«Να είσαι πιο ανοιχτός», «βάλε όρια», «συγχώρεσε», «μην ανέχεσαι συμπεριφορές που σε πληγώνουν». Όποιος έχει αναζητήσει συμβουλές για τις ανθρώπινες σχέσεις έχει πιθανότατα συναντήσει αντικρουόμενες προτάσεις. Τελικά, ποια είναι η σωστή;
Γιατί οι συμβουλές για τις σχέσεις συχνά φαίνονται αντιφατικές
Σύμφωνα με τους έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment, η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει μία σωστή στρατηγική για όλες τις περιπτώσεις. Η αποτελεσματικότητα κάθε συμπεριφοράς εξαρτάται από τον στόχο που έχει κάποιος για τη συγκεκριμένη σχέση.
Η έρευνα πίσω από την «Πυξίδα των Σχέσεων»
Οι ερευνητές ανέπτυξαν το μοντέλο Relationship Compass (Πυξίδα των Σχέσεων), ένα εργαλείο που σχεδιάστηκε αρχικά για άτομα που δυσκολεύονται να διαχειριστούν έντονα συναισθήματα και ασταθείς διαπροσωπικές σχέσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν, το μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους τους ανθρώπους, καθώς βοηθά να ξεκαθαρίσουν πρώτα τον στόχο τους, πριν επιλέξουν τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουν.
Η βασική ιδέα είναι απλή. Αντί να αναρωτιέται κανείς ποια είναι η «σωστή» συμπεριφορά, χρειάζεται πρώτα να απαντήσει στο ερώτημα «Πού θέλω να οδηγηθεί αυτή η σχέση;»
Οι 4 κατευθύνσεις της Πυξίδας
Το μοντέλο περιλαμβάνει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις που αντιστοιχούν σε διαφορετικούς διαπροσωπικούς στόχους:
- Η πρώτη είναι να ζητήσουμε αυτό που χρειαζόμαστε, είτε πρόκειται για πρακτική βοήθεια είτε για περισσότερη συναισθηματική υποστήριξη.
- Η δεύτερη αφορά στη θέσπιση ορίων, όταν μια σχέση χρειάζεται ξεκάθαρους κανόνες ώστε να προστατεύεται η ψυχική υγεία και η προσωπική ευημερία.
- Η τρίτη κατεύθυνση είναι η ενίσχυση της σχέσης, όταν στόχος είναι να χτιστεί μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, οικειότητα και συνεργασία.
- Τέλος, η τέταρτη αφορά στις περιπτώσεις όπου η πιο υγιής επιλογή είναι η απομάκρυνση ή ο τερματισμός μιας σχέσης, ιδιαίτερα όταν αυτή απειλεί την ασφάλεια, την αξιοπρέπεια ή τις προσωπικές αξίες του ατόμου.
Πώς εφαρμόζεται στην καθημερινότητα
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφράσουν ξεκάθαρα τις ανάγκες τους, θεωρώντας λανθασμένα ότι οι άλλοι θα έπρεπε να τις καταλαβαίνουν από μόνοι τους. Αντίθετα, η άμεση αλλά ήρεμη διατύπωση ενός αιτήματος αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες να υπάρξει θετική ανταπόκριση.
Παράλληλα, τονίζουν ότι τα όρια δεν σημαίνουν απόρριψη του άλλου. Ένα υγιές όριο προστατεύει τόσο το άτομο όσο και τη σχέση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από εξήγηση και διάθεση συνεργασίας.
Η ευαλωτότητα χτίζει εμπιστοσύνη στις σχέσεις
Όταν στόχος είναι η ενδυνάμωση μιας σχέσης, η υπερβολική επιφυλακτικότητα μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά. Η έκφραση συναισθημάτων, το ειλικρινές ενδιαφέρον, η ενεργητική ακρόαση και η διάθεση για κοινές εμπειρίες βοηθούν στην ανάπτυξη εμπιστοσύνης και ουσιαστικής σύνδεσης. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η οικειότητα απαιτεί έναν βαθμό ευαλωτότητας, ακόμη κι αν αυτό δημιουργεί προσωρινά αίσθημα αβεβαιότητας.
Πότε είναι σωστό να τελειώνει μια σχέση;
Το μοντέλο επισημαίνει ότι δεν πρέπει ούτε να εγκαταλείπουμε μια σχέση με την πρώτη δυσκολία ούτε να επιμένουμε σε μια σχέση που μας βλάπτει. Οι αποφάσεις καλό είναι να λαμβάνονται μετά από ψύχραιμη αξιολόγηση των θετικών και αρνητικών στοιχείων της σχέσης και όχι υπό την επίδραση έντονων συναισθημάτων.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η «Πυξίδα των Σχέσεων» δεν προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, αλλά ένα πρακτικό πλαίσιο που βοηθά κάθε άνθρωπο να επιλέγει τη συμπεριφορά που ταιριάζει καλύτερα στον στόχο και στις αξίες του, ενισχύοντας έτσι την ποιότητα των διαπροσωπικών του σχέσεων.
vita.gr
