Πώς θα αντιδρούσατε αν κάποιος σας έλεγε «Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος» ή «Είναι δύσκολο να συνεργαστεί κανείς μαζί σου»; Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι μια προσβολή προκαλεί θυμό ή άμυνα. Κάποιοι όμως προτιμούν να ανταποκριθούν με ένα… χαμόγελο.
Τι μπορεί να κρύβει ένα χαμόγελο;
Ωστόσο, αρκετοί άνθρωποι χαμογελούν, γελούν ή ακόμη και συμφωνούν με την κριτική. Αν και αυτή η στάση μπορεί να φαίνεται ένδειξη ωριμότητας και αυτοελέγχου, η ψυχολογία δείχνει ότι μπορεί να κρύβει πολύ διαφορετικά κίνητρα.
Ο εγκέφαλος βιώνει την απόρριψη σαν πόνο
Οι έρευνες δείχνουν ότι η κοινωνική απόρριψη ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται και με τον σωματικό πόνο. Αυτό εξηγεί γιατί μια επικριτική παρατήρηση από έναν συνάδελφο ή ένα αρνητικό σχόλιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να μας επηρεάζει για ώρες ή και ημέρες. Η ανάγκη για αποδοχή είναι βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη εξέλιξη, καθώς η ένταξη στην ομάδα ήταν απαραίτητη για την επιβίωση.
Χαμόγελο από αυτοπεποίθηση ή από φόβο;
Φανταστείτε δύο ανθρώπους που ακούνε την ίδια φράση «Είσαι πολύ ευαίσθητος». Ο ένας αντιδρά αμυντικά, ενώ ο άλλος χαμογελά και απαντά «Το έχω ξανακούσει». Εξωτερικά δείχνει ψύχραιμος, όμως το χαμόγελο από μόνο του δεν αποκαλύπτει την αλήθεια. Μπορεί να εκφράζει εσωτερική σιγουριά ή να αποτελεί έναν τρόπο αποφυγής της σύγκρουσης.
Οι ψυχολόγοι περιγράφουν, εκτός από την αντίδραση «μάχης ή φυγής», και μια τρίτη αντίδραση. Αυτή δεν είναι άλλα από τον κατευνασμό. Σε αυτή την περίπτωση, το άτομο προσπαθεί να μειώσει την ένταση με χιούμορ, συγκατάθεση ή ευγένεια, ώστε να διατηρήσει την αρμονία.
Η συναισθηματική νοημοσύνη κάνει τη διαφορά
Δεν σημαίνει όμως κάθε ήρεμη αντίδραση ότι κάποιος φοβάται τη σύγκρουση. Τα άτομα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα τα συναισθήματά τους και να αντιμετωπίζουν την κριτική ως πληροφορία και όχι ως προσωπική επίθεση. Αντί να αμυνθούν, μπορεί να ρωτήσουν «Μπορείς να μου εξηγήσεις τι εννοείς;». Η στάση αυτή δείχνει αυτοπεποίθηση και σταθερή αυτοεκτίμηση.
Όταν το χαμόγελο γίνεται μηχανισμός επιβίωσης
Για κάποιους ανθρώπους, όμως, η υπερβολική ευγένεια έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία. Αν μεγάλωσαν σε περιβάλλον όπου η διαφωνία οδηγούσε σε κριτική ή απόρριψη, έμαθαν ότι η συμφωνία είναι ο ασφαλέστερος δρόμος. Έτσι, ως ενήλικες μπορεί να χαμογελούν μπροστά σε μία προσβολή, ακόμη και να απολογούνται χωρίς λόγο ή να αποδέχονται άδικες κατηγορίες μόνο και μόνο για να αποφύγουν τη σύγκρουση.
Η σημασία των υγιών ορίων
Η πραγματική συναισθηματική ωριμότητα δεν σημαίνει ότι ανεχόμαστε κάθε προσβολή. Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης ασέβειας χρειάζεται να θέτουμε όρια με ήρεμο αλλά αποφασιστικό τρόπο. Φράσεις όπως «Δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος που μου μιλάς» ή «Παρακαλώ, μην απευθύνεσαι έτσι σε μένα» προστατεύουν την αυτοεκτίμηση χωρίς να κλιμακώνουν την ένταση.
Τελικά, το σημαντικό δεν είναι αν χαμογελάμε όταν δεχόμαστε κριτική, αλλά γιατί το κάνουμε. Αν το χαμόγελο πηγάζει από αυτοπεποίθηση, αποτελεί ένδειξη ψυχικής ανθεκτικότητας. Αν όμως κρύβει φόβο ή ανάγκη αποδοχής, ίσως είναι μια ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και να καλλιεργήσουμε πιο υγιείς σχέσεις.
vita.gr
