Σε περιόδους πίεσης, οι περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούν να λύσουν τα μεγάλα προβλήματα με μεγάλες απαντήσεις. Όμως η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται έτσι.
Χτίζεται μέσα από μικρές επαναλήψεις καθημερινής ασφάλειας.
- Το πρωινό φως.
- Μια ήρεμη αναπνοή.
- Τη μυρωδιά του αγαπημένου μας φαγητού στον φούρνο.
- Η αίσθηση καθαρών σεντονιών.
- Ένα τραγούδι που «συναντά» ακριβώς τη διάθεσή μας.
- Το γέλιο που ξεσπά απροσδόκητα σε μια δύσκολη μέρα.
Αυτές οι στιγμές δεν εξαφανίζουν τα προβλήματα. Αλλά αλλάζουν την ικανότητά μας να τα αντέχουμε.
Γιατί η φύση μάς επαναφέρει στο τώρα και ενισχύει την ανθεκτικότητα
Τα τελευταία χρόνια, ολόκληρο επιστημονικό πεδίο εξετάζει τη σχέση φύσης και ψυχικής υγείας. Η έκθεση σε φυσικά περιβάλλοντα έχει συνδεθεί με:
- χαμηλότερα επίπεδα άγχους,
- καλύτερη συγκέντρωση,
- βελτιωμένη διάθεση,
- μείωση της ψυχικής κόπωσης,
- ενίσχυση της συναισθηματικής ανθεκτικότητας.
Η φροντίδα ενός κήπου, για παράδειγμα, δεν είναι απλώς χόμπι. Πολλοί ψυχολόγοι θεωρούν ότι λειτουργεί ως μορφή «συμβολικής αυτοφροντίδας».
Το κλάδεμα, η φύτευση, η απομάκρυνση των ζιζανίων ή η παρατήρηση ενός φυτού που μεγαλώνει δημιουργούν μια αίσθηση συνέχειας και εξέλιξης. Ο άνθρωπος βλέπει μπροστά του κάτι να αλλάζει αργά, σταθερά και ζωντανά — και αυτό λειτουργεί βαθιά καθησυχαστικά για τον εγκέφαλο.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε περιόδους ψυχικής δυσκολίας πολλοί άνθρωποι νιώθουν έντονη ανάγκη να έρθουν πιο κοντά στη φύση.
Τα ζώα ως «ρυθμιστές» του νευρικού συστήματος
Η επαφή με τα ζώα έχει επίσης αποδειχθεί ότι επηρεάζει σημαντικά την ψυχική υγεία.
Ένας σκύλος που ακουμπά το κεφάλι του πάνω μας, μια γάτα που κουλουριάζεται δίπλα μας ή ακόμη και η ήρεμη παρουσία ενός αλόγου μπορούν να μειώσουν τους δείκτες στρες και να ενισχύσουν το αίσθημα συναισθηματικής σταθερότητας.
Τα ζώα λειτουργούν διαφορετικά από τους ανθρώπους: δεν απαιτούν εξηγήσεις, δεν αξιολογούν, δεν ζητούν επιτυχία ή απόδοση. Ανταποκρίνονται κυρίως στην παρουσία, στον τόνο, στην ηρεμία ή στην ένταση του σώματος.
Ιδιαίτερα τα άλογα θεωρούνται εξαιρετικά ευαίσθητα στη συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου. Γι’ αυτό και χρησιμοποιούνται σε ορισμένες μορφές θεραπευτικής παρέμβασης.
Η επαναλαμβανόμενη φροντίδα — το τάισμα, το χάδι, η βόλτα — δημιουργεί επίσης κάτι βαθιά θεραπευτικό: ρυθμό. Και το νευρικό σύστημα αγαπά τον ρυθμό, γιατί τον συνδέει με την ασφάλεια.
Η χαμένη τέχνη της προσοχής
Το παράδοξο της σύγχρονης ζωής είναι ότι όσο περισσότερο κυνηγάμε τις «μεγάλες στιγμές», τόσο πιο εύκολα χάνουμε τις μικρές που στηρίζουν πραγματικά την ψυχική μας ισορροπία.
Η συνεχής διάσπαση προσοχής μειώνει την ικανότητα του εγκεφάλου να καταγράφει ήρεμες, θετικές εμπειρίες. Ο άνθρωπος αρχίζει να ζει σε μόνιμη αναμονή του επόμενου στόχου, της επόμενης ειδοποίησης, της επόμενης υποχρέωσης.
Κι όμως, η ευημερία συνδέεται συχνά όχι με την ένταση των εμπειριών αλλά με την ικανότητα να τις παρατηρούμε.
Η ψυχολογία της ενσυνειδητότητας (mindfulness) βασίζεται ακριβώς σε αυτό: στην εκπαίδευση της προσοχής προς τη μικρή, παρούσα εμπειρία.
Όχι ως απόδραση από την πραγματικότητα, αλλά ως επανασύνδεση με αυτήν.
vita.gr
