Οι αλλαγές αποτελούν σχεδόν αναπόφευκτο κομμάτι της επαγγελματικής ζωής. Ακόμη κι όταν τελικά αποδεικνύονται θετικές, μπορεί αρχικά να συνοδεύονται από αβεβαιότητα και στρες. Ξαφνικά, όσα γνωρίζαμε αλλάζουν: ο τρόπος που εργαζόμαστε, οι άνθρωποι με τους οποίους συνεργαζόμαστε ή ακόμη και το τι ακριβώς περιμένουν από εμάς. Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που η πρώτη μας αντίδραση δεν είναι πάντα η πιο ψύχραιμη.
Κι όταν μια αλλαγή μοιάζει να απειλεί αυτά που μέχρι τώρα θεωρούσαμε δεδομένα, είναι εύκολο να πέσουμε σε ορισμένες παγίδες…
Αλλαγές στη δουλειά: 4 παγίδες που δυσκολεύουν τα πράγματα
1. Αποσυνδεόμαστε από αυτό που κάνουμε
«Αφού αλλάζουν τα πάντα, γιατί να προσπαθώ;»
Μια αλλαγή στον τρόπο εργασίας ή στις αρμοδιότητές μας μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε ότι όσα κάναμε μέχρι χθες δεν είχαν τελικά τόση αξία. Και όταν χάνεται το αίσθημα του σκοπού, είναι εύκολο να αρχίσουμε να λειτουργούμε στον αυτόματο πιλότο: κάνουμε απλώς τα απαραίτητα και περιμένουμε να περάσει η μέρα.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η αποστασιοποίηση μπορεί να μας στερήσει ακόμη περισσότερο το νόημα που αναζητούμε.
Αντί να εστιάζουμε αποκλειστικά σε όσα χάνονται, μπορούμε να αναρωτηθούμε πού εξακολουθεί να βρίσκεται η δική μας συνεισφορά. Ποιο κομμάτι της δουλειάς μας βοηθά έναν συνάδελφο, έναν πελάτη ή έναν μεγαλύτερο στόχο; Τι μπορούμε να προσαρμόσουμε ώστε η καθημερινότητά μας να αποκτήσει ξανά περισσότερο νόημα;
Έρευνα σε εργαζομένους από διαφορετικές χώρες έχει συνδέσει την αυτονομία, την αίσθηση ικανότητας, τις ουσιαστικές σχέσεις και την αίσθηση ότι προσφέρουμε κάτι θετικό με μια πιο ουσιαστική εμπειρία εργασίας.
2. Αντιστεκόμαστε σε οτιδήποτε καινούργιο
Όταν μια αλλαγή μάς επιβάλλεται, μπορεί να αισθανθούμε ότι χάνουμε τον έλεγχο. Και τότε εμφανίζεται το σχεδόν αυτόματο: «Όχι». Ίσως να μην μπορούμε να αποφασίσουμε αν θα εφαρμοστεί μια αλλαγή. Συχνά όμως έχουμε κάποιο περιθώριο να αποφασίσουμε πώς θα κινηθούμε μέσα σε αυτήν. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι αλλάζουμε τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τις εργασίες μας, ζητάμε διαφορετικούς πόρους ή υποστήριξη ή αναζητούμε νέους τρόπους συνεργασίας.
Στην οργανωσιακή ψυχολογία, τέτοιες ενεργητικές αλλαγές που κάνουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι στη δουλειά τους περιγράφονται συχνά ως job crafting. Μελέτες σε περιόδους οργανωσιακών αλλαγών έχουν δείξει ότι η αναζήτηση πόρων και νέων προκλήσεων μπορεί να συνδέεται με καλύτερη προσαρμογή, υψηλότερη απόδοση ή μικρότερη εξάντληση.
Το κλειδί, επομένως, μπορεί να είναι να μεταφέρουμε την προσοχή από το «τι δεν μπορώ να ελέγξω;» στο «πού έχω ακόμη περιθώριο επιλογής;».
