προόδου.
Η αποτυχία είναι μέρος της μάθησης
Πολλοί άνθρωποι εγκαταλείπουν επειδή θεωρούν την αποτυχία ένδειξη ανικανότητας.
Στην πραγματικότητα, η αποτυχία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μάθησης.
Ο εγκέφαλος μαθαίνει μέσα από τα λάθη.
Κάθε αποτυχία παρέχει πληροφορίες.
Κάθε δυσκολία αποκαλύπτει ένα σημείο που χρειάζεται ενίσχυση.
Η ψυχολογία της ανάπτυξης δείχνει ότι όσοι αντιμετωπίζουν τα λάθη ως ευκαιρίες μάθησης αναπτύσσονται σημαντικά περισσότερο από όσους τα βιώνουν ως προσωπική ήττα.
Η θεωρία της σκόπιμης εξάσκησης
Ο ψυχολόγος Anders Ericsson αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη των ανθρώπων που πέτυχαν εξαιρετικές επιδόσεις. Παρατηρώντας μουσικούς, αθλητές, επιστήμονες και χειρουργούς, διαπίστωσε ότι η αριστεία δεν οφείλεται κυρίως στο ταλέντο αλλά σε μια διαδικασία που ονόμασε «σκόπιμη εξάσκηση» (deliberate practice).
Η σκόπιμη εξάσκηση διαφέρει από την απλή επανάληψη.
Δεν εξασκούμαστε σε αυτά που ήδη γνωρίζουμε.
Εξασκούμαστε σε αυτά που ακόμη δεν γνωρίζουμε.
Δεν αναζητούμε την άνεση.
Αναζητούμε την πρόκληση.
Δεν επαναλαμβάνουμε τα δυνατά μας σημεία.
Δουλεύουμε πάνω στις αδυναμίες μας.
Μικρά βήματα
Η σύγχρονη επιστήμη της συμπεριφοράς δείχνει ότι οι μεγάλες αλλαγές σπάνια προκύπτουν από μεγάλες αποφάσεις.
Προκύπτουν από μικρές καθημερινές πράξεις.
Είκοσι λεπτά περπάτημα τρεις φορές την εβδομάδα είναι πιο αποτελεσματικά από ένα εξαντλητικό πρόγραμμα που εγκαταλείπεται μετά από δύο εβδομάδες.
Δέκα λεπτά διαλογισμού καθημερινά έχουν μεγαλύτερη επίδραση από μια περιστασιακή προσπάθεια χαλάρωσης.
Πέντε σελίδες διάβασμα κάθε βράδυ οδηγούν σε δεκάδες βιβλία τον χρόνο.
Ο εγκέφαλος αγαπά τη συνέπεια περισσότερο από την ένταση.
Οι μικρές επαναλαμβανόμενες νίκες δημιουργούν νέες νευρωνικές συνδέσεις και σταδιακά μεταμορφώνουν την ταυτότητά μας.
Τι αποκαλύπτει η αποφυγή
Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες ανάπτυξης συνήθως κρύβονται στα σημεία που αποφεύγουμε.
Αν αποφεύγετε τη σωματική άσκηση, ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη δυνατότητα βελτίωσης.
Αν αποφεύγετε δύσκολες συζητήσεις, ίσως εκεί βρίσκεται η εξέλιξη των σχέσεών σας.
Αν αποφεύγετε να εκφράσετε τα συναισθήματά σας, ίσως εκεί βρίσκεται η ψυχική σας απελευθέρωση.
Η αποφυγή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση αλλά μακροπρόθεσμα διατηρεί τους περιορισμούς μας.
Η ανάπτυξη αρχίζει εκεί που τελειώνει η αποφυγή.
Θέτουμε συγκεκριμένους στόχους
Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να θέτουμε γενικούς στόχους.
«Θέλω να είμαι ευτυχισμένος.»
«Θέλω να είμαι υγιής.»
«Θέλω να έχω καλύτερη ζωή.»
Ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να δράσει όταν ο στόχος είναι ασαφής.
Αντίθετα, χρειάζεται συγκεκριμένες συμπεριφορές.
Τι σημαίνει «υγεία»;
Καλύτερος ύπνος;
Περισσότερη κίνηση;
Λιγότερη ζάχαρη;
Διαχείριση άγχους;
Τι σημαίνει «ευτυχία»;
Περισσότερος χρόνος με αγαπημένα πρόσωπα;
Δημιουργικότητα;
Επαφή με τη φύση;
Νόημα;
Όσο πιο συγκεκριμένος γίνεται ένας στόχος, τόσο πιο πιθανό είναι να επιτευχθεί.
vita.gr
