Πόσες φορές έχετε πιάσει τον εαυτό σας να ανοίγει το κινητό «για ένα λεπτό» και, πριν το καταλάβει, να έχουν περάσει 20 ή και 30; Αν χάνεστε στο αδιάκοπο scrolling αναρτήσεων, βίντεο και μηνυμάτων, τότε δεν είστε οι μόνοι. Πολλοί αποδίδουν αυτή τη συνήθεια αποκλειστικά στις εφαρμογές, τις ειδοποιήσεις ή τους αλγόριθμους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, το ζήτημα είναι πιο σύνθετο. Η δυσκολία να απομακρυνθούμε από την οθόνη φαίνεται να συνδέεται με το αίσθημα του ανήκειν, την βαθύτερη ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση και συμμετοχή.
Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού αποτελεί το πρώτο βήμα για να αποκτήσουμε μια πιο υγιή σχέση με το κινητό μας.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να διακόψουμε το scrolling;
Η υπερβολική χρήση του κινητού αποδίδεται μεταξύ άλλων και στην έλλειψη αυτοπειθαρχίας. Στην πραγματικότητα, όμως, φαίνεται να συνδέεται με θεμελιώδεις ανθρώπινες ανάγκες.
Οι άνθρωποι είμαστε κοινωνικά όντα. Η αίσθηση ότι ανήκουμε κάπου, ότι είμαστε ενημερωμένοι και ότι διατηρούμε επαφή με τους άλλους ενισχύει την ψυχική μας ευεξία. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι ομαδικές συνομιλίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτή την ανάγκη, προσφέροντας συνεχή ερεθίσματα και ευκαιρίες αλληλεπίδρασης.
Το πρόβλημα είναι ότι η αναζήτηση αυτής της σύνδεσης μπορεί να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Έτσι, το scrolling μετατρέπεται εύκολα σε μια αυτόματη συνήθεια από την οποία δυσκολευόμαστε να αποσυνδεθούμε.
Πώς θα το περιορίσετε
Μερικές απλές πρακτικές που θα μπορούσατε να δοκιμάσετε από σήμερα, περιλαμβάνουν:
- Στραφείτε στην πραγματική επαφή: Παρότι η περιήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να δίνει την αίσθηση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, στην πράξη πρόκειται συχνά για μια παθητική εμπειρία. Την επόμενη φορά που θα νιώσετε την ανάγκη να πιάσετε το κινητό, αναρωτηθείτε αν αυτό που πραγματικά αναζητάτε είναι η επαφή με κάποιον άνθρωπο. Ένα τηλεφώνημα, ένα μήνυμα με ουσιαστικό περιεχόμενο ή μια συνάντηση με έναν φίλο μπορεί να καλύψουν πιο αποτελεσματικά αυτή την ανάγκη.
- Βάλτε μικρά όρια: Δεν χρειάζονται ακραίες αποφάσεις ή πλήρης αποχή από τα social media για να περιορίσετε το scrolling, μιας και οι μικρές, σταθερές αλλαγές είναι συνήθως πιο αποτελεσματικές. Μπορείτε, για παράδειγμα, να απενεργοποιήσετε τις μη απαραίτητες ειδοποιήσεις, να ορίσετε μια συγκεκριμένη ώρα μετά την οποία δεν θα χρησιμοποιείτε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή να αφήνετε το κινητό σε άλλο δωμάτιο κατά τη διάρκεια των γευμάτων. Αρχικά μπορεί να αισθανθείτε μια μικρή δυσφορία ή την αίσθηση ότι «χάνετε κάτι». Με τον χρόνο, όμως, θα προσαρμοστείτε.
- Αναρωτηθείτε τι πραγματικά αναζητάτε: Πολλές φορές πιάνουμε το κινητό χωρίς καν να το συνειδητοποιήσουμε. Δοκιμάστε όμως, να κάνετε μια σύντομη παύση και να αναρωτηθείτε τι ακριβώς αναζητάτε εκείνη τη στιγμή. Μήπως θέλετε να χαλαρώσετε, να εκτονώσετε την ένταση της ημέρας, να νιώσετε πιο κοντά στους άλλους ή να βρείτε πληροφορίες για κάτι που σας απασχολεί; Συχνά, η απάντηση βρίσκεται πέρα από την ίδια την οθόνη. Όταν αναγνωρίζουμε την πραγματική ανάγκη πίσω από την παρόρμηση, είναι πιο εύκολο να επιλέξουμε έναν τρόπο που θα την καλύψει ουσιαστικά.
- Κάντε το κινητό να λειτουργεί υπέρ σας: Το περιεχόμενο που καταναλώνουμε καθημερινά επηρεάζει άμεσα τη διάθεσή μας. Αν ορισμένοι λογαριασμοί εντείνουν αρνητικά συναισθήματα (για παράδειγμα, σύγκριση), ίσως αξίζει να επανεξετάσετε αν θέλετε να συνεχίσετε να τους ακολουθείτε. Έτσι θα διαμορφώσετε το ψηφιακό σας περιβάλλον έτσι ώστε να αντανακλά τα ενδιαφέροντα και τις αξίες σας. Το κινητό μπορεί να αποτελέσει εργαλείο ουσιαστικής σύνδεσης, μάθησης και ψυχαγωγίας, αρκεί να χρησιμοποιείται συνειδητά.
Το ζητούμενο δεν είναι η αποχή, αλλά η ισορροπία
Η λύση δεν βρίσκεται απαραίτητα στην πλήρη αποσύνδεση από τον ψηφιακό κόσμο. Για τους περισσότερους ανθρώπους, το κινητό αποτελεί βασικό εργαλείο επικοινωνίας, εργασίας και οργάνωσης της καθημερινότητας. Ο στόχος είναι να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επίγνωση του τρόπου με τον οποίο το χρησιμοποιούμε και να βρούμε μια ισορροπία που εξυπηρετεί τις ανάγκες μας χωρίς να απορροφά την προσοχή μας.
Άλλωστε, όταν κατανοήσουμε ότι πίσω από το ατελείωτο scrolling κρύβεται συχνά η ανάγκη για σύνδεση, γίνεται πιο εύκολο να την αναζητήσουμε με τρόπους που μας ωφελούν πραγματικά.
vita.gr