3. Βλέπουμε κάθε δυσκολία σαν απόδειξη ότι δεν θα τα καταφέρουμε
Οι αλλαγές συχνά μας βγάζουν από το πεδίο στο οποίο αισθανόμαστε ικανοί και ασφαλείς. Μπορεί να χρειαστεί να μάθουμε ένα καινούργιο εργαλείο, να αναλάβουμε διαφορετικές ευθύνες ή να χρησιμοποιήσουμε δεξιότητες που είχαμε καιρό να επιστρατεύσουμε.
Και κάπου εκεί μπορεί να εμφανιστεί η σκέψη: «Δεν μπορώ να το κάνω».
Το γεγονός όμως ότι κάτι είναι άγνωστο δεν σημαίνει ότι είμαστε ανίκανοι να το μάθουμε.
Αντί να χρησιμοποιούμε κάθε δυσκολία ως επιχείρημα εναντίον της αλλαγής, μπορούμε να δούμε τι μπορεί να μας αφήσει αυτή η περίοδος: μια νέα δεξιότητα, περισσότερη εμπειρία, διαφορετικές γνώσεις ή ακόμη και ένα προσόν που θα μας φανεί χρήσιμο στο επόμενο επαγγελματικό μας βήμα.
Η αίσθηση ικανότητας αποτελεί μία από τις βασικές ψυχολογικές ανάγκες που έχουν μελετηθεί εκτενώς στον χώρο εργασίας. Δεν χρειάζεται λοιπόν να αισθανόμαστε ότι γνωρίζουμε τα πάντα από την πρώτη ημέρα. Χρειάζεται να βλέπουμε ότι μπορούμε να εξελιχθούμε.
4. Δενόμαστε με τους συναδέλφους μόνο μέσα από τη γκρίνια
Όταν μια ολόκληρη ομάδα περνά την ίδια αναστάτωση, είναι απολύτως λογικό οι άνθρωποι να αναζητούν ο ένας τον άλλον.
Μόνο που υπάρχει μια παγίδα: η σύνδεση μπορεί να αρχίσει να βασίζεται αποκλειστικά στη γκρίνια, το κουτσομπολιό και την ατελείωτη ανακύκλωση του τι πάει στραβά.
Το να πούμε σε έναν συνάδελφο «κι εγώ δυσκολεύομαι» μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε ότι δεν είμαστε μόνοι. Αν όμως κάθε συζήτηση μετατρέπεται σε έναν νέο κύκλο αρνητικότητας, δύσκολα θα μας βοηθήσει να προχωρήσουμε.
Η σύνδεση μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά: να ζητήσουμε βοήθεια, να προσφέρουμε τη δική μας, να μοιραστούμε μια λύση που βρήκαμε ή να αναγνωρίσουμε μια μικρή πρόοδο.
Η ανάγκη για ουσιαστικές σχέσεις αποτελεί βασικό στοιχείο της ψυχολογικής εμπειρίας στην εργασία. Το θέμα λοιπόν δεν είναι να αντιμετωπίζουμε μόνοι μας την αλλαγή, αλλά να προσέξουμε με ποιον τρόπο στηρίζουμε ο ένας τον άλλον.
Οι αλλαγές δεν χρειάζεται να μας αρέσουν…
Προσαρμογή δεν σημαίνει ότι πρέπει να ενθουσιαζόμαστε με κάθε απόφαση της εταιρείας ούτε ότι όλες οι αλλαγές είναι καλές.
Μπορούμε να διαφωνούμε, να εκφράζουμε τις αντιρρήσεις μας και να διεκδικούμε διαφορετικές συνθήκες. Παράλληλα, όμως, αξίζει να ξεχωρίζουμε τι μπορούμε πραγματικά να αλλάξουμε από αυτό που, τουλάχιστον προς το παρόν, βρίσκεται έξω από τον έλεγχό μας.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο χρήσιμη ερώτηση όταν η επαγγελματική καθημερινότητα ανατρέπεται: «Μέσα σε όλα όσα αλλάζουν, τι μπορώ να κάνω εγώ τώρα ώστε η κατάσταση να λειτουργήσει λίγο καλύτερα για μένα;»
vita.gr
