Το χιούμορ ως κοινωνικό «τεστ»
Ήδη από την παιδική ηλικία, ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούμε στα πειράγματα μπορεί να επηρεάζει τις σχέσεις μας. Έρευνα στο Developmental Psychology έδειξε ότι παιδιά που απορρίπτονταν από τους συνομηλίκους τους συχνά δυσκολεύονταν να διαχειριστούν το πείραγμα. Άλλα αντιδρούσαν επιθετικά και άλλα πληγώνονταν και αποσύρονταν.
Αντίθετα, τα παιδιά που ένιωθαν μεγαλύτερη κοινωνική ασφάλεια μπορούσαν ευκολότερα να αντιμετωπίσουν ένα πείραγμα με χιούμορ και να μην το εκλάβουν απαραίτητα ως επίθεση.
Όταν το γέλιο γίνεται εις βάρος μας
Σε έρευνα στο Emotion εξετάστηκε πειραματικά αν οι άνθρωποι μπορούν πράγματι να γελάσουν με τον εαυτό τους. Οι συμμετέχοντες είδαν απρόσμενα παραμορφωμένες εικόνες του προσώπου τους, σαν αυτές που δημιουργούν οι καθρέφτες λούνα παρκ. Περίπου 8 στους 10 χαμογέλασαν, ενώ περίπου 4 στους 10 γέλασαν δυνατά.
Η έρευνα έδειξε ότι το να γελάμε με τον εαυτό μας είναι μια πραγματική μορφή χιούμορ και μπορεί να έχει ψυχολογικά και κοινωνικά οφέλη. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά: άλλο ο αυτοσαρκασμός και άλλο το να μειώνουμε διαρκώς τον εαυτό μας.
Το γέλιο είναι αυτοσαρκασμός ή αυτοϋποτίμηση;
Το 2003, Καναδοί ερευνητές δημιούργησαν το Humor Styles Questionnaire, διακρίνοντας τέσσερις βασικούς τρόπους χιούμορ: το χιούμορ που ενισχύει τις σχέσεις, το χιούμορ που μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε δύσκολες καταστάσεις, το επιθετικό χιούμορ και το αυτοϋποτιμητικό χιούμορ. Αρχικά, το τελευταίο συνδέθηκε με χαμηλή αυτοεκτίμηση και χειρότερη ψυχική υγεία. Νεότερη έρευνα, όμως, έδωσε μια πιο σύνθετη εικόνα.
Σε αυτή διαπιστώθηκε ότι άνθρωποι που χρησιμοποιούσαν αυτοϋποτιμητικό χιούμορ δεν παρουσίαζαν απαραίτητα χαμηλή αυτοεκτίμηση ή προβλήματα ψυχικής υγείας. Αντίθετα, αρκετοί δήλωσαν ότι το χιούμορ τούς βοηθούσε να αντιμετωπίζουν τις ανασφάλειές τους και να συνδέονται με τους άλλους.
Το κλειδί είναι η πρόθεση
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται επομένως στο να κάνουμε ένα αστείο για τον εαυτό μας. Βρίσκεται στο τι αισθανόμαστε όταν το κάνουμε. Αν γελάμε επειδή έχουμε αποδεχθεί μια ατέλεια ή ένα λάθος, το χιούμορ μπορεί να μας απελευθερώνει. Αν όμως το αστείο πηγάζει από ντροπή, πίκρα ή αυτοαπέχθεια, μπορεί να λειτουργεί αντίστροφα.
Μελέτη σε παιδιά έδειξε μάλιστα ότι εκείνα που χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά αυτοϋποτιμητικό χιούμορ είχαν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και γίνονταν πιο μοναχικά με την πάροδο του χρόνου. Όσα, αντίθετα, χρησιμοποιούσαν διαφορετικά είδη χιούμορ δεν παρουσίαζαν τις ίδιες αρνητικές συνέπειες.
Γιατί το χιούμορ και το γέλιο μπορεί να μας κάνουν καλό
Το να μη λαμβάνουμε τον εαυτό μας υπερβολικά σοβαρά μπορεί να μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε τις αποτυχίες με μεγαλύτερη ψυχραιμία. Όταν κάτι πάει στραβά, το να μπορούμε να δούμε και την αστεία πλευρά του δημιουργεί μια ψυχολογική απόσταση από το γεγονός.
Το χιούμορ μπορεί επίσης να διευκολύνει τις κοινωνικές σχέσεις. Ιδιαίτερα σε μια καινούργια παρέα, ένα ήπιο αστείο για τον εαυτό μας μπορεί να μειώσει την αμηχανία και να μας κάνει να φαινόμαστε πιο προσιτοί.
Μπορούμε να γίνουμε πιο «παιχνιδιάρηδες»
Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι η παιχνιδιάρικη στάση απέναντι στη ζωή μπορεί να καλλιεργηθεί. Σε μία σχετική έρευνα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν για μία εβδομάδα να αφιερώνουν λίγα λεπτά κάθε βράδυ καταγράφοντας τα πιο παιχνιδιάρικα ή διασκεδαστικά περιστατικά της ημέρας. Οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι αισθάνονταν πιο παιχνιδιάρηδες ακόμη και μήνες αργότερα, ενώ ανέφεραν λιγότερη καταθλιπτική διάθεση και περισσότερη ευτυχία.
Ίσως, λοιπόν, το ζητούμενο δεν είναι να μάθουμε να κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Είναι να μάθουμε να τον κοιτάμε με λίγη περισσότερη απόσταση, κατανόηση και χιούμορ.
Γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «γελάω με τον εαυτό μου» και στο «γελάω εις βάρος του εαυτού μου». Το πρώτο μπορεί να είναι ελευθερία. Το δεύτερο μπορεί να είναι απλώς ένας πιο εύκολος τρόπος να κρύψουμε ότι κάτι μέσα μας ακόμη πονάει.
vita.gr
