ΦΠΑ: Έτσι γίνονται οι στοχευμένοι έλεγχοι των δηλώσεων – Τα πρόστιμα που θα πληρώσουν οι παραβάτες

Ενισχύονται περαιτέρω τα έσοδα των κρατικών ταμείων από τη διενέργεια των ψηφιακών ελέγχων στις δηλώσεις ΦΠΑ λόγω του ότι περιορίζουν τη φοροδιαφυγή και συγκεκριμένα το «κενό», δηλαδή τη διαφορά μεταξύ των προσδοκώμενων και των πραγματικών εισπράξεων.

Οι έλεγχοι γίνονται πλέον με «οδηγό» την Τεχνητή Νοημοσύνη, το myDATA και τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, με αποτέλεσμα να κλείνουν σταδιακά τα «παράθυρα» της φοροδιαφυγής.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται ήδη στα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου 2026( Ιανουαρίου-Ιουνίου), καθώς οι  εισπράξεις από τον ΦΠΑ υπερέβησαν  του προϋπολογισμού.

Ειδικότερα, αυτές ανήλθαν άνω των 14,5 δισ. ευρώ έναντι στόχου για 13,6 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση της τάξης των 880 εκατ. ευρώ.  Υπενθυμίζεται πως, σχεδόν 12,8 δισ. ευρώ είχαν εισρεύσει στα κρατικά ταμεία κατά την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Μάλιστα πέρυσι οι  συνολικές εισπράξεις από ΦΠΑ ήταν 29,2 δισ. ευρώ. Εάν λοιπόν η ίδια δυναμική διατηρηθεί και στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, τότε τα έσοδα από τον φόρο εκτιμάται πως θα ενισχυθούν περαιτέρω.

Ταυτόχρονα αυτό δημιουργεί μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο, καθώς η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων σε συνδυασμό με τη συγκράτηση των δαπανών προβλέπεται να αποτυπωθεί και στο πρωτογενές αποτέλεσμα.

Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, το πρωτογενές πλεόνασμα φαίνεται πως μπορεί να υπερβεί υπό προϋποθέσεις το 3,2% του ΑΕΠ που είναι η επικαιροποιημένη πρόβλεψη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης και να ξεπεράσει ακόμη και το  4% του ΑΕΠ.

Οι έλεγχοι

Σημειώνεται δε πως, η προσυμπλήρωση των δηλώσεων ΦΠΑ θα πρέπει να γίνεται με βάση τα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA.

Και εάν υπάρξει κάποια απόκλιση ανάμεσα στα δηλωθέντα ποσά και τα διαβιβασμένα στοιχεία, τότε   χτυπάει ο συναγερμός στο σύστημα και ακολουθεί η διενέργεια στοχευμένων ελέγχων.

Μάλιστα στο «ραντάρ» της φορολογικής διοίκησης μπαίνουν αυτομάτως οι επιχειρήσεις που εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις από τα δεδομένα του κλάδου τους, απότομες μεταβολές στον τζίρο ή  υπάρχουν αναντιστοιχίες μεταξύ των δηλώσεων και των ηλεκτρονικά καταγεγραμμένων συναλλαγών .

Η διασταύρωση στων δεδομένων του ΦΠΑ γίνεται σε πραγματικό χρόνο με τις εισπράξεις των POS και τις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών μέσω του Συστήματος Μητρώου Τραπεζικών Λογαριασμών.

Επίσης επισημαίνεται πως, σταθερά σε καθοδική τροχιά βρίσκεται πλέον το «κενό» ΦΠΑ. Ειδικότερα, αυτό εκτιμάται πως έπεσε κάτω από 9% το 2024 και το 2025 και πλησίασε για πρώτη φορά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Υπενθυμίζεται πως, αυτό το 2023 ήταν στο 11,4% και το 2019 στο 24%.

Τα πρόστιμα

Αξιοσημείωτο είναι δε πως σύμφωνα με την υφιστάμενη  φορολογική νομοθεσία, βαριά πρόστιμα επιβάλλονται στους επιχειρηματίες και στους ελεύθερους επαγγελματίες που υποβάλουν εκπρόθεσμα αρχική ή τροποποιητική δήλωση ΦΠΑ μετά την κοινοποίηση εντολών φορολογικού ελέγχου. Ειδικότερα:

• Εάν λοιπόν ο  φορολογούμενος δεν υποβάλει δήλωση ΦΠΑ και η παράβαση διαπιστωθεί από τη φορολογική αρχή (μετά τον έλεγχο), τότε το πρόστιμο θα ανέλθει σε 50% επί του φόρου που αναλογεί στη μη υποβληθείσα δήλωση.
• Εάν υποβληθεί εκπρόθεσμη (αρχική ή τροποποιητική) χρεωστική δήλωση ΦΠΑ μετά την κοινοποίηση εντολής ελέγχου ή πρόσκλησης παροχής πληροφοριών από την Εφορία (και μέχρι την κοινοποίηση του προσωρινού διορθωτικού προσδιορισμού φόρου), τότε θα επιβληθεί το πρόστιμο του 50% επί του φόρου ή της διαφοράς αυτού.
• Το πρόστιμο αυτό (αλλά και ο αναλογούν τόκος) θα μειωθεί στο 60% του αρχικού ποσού (δηλαδή η επιβάρυνση θα περιοριστεί στο 30% του φόρου), εάν η προκύπτουσα οφειλή αποπληρωθεί  πλήρως μέσα σε 30 ημέρες από τον προσδιορισμό του φόρου.

Τι ισχύει για όσους υποβάλλουν εκπρόθεσμα χρεωστική δήλωση ΦΠΑ οικειοθελώς, πριν τους κοινοποιηθεί εντολή ελέγχου

Εδώ θα επιβληθεί το σταθερό διοικητικό πρόστιμο των 100 ευρώ/ των 250 ευρώ ή των 500 ευρώ συν τον τόκο εκπρόθεσμης καταβολής (0,73% για κάθε μήνα καθυστέρησης).

Το ακριβές όμως ποσό προστίμου διαμορφώνεται ανάλογα με τα βιβλία που διατηρεί μια επιχείρηση.

Διευκρινίζεται πως εάν οι φορολογούμενοι υποβάλουν εκπρόθεσμα τη δήλωση ΦΠΑ μετά την κοινοποίηση εντολών ελέγχου και αποδεχθούν το ποσό του ΦΠΑ που τους καταλογίζει ο έλεγχος με την πράξη προσωρινού προσδιορισμού φόρου και δεν ζητήσουν να συνεχιστεί ο έλεγχος περαιτέρω αλλά ούτε και προσφύγουν στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (Δ.Ε.Δ.) ή μετέπειτα στα διοικητικά δικαστήρια, τότε το πρόστιμο του 50% θα μειωθεί στο 25% του προκύπτοντος ΦΠΑ, καθώς ισχύει η διαδικασία «αποδοχής πράξεων του φορολογικού ελέγχου».