Όταν αρρωσταίνουμε, μένουμε στο κρεβάτι και παίρνουμε τον χρόνο μας για να γίνουμε καλά. Γιατί λοιπόν πιστεύουμε ότι το παρατεταμένο άγχος θα περάσει με έναν απλό κυριακάτικο ύπνο; Το χρόνιο στρες αλλάζει τη χημεία του εγκεφάλου και εξαντλεί το σώμα. Αν νιώθετε μόνιμα κουρασμένοι και συναισθηματικά κενοί, δεν χρειάζεστε ένα απλό διάλειμμα. Χρειάζεστε μια περίοδο αποθεραπείας.
Όπως δεν θα ζητούσατε ποτέ από ένα σπασμένο πόδι να τρέξει, έτσι δεν μπορείτε να απαιτείτε από ένα εξαντλημένο νευρικό σύστημα να συνεχίσει στους ίδιους ρυθμούς.
Η παρεξήγηση
Από μικρή ηλικία μαθαίνουμε να ανταποκρινόμαστε σε απαιτήσεις, να επιλύουμε προβλήματα, να πετυχαίνουμε στόχους και να αντέχουμε δυσκολίες. Η επιμονή θεωρείται αρετή και η παραγωγικότητα συχνά αντιμετωπίζεται ως μέτρο αξίας. Ωστόσο, ελάχιστοι από εμάς έχουμε διδαχθεί πώς να ανακάμπτουμε πραγματικά μετά από περιόδους πίεσης.
Στη σύγχρονη ζωή, οι απαιτήσεις διαδέχονται η μία την άλλη με ταχύτητα που δεν αφήνει επαρκή χώρο για αποκατάσταση. Οι εργασιακές υποχρεώσεις, οι οικονομικές πιέσεις, οι οικογενειακές ευθύνες, η συνεχής συνδεσιμότητα μέσω της τεχνολογίας και η αίσθηση ότι πρέπει διαρκώς να ανταποκρινόμαστε σε νέες προκλήσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον χρόνιου στρες.
Το παράδοξο είναι ότι, ενώ διαθέτουμε περισσότερες πληροφορίες από ποτέ για τη διαχείριση του άγχους, τα ποσοστά εξουθένωσης, ψυχικής κόπωσης και συναισθηματικής εξάντλησης συνεχίζουν να αυξάνονται. Ίσως αυτό συμβαίνει επειδή συγχέουμε δύο διαφορετικές έννοιες: τη ρύθμιση και την ανάκαμψη.
Πολλές σύγχρονες προσεγγίσεις ψυχικής υγείας εστιάζουν στη ρύθμιση του στρες. Οι τεχνικές αναπνοής, ο διαλογισμός, η σωματική άσκηση, η ενσυνειδητότητα και η ευγνωμοσύνη αποτελούν πολύτιμα εργαλεία.
Αυτές οι πρακτικές βοηθούν το νευρικό σύστημα να επανέλθει προσωρινά σε κατάσταση ισορροπίας. Μειώνουν την ένταση και βελτιώνουν τη συναισθηματική σταθερότητα.
Ωστόσο, η ρύθμιση δεν ισοδυναμεί με ανάκαμψη. Η ρύθμιση μειώνει την κατανάλωση ενέργειας. Η ανάκαμψη αποκαθιστά την ενέργεια που έχει ήδη χαθεί.
Ένα απλό παράδειγμα είναι η μπαταρία ενός κινητού τηλεφώνου. Όταν η μπαταρία πέσει στο 10%, η λειτουργία εξοικονόμησης ενέργειας παρατείνει τη διάρκεια χρήσης. Δεν επαναφορτίζει όμως τη συσκευή. Για να ανακτήσει το κινητό την πλήρη του λειτουργικότητα, χρειάζεται φόρτιση.
Το ίδιο συμβαίνει και με τον ανθρώπινο οργανισμό.
Τι συμβαίνει όταν δεν αναρρώνουμε πραγματικά από το στρες;
Η έλλειψη ανάκαμψης δεν εμφανίζεται πάντα ως έντονο burnout. Συχνά εκδηλώνεται με πιο ύπουλους τρόπους:
- μειωμένο κίνητρο,
- απώλεια δημιουργικότητας,
- δυσκολία λήψης αποφάσεων,
- συναισθηματική αποστασιοποίηση,
- ευερεθιστότητα,
- αίσθηση ότι όλα απαιτούν περισσότερη προσπάθεια από όση παλαιότερα.
Νευροεπιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η χρόνια εξάντληση επηρεάζει τη λειτουργία του προμετωπιαίου φλοιού, της περιοχής που σχετίζεται με τον σχεδιασμό, την κρίση και τον αυτοέλεγχο.
Όταν η ενεργειακή μας δεξαμενή αδειάζει, δεν χάνουμε μόνο δύναμη. Χάνουμε και πρόσβαση σε σημαντικές γνωστικές και συναισθηματικές ικανότητες.
vita.gr
