Όταν το νευρικό σύστημα παγιδεύεται σε μόνιμο συναγερμό, χάνει την ικανότητα να σκέφτεται καθαρά. Η λύση βρίσκεται σε τέσσερα επιστημονικά βήματα: Αποκατάσταση, Ρύθμιση, Αναστοχασμός και Επαναπροσδιορισμός. Αυτό είναι το πρακτικό πρωτόκολλο για να «απενεργοποιήσεις» το στρες και να ανακτήσεις τον έλεγχο:
1. Το νευρικό σύστημα χρειάζεται αποκατάσταση (restore)
Πρακτική άσκηση
Ρωτήστε τον εαυτό σας:
- Σε τι χρειάζομαι υποστήριξη αυτή τη στιγμή;
- Τι προσπαθεί να μου πει το σώμα μου;
- Ποια συναισθήματά μου δεν έχω ακόμη αναγνωρίσει;
- Ποιες σκέψεις ή πεποιθήσεις επηρεάζουν τον τρόπο που βλέπω την παρούσα κατάσταση;
- Ποιοι άνθρωποι με κάνουν να νιώθω ασφάλεια;
2. Ρύθμιση (regulate)
Όταν το νευρικό μας σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση υπερδιέγερσης, ακόμη και μικρές δυσκολίες μπορεί να φαίνονται ανυπέρβλητες. Αφού ανακτήσουμε ένα μέρος των δυνάμεών μας, μπορούμε να εργαστούμε πιο αποτελεσματικά στη ρύθμιση των αντιδράσεών μας.
Η ρύθμιση δεν σημαίνει απουσία άγχους ούτε μόνιμη ηρεμία. Σημαίνει ότι δημιουργούμε αρκετό αίσθημα ασφάλειας ώστε να ανταποκρινόμαστε συνειδητά αντί να αντιδρούμε αυτόματα.
Έρευνες στη νευροεπιστήμη δείχνουν ότι η αίσθηση ασφάλειας βοηθά τον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου —την περιοχή που σχετίζεται με τη λογική σκέψη και τη λήψη αποφάσεων— να λειτουργεί αποτελεσματικότερα.
Τεχνικές που μπορούν να βοηθήσουν:
- Ασκήσεις αναπνοής
- Σωματική άσκηση ή ήπια κίνηση
- Μουσική
- Επαφή με τη φύση
- Διαλογισμός
- Χιούμορ και γέλιο
- Σύντομα διαλείμματα από στρεσογόνες καταστάσεις
Στόχος δεν είναι να εξαφανίσουμε το στρες, αλλά να επιστρέψουμε στο παρόν με μεγαλύτερη αίσθηση ελέγχου.
3. Αναστοχασμός (reflect)
Ο αναστοχασμός μάς επιτρέπει να σταματήσουμε για λίγο και να παρατηρήσουμε όσα βιώνουμε. Μέσα από αυτή τη διαδικασία αναγνωρίζουμε μοτίβα συμπεριφοράς, εντοπίζουμε ανάγκες, εκτιμούμε την πρόοδό μας και αντλούμε διδάγματα από τις δυσκολίες.
Σημαντικό είναι ότι ο αναστοχασμός δεν αποτελεί κριτική ή αυτοκατηγορία. Αντίθετα, βασίζεται στην περιέργεια και τη συμπόνια προς τον εαυτό.
Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι η ικανότητα να δίνουμε νόημα στις εμπειρίες μας συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας και ευεξίας.
Χρήσιμες ερωτήσεις:
- Τι με βοηθά αυτή τη στιγμή;
- Τι με επιβαρύνει;
- Τι θα ήθελα να κάνω διαφορετικά;
- Ποια στοιχεία της κατάστασης αναγνωρίζω ως επιτυχίες ή πρόοδο;
4. Επαναπροσδιορισμός (reimagine)
Αφού αποκαταστήσουμε μέρος των δυνάμεών μας, ρυθμίσουμε το νευρικό μας σύστημα και αναστοχαστούμε πάνω στις εμπειρίες μας, είμαστε σε καλύτερη θέση να στραφούμε προς το μέλλον.
Σε αυτό το στάδιο γεννιέται η ελπίδα. Όχι επειδή έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα, αλλά επειδή αποκτούμε αρκετή ενέργεια και προοπτική ώστε να φανταστούμε μια διαφορετική συνέχεια.
Ο επαναπροσδιορισμός μας βοηθά να επανασυνδεθούμε με:
- Τις αξίες μας
- Τις προτεραιότητές μας
- Τους στόχους μας
- Τα προσωπικά μας όνειρα και φιλοδοξίες
vita.gr
