Σε μια παρέα, ένα γραφείο ή μια οικογένεια δεν θυμόμαστε απλώς ποιος είναι ποιος. Παρακολουθούμε ποιοι εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον, ποιοι συνεργάζονται, ποιοι ανταγωνίζονται και ποιες σχέσεις μπορούν να ανατρέψουν τις ισορροπίες. Ο εγκέφαλος φαίνεται να οργανώνει αυτές τις πληροφορίες σαν έναν εσωτερικό «κοινωνικό χάρτη» και οι συγκρούσεις ενδέχεται να αποτελούν ορισμένα από τα πιο ευδιάκριτα σημεία του.
Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζει μια νέα, μικρή μελέτη, σύμφωνα με την οποία, οι ανταγωνιστικές σχέσεις ανάμεσα σε ανθρώπους φάνηκαν να αποτυπώνονται πιο έντονα στα μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας από ό,τι οι φιλικές. Το εύρημα δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε τους φίλους μας ή ότι ο εγκέφαλος «δίνει προτεραιότητα» στις συγκρούσεις. Δείχνει, όμως, ότι οι αντιπαραθέσεις ενδέχεται να αποτελούν ισχυρότερα σημεία αναφοράς στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος οργανώνει και ερμηνεύει τις σχέσεις μέσα σε μια ομάδα.
Ο εγκέφαλος και το κοινωνικό πείραμα
Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Communications Psychology, συμμετείχαν 21 φοιτητές ηλικίας 19 έως 23 ετών, οι οποίοι δεν είχαν παρακολουθήσει στο παρελθόν τη σειρά «Suits». Αρχικά, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία ενώ έβλεπαν φωτογραφίες οκτώ βασικών χαρακτήρων. Τότε τα πρόσωπα ήταν άγνωστα και δεν συνοδεύονταν από πληροφορίες για την προσωπικότητα, τις φιλίες ή τις αντιπαλότητές τους.
Στη συνέχεια παρακολούθησαν τα πρώτα έξι επεισόδια της σειράς, συνολικής διάρκειας περίπου πέντε ωρών. Επέστρεψαν έπειτα για δεύτερη εξέταση και αξιολόγησαν τη σχέση ανάμεσα σε κάθε ζευγάρι χαρακτήρων, συγκεκριμένα πόσο ισχυρή ήταν και αν τη θεωρούσαν φιλική ή ανταγωνιστική.
Μετά την παρακολούθηση των επεισοδίων, τα πρόσωπα δεν αποτελούσαν πλέον ουδέτερες προσωπικότητες. Κάθε χαρακτήρας είχε πλέον μια ιστορία, προθέσεις, συμμάχους και αντιπάλους. Αντίστοιχα, οι αποκρίσεις του εγκεφάλου στα διαφορετικά πρόσωπα έγιναν πιο διακριτές, σαν να είχε αποκτήσει το καθένα σαφέστερη θέση στο κοινωνικό σκηνικό της σειράς.
Η αντιπαλότητα ως ισχυρό «σημείο αναφοράς»
Οι πιο έντονες αλλαγές εντοπίστηκαν σε περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην κοινωνική αξιολόγηση, στην κατανόηση των προθέσεων και στην προσπάθεια να δούμε μια κατάσταση από την οπτική κάποιου άλλου. Τα μοτίβα δραστηριότητας σε αυτές τις περιοχές αντανακλούσαν κυρίως τις ανταγωνιστικές σχέσεις. Η αντίστοιχη συσχέτιση για τις φιλικές σχέσεις δεν ήταν αρκετά ισχυρή ώστε να περάσει το στατιστικό όριο της μελέτης.
Γιατί μπορεί να ξεχωρίζει η σύγκρουση;
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η αντιπαλότητα απαιτεί περισσότερη πρόβλεψη. Όταν δύο άνθρωποι βρίσκονται σε σύγκρουση, χρειάζεται να παρακολουθούμε τις προθέσεις τους, τις πιθανές συμμαχίες και το πώς οι κινήσεις του ενός μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη την ομάδα. Μια αρνητική σχέση μπορεί, επομένως, να λειτουργεί σαν πιο σαφές σημάδι πάνω στον κοινωνικό χάρτη, βοηθώντας μας να οργανώσουμε ένα περίπλοκο δίκτυο ανθρώπων.
Οι ιστορίες δίνουν βάθος στα πρόσωπα
Μετά την παρακολούθηση των επεισοδίων αυξήθηκε επίσης η δραστηριότητα σε μια περιοχή που συνδέεται με την ανάκληση εμπειριών και τη σκέψη γύρω από τους άλλους. Οι ερευνητές ερμήνευσαν την αλλαγή ως πιθανή ένδειξη ότι κάθε πρόσωπο είχε πλέον συνδεθεί με ένα πλουσιότερο σύνολο πληροφοριών, που περιλαμβάνει επιλογές, συναισθήματα, σκηνές και κίνητρα.
Μάλιστα, αυτή η κοινωνική γνώση δημιουργήθηκε χωρίς καμία προσωπική επαφή. Οι συμμετέχοντες δεν γνώρισαν τους χαρακτήρες, παρακολούθησαν απλώς την ιστορία τους. Το εύρημα υποδηλώνει λοιπόν ότι μια αφήγηση μπορεί να είναι αρκετή για να αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε τους αγνώστους ως φίλους, συμμάχους ή αντιπάλους.
vita.gr
