Υπάρχει μια παράξενη εμπειρία που συναντάται συχνά σε ανθρώπους με σημαντικές επιτυχίες. Έχουν πετύχει αυτό που άλλοι θα θεωρούσαν εξαιρετικό. Έχουν αναλάβει μεγάλες ευθύνες, διοικούν ομάδες ή εταιρείες, έχουν γνώσεις και εμπειρία. Κι όμως, κάπου μέσα τους μπορεί να υπάρχει η σκέψη: «Τι κάνω εγώ εδώ; Μήπως κάποια στιγμή καταλάβουν ότι δεν είμαι τόσο ικανός όσο νομίζουν;» Αυτό συχνά περιγράφεται ως σύνδρομο του απατεώνα (impostor phenomenon). Όμως υπάρχει μια διαφορετική και ενδιαφέρουσα εξήγηση: ίσως δεν πρόκειται απλώς για έλλειψη αυτοπεποίθησης. Ίσως η εξωτερική μας ζωή αλλάζει γρηγορότερα από την εσωτερική εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Αυτό θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε «καθυστέρηση ταυτότητας» (identity lag).
Τι είναι το identity lag;
Η θέση μας μπορεί να αλλάξει σε μία ημέρα. Η εικόνα μας για τον εαυτό μας όχι.
Φανταστείτε ότι σήμερα λαμβάνετε ένα email:
«Συγχαρητήρια. Από την επόμενη εβδομάδα αναλαμβάνετε τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου.»
Εξωτερικά, η αλλαγή είναι άμεση.
Αλλά εσωτερικά δεν ξυπνάτε την επόμενη ημέρα ως ένας εντελώς διαφορετικός άνθρωπος.
Είστε ακόμη ο ίδιος άνθρωπος που μέχρι χθες εργαζόταν σε μια διαφορετική θέση, αντιμετώπιζε συγκεκριμένα προβλήματα και είχε μια συγκεκριμένη εικόνα για τις ικανότητές του.
Το βιογραφικό σας μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγες ώρες.
Το εσωτερικό σας «βιογραφικό» χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο για να ενημερωθεί.
Η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας χτίζεται μέσα από χρόνια εμπειριών. Βασίζεται σε όσα έχουμε κάνει, στις αντιδράσεις των άλλων, στις επιτυχίες και στις αποτυχίες μας.
Γι’ αυτό δεν αναθεωρείται απαραίτητα κάθε φορά που συμβαίνει κάτι σημαντικό.
Χρειάζεται επαναλαμβανόμενη εμπειρία για να αρχίσουμε πραγματικά να πιστεύουμε:
«Ναι, πλέον μπορώ να λειτουργώ σε αυτό το επίπεδο.»
Η επιτυχία δεν εξαφανίζει πάντα την αμφιβολία
Εδώ βρίσκεται ένα από τα παράδοξα της επιτυχίας.
Θα περίμενε κανείς ότι όσο περισσότερα πετυχαίνουμε, τόσο λιγότερο θα αμφιβάλλουμε για τον εαυτό μας.
Αλλά κάθε μεγάλη προαγωγή μπορεί να δημιουργεί ένα καινούργιο πρόβλημα.
Ανεβαίνουμε επίπεδο και περιβάλλον σύγκρισης.
Ξαφνικά δεν συγκρινόμαστε πλέον με τους ανθρώπους που βρίσκονταν στο προηγούμενο επίπεδο. Βρισκόμαστε ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν ήδη περισσότερη εμπειρία στη νέα θέση.
Και έτσι συμβαίνει κάτι παράδοξο: η προηγούμενη επιτυχία μας μπορεί να έχει γίνει πραγματικότητα, αλλά εμείς εξακολουθούμε να αισθανόμαστε αρχάριοι στο επόμενο επίπεδο.
Ο άνθρωπος που μόλις έγινε διευθυντής συγκρίνεται με διευθυντές που βρίσκονται στη θέση αυτή εδώ και χρόνια.
Ο νέος επιχειρηματίας συγκρίνεται με ανθρώπους που έχουν δημιουργήσει ήδη πολλές επιχειρήσεις.
Ο νέος ειδικός μπαίνει σε ένα δωμάτιο γεμάτο ανθρώπους που έχουν περάσει περισσότερο χρόνο εκεί.
Δεν είναι απαραίτητα ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί.
Μπορεί απλώς να μην έχουμε προλάβει να συνηθίσουμε τη νέα μας πραγματικότητα.
vita.gr
