Η νευροεπιστήμη έχει δείξει ότι συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται όταν παρατηρούμε την κίνηση άλλων ανθρώπων. Οι λεγόμενοι κατοπτρικοί νευρώνες (mirror neurons) φαίνεται να μας βοηθούν να κατανοούμε τις προθέσεις και τα συναισθήματα των άλλων μέσα από τη σωματική τους έκφραση.
Όταν βλέπουμε κάποιον να σκύβει από θλίψη ή να τινάζεται από φόβο, ο εγκέφαλός μας δεν επεξεργάζεται απλώς μια εικόνα. Προσομοιώνει εσωτερικά αυτή την κατάσταση, επιτρέποντάς μας να τη «νιώσουμε».
Με άλλα λόγια, η κίνηση λειτουργεί σαν συναισθηματικός μεταφορέας πληροφοριών.
Κίνηση και κυναίσθημα
Οι ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που σχεδιάζουν και ελέγχουν τις κινήσεις του σώματος ενεργοποιούνται και όταν βιώνουμε συναισθήματα. Για παράδειγμα, νευρικές ώσεις από τα κυκλώματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με το φόβο ή τη χαρά καθοδηγούν τις κινητικές αντιδράσεις μας, όπως το να τρέξουμε ή να χαμογελάσουμε.
Καθρέφτης νευρώνων
Το σύστημα των κατοπτρικών νευρώνων (mirror neurons) στον προμετωπιαίο φλοιό επιτρέπει στον εγκέφαλο να «διαβάζει» την κίνηση των άλλων. Όταν βλέπουμε κάποιον να κάνει μια κίνηση (π.χ. να σφίγγει τις γροθιές του), ο εγκέφαλός μας προσομοιώνει αυτήν την κίνηση, επιτρέποντάς μας να νιώσουμε το συναίσθημα (π.χ. θυμός) που κρύβεται πίσω από αυτήν.
Αμφίδρομη σχέση
Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την κίνηση σαν συναίσθημα, αλλά ισχύει και το αντίστροφο: το πώς κινούμαστε μπορεί να επηρεάσει το πώς νιώθουμε. Η υιοθέτηση στάσεων ή εκφράσεων που συνδέονται με ένα συναίσθημα (π.χ. ίσια πλάτη και ανοιχτοί ώμοι) μπορεί να ξεγελάσει τον εγκέφαλο παράγοντας θετικότερα συναισθήματα.
Η σιωπηλή δύναμη των κινήσεων στον κινηματογράφο
Ο κινηματογράφος αξιοποιεί εδώ και δεκαετίες αυτή τη μορφή νοημοσύνης (γνωστή και ως κινησιακή νοημοσύνη), συχνά χωρίς να την ονομάζει.
Ο Charlie Chaplin κατάφερε να δημιουργήσει έναν από τους πιο συγκινητικούς χαρακτήρες στην ιστορία του σινεμά σχεδόν χωρίς λόγια. Ο «Αλήτης» του επικοινωνούσε τρυφερότητα, ευαλωτότητα και χιούμορ κυρίως μέσα από τη στάση του σώματος και τον ρυθμό της κίνησής του.
Ο Humphrey Bogart στην Casablanca εξέφραζε εσωτερική ένταση και συγκρατημένη ευφυΐα μέσα από τη σχεδόν απόλυτη ακινησία του.
Αντίθετα, ο Heath Ledger ως Joker στην The Dark Knight χρησιμοποιούσε απρόβλεπτες κινήσεις, ασταθή ρυθμό και παραβίαση προσωπικού χώρου ώστε να δημιουργεί αίσθημα απειλής και αποσταθεροποίησης.
Οι χαρακτήρες αυτοί μένουν αξέχαστοι επειδή το σώμα τους «αφηγείται» όσα οι λέξεις δεν λένε.
Μπορεί να καλλιεργηθεί;
Η κινησιακή νοημοσύνη δεν φαίνεται να είναι αποκλειστικό «χάρισμα» των ηθοποιών ή των χαρισματικών προσωπικοτήτων. Όπως και άλλες μορφές νοημοσύνης, πιθανότατα μπορεί να αναπτυχθεί.
Η αυξημένη επίγνωση του σώματος, η παρατήρηση των κινήσεων των άλλων, η εκπαίδευση στη μη λεκτική επικοινωνία και πρακτικές όπως ο χορός, το θέατρο, η yoga ή ακόμη και οι ασκήσεις ενσυνειδητότητας μπορούν να ενισχύσουν αυτή την ικανότητα.
Η κινησιακή νοημοσύνη περιλαμβάνει επίσης την ικανότητα αυτορρύθμισης: να αντιλαμβανόμαστε πότε το σώμα μας εκπέμπει ένταση, άγχος ή επιθετικότητα και να μπορούμε να το επαναφέρουμε σε κατάσταση ηρεμίας.
vita.gr
