Το στρες δεν μας κάνει πάντα να αντιδρούμε με τον ίδιο τρόπο. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι, όταν βρισκόμαστε υπό έντονη πίεση, μπορεί ταυτόχρονα να γινόμαστε πιο συνεργάσιμοι με ανθρώπους που θεωρούμε πιθανούς συμμάχους και πιο αμυντικοί απέναντι σε εκείνους που συνδέουμε με την πηγή του στρες.
Τα ευρήματα που έχουν δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό Psychoneuroendocrinology δείχνουν ότι η κοινωνική μας συμπεριφορά υπό πίεση επηρεάζεται σημαντικά από το ποιος βρίσκεται απέναντί μας.
Δύο διαφορετικές αντιδράσεις στο στρες
Οι ερευνητές βασίστηκαν σε δύο γνωστές θεωρίες. Η πρώτη, η θεωρία «φροντίζω και δημιουργώ δεσμούς» υποστηρίζει ότι σε συνθήκες πίεσης αναζητούμε την υποστήριξη των άλλων και τείνουμε να συνεργαζόμαστε μαζί τους.
Η δεύτερη, η αντίδραση «μάχη ή φυγή» περιγράφει μια πιο αμυντική συμπεριφορά, κατά την οποία μπορεί να αποσυρθούμε, να γίνουμε επιθετικοί ή να προσπαθήσουμε να προστατεύσουμε τους πόρους και τα συμφέροντά μας. Η νέα έρευνα δείχνει ότι ίσως και οι δύο αντιδράσεις είναι σωστές, απλώς ενεργοποιούνται ανάλογα με το κοινωνικό πλαίσιο.
Τι έδειξε μελέτη για τη συμπεριφορά που γεννά το στρες
Η ερευνητική ομάδα μελέτησε 121 υγιείς νεαρούς ενήλικες. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μια απαιτητική δοκιμασία κοινωνικού στρες, η οποία περιλάμβανε ομιλία μπροστά σε κριτική επιτροπή και απαιτητικές ασκήσεις νοητικής αριθμητικής.
Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν την αντίδραση στρες με μετρήσεις κορτιζόλης, καρδιακού ρυθμού και υποκειμενικών αναφορών. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες έπαιξαν παιχνίδια με πραγματικά χρηματικά ποσά, στα οποία αξιολογούνταν η εμπιστοσύνη, η αξιοπιστία, η διάθεση για μοίρασμα και η τιμωρία.
Περισσότερη εμπιστοσύνη στους «συμμάχους»
Τα αποτελέσματα είχαν ενδιαφέρον. Οι συμμετέχοντες έδειξαν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και περισσότερη διάθεση για συνεργασία απέναντι σε έναν άλλο συμμετέχοντα που δεν είχε περάσει από τη δοκιμασία στρες. Αντίθετα, απέναντι σε μέλος της επιτροπής που είχε συμβάλει στη δημιουργία της αγχωτικής κατάστασης, εμφανίστηκαν πιο αμυντικοί. Μάλιστα, η τιμωρητική συμπεριφορά ήταν συχνότερη προς τα μέλη της επιτροπής.
Το στρες δεν έχει μία μόνο «κοινωνική» αντίδραση
Η μελέτη υποδεικνύει ότι υπό πίεση ο άνθρωπος μπορεί να αναζητά συμμαχίες, ενώ ταυτόχρονα να προστατεύεται από εκείνους που θεωρεί απειλητικούς. Η συνεργασία με έναν πιθανό σύμμαχο μπορεί να αυξάνει τις πιθανότητες αμοιβαίας βοήθειας, ενώ η άρνηση συνεργασίας με μια πηγή πίεσης μπορεί να προσφέρει αίσθηση προστασίας ή ελέγχου.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν στη διαδικασία στρες, επομένως δεν μπορεί να αποδειχθεί αν το στρες αύξησε τη συνεργασία, μείωσε τη συνεργασία ή προκάλεσε και τις δύο αντιδράσεις. Χρειάζονται μελέτες με ομάδες ελέγχου και πιο φυσικές κοινωνικές συνθήκες.
Το βασικό μήνυμα, πάντως, είναι σαφές: όταν αγχωνόμαστε, δεν γινόμαστε απλώς περισσότερο συνεργάσιμοι ή περισσότερο αμυντικοί. Η αντίδρασή μας μπορεί να εξαρτάται από το ποιος βρίσκεται απέναντί μας.
vita.gr
