Ένα μήνυμα στο viber, ένα email από τη δουλειά, μια ειδοποίηση στα social media, μια υπενθύμιση από το ημερολόγιο, ένα νέο άρθρο, μια προσφορά, μια ενημέρωση από την τράπεζα… Οι περισσότεροι από εμάς δεχόμαστε δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες ειδοποιήσεις μέσα στην ημέρα. Μπορεί να διαρκούν μόνο λίγα δευτερόλεπτα, όμως κάθε μικρό «ντιν» έχει κόστος για τον εγκέφαλο. Οι ειδικοί αποκαλούν το φαινόμενο αυτό, την ψυχική και γνωστική δηλαδή κόπωση που προκαλείται από τη συνεχή έκθεση σε ειδοποιήσεις, notification fatigue.
Κάθε ειδοποίηση αποσπά την προσοχή
Πιστεύετε ότι χρειάζεστε μόνο ένα-δύο δευτερόλεπτα για να διαβάσετε ένα μήνυμα και να επιστρέψετε στη δουλειά σας. Ωστόσο, ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί σαν διακόπτης. Κάθε φορά που αποσπάται η προσοχή μας, ο εγκέφαλος καλείται να αλλάξει αντικείμενο εστίασης και στη συνέχεια να επιστρέψει σε αυτό που έκανε προηγουμένως. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως task switching (γνωστική εναλλαγή μεταξύ εργασιών), απαιτεί γνωστικούς πόρους και καταναλώνει πνευματική ενέργεια.
Όσο περισσότερες είναι οι διακοπές μέσα στην ημέρα, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να παραμείνουμε συγκεντρωμένοι.
Οι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν επίσης τον όρο attention residue για να περιγράψουν κάτι που συμβαίνει σχεδόν σε όλους μας. Ακόμη και αφού διαβάσουμε μια ειδοποίηση και επιστρέψουμε στη δουλειά μας, ένα μέρος της προσοχής μας εξακολουθεί να παραμένει «κολλημένο» σε αυτό που μόλις είδαμε. Μπορεί να σκεφτόμαστε αν πρέπει να απαντήσουμε, τι σημαίνει το μήνυμα ή τι άλλο μπορεί να έχει συμβεί.
Αυτό το μικρό «υπόλειμμα προσοχής» δυσκολεύει τη συγκέντρωση και μειώνει την ποιότητα της σκέψης, ιδιαίτερα όταν οι διακοπές είναι συνεχείς.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι συνεχείς ψηφιακές διακοπές μπορούν να μειώσουν την παραγωγικότητα, να αυξήσουν την πνευματική κόπωση και να κάνουν πιο δύσκολη την ολοκλήρωση απαιτητικών εργασιών.
Παράλληλα, έρευνα του πανεπιστημίου του Τέξας διαπίστωσε ότι ακόμη και η παρουσία του κινητού τηλεφώνου πάνω στο γραφείο –χωρίς καν να χρησιμοποιείται– μπορεί να αποσπά μέρος της γνωστικής μας ικανότητας. Ο εγκέφαλος αφιερώνει ένα μικρό ποσοστό των πόρων του στο να αντιστέκεται στον πειρασμό να κοιτάξει την οθόνη.
Πώς θα καταλάβετε ότι έχετε «notification fatigue»
Αν και δεν πρόκειται για ιατρική διάγνωση, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που μπορεί να υποδηλώνουν ότι οι συνεχείς ειδοποιήσεις σάς έχουν επιβαρύνει:
- δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε σε μία εργασία,
- νιώθετε πνευματική κόπωση χωρίς εμφανή λόγο,
- εκνευρίζεστε εύκολα όταν ακούτε το κινητό να χτυπά,
- νιώθετε την ανάγκη να ελέγχετε διαρκώς τις ειδοποιήσεις σας,
- στο τέλος της ημέρας έχετε την αίσθηση ότι ήσασταν συνεχώς απασχολημένοι, χωρίς όμως να ολοκληρώσετε όσα θέλατε.
Μπορούμε να προστατεύσουμε τον εγκέφαλό μας από τις συνεχείς ειδοποιήσεις;
Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να μειώσουν σημαντικά το γνωστικό φορτίο.
Οι ειδικοί προτείνουν:
- να απενεργοποιείτε τις μη απαραίτητες ειδοποιήσεις,
- να ελέγχετε τα emails σε συγκεκριμένες ώρες αντί συνεχώς,
- να χρησιμοποιείτε τη λειτουργία «μην ενοχλείτε» όταν εργάζεστε,
- να κρατάτε το κινητό εκτός οπτικού πεδίου όταν χρειάζεται βαθιά συγκέντρωση,
- να αφιερώνετε μέσα στην ημέρα μικρά χρονικά διαστήματα χωρίς οθόνες και ειδοποιήσεις.
Ειδοποιήσεις: Ο εγκέφαλος χρειάζεται και… ησυχία
Η τεχνολογία έχει κάνει την επικοινωνία ευκολότερη από ποτέ. Ωστόσο, το γεγονός ότι μπορούμε να είμαστε διαθέσιμοι κάθε στιγμή δεν σημαίνει ότι ο εγκέφαλός μας είναι φτιαγμένος για να διαχειρίζεται αδιάκοπες… διακοπές της προσοχής.
Μερικές φορές, το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας δεν είναι ένα ακόμη εργαλείο παραγωγικότητας ή μια νέα εφαρμογή. Είναι απλά λίγη σιωπή από τις ειδοποιήσεις.
vita.gr
