Τα smartwatch και οι εφαρμογές υγείας μπορούν να μας βοηθήσουν να κοιμόμαστε καλύτερα, να κινούμαστε περισσότερο και να φροντίζουμε τον εαυτό μας. Τι συμβαίνει όμως όταν οι αριθμοί αρχίζουν να καθορίζουν τη διάθεσή μας και η προσπάθεια για αυτοβελτίωση και ευεξία μετατρέπεται σε καθημερινή πίεση;
Η αλήθεια είναι πως ποτέ άλλοτε δεν είχαμε τόσα πολλά δεδομένα για το σώμα μας και σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας. Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παρακολούθηση της υγείας μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη. Ένας μετρητής βημάτων μπορεί να μας παρακινήσει να περπατήσουμε περισσότερο, μια εφαρμογή ύπνου ίσως μας βοηθήσει να συνειδητοποιήσουμε ότι κοιμόμαστε πολύ αργά, ενώ ένα ημερολόγιο διατροφής μπορεί να αποκαλύψει μικρές συνήθειες που επηρεάζουν την υγεία μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε.
Η καταγραφή δεδομένων μπορεί επίσης να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε μοτίβα.
Ίσως διαπιστώσουμε ότι:
- κοιμόμαστε χειρότερα όταν πίνουμε καφέ αργά το απόγευμα,
- έχουμε περισσότερη ενέργεια τις ημέρες που περπατάμε,
- το άγχος μειώνεται όταν αφιερώνουμε χρόνο στη φύση ή στους φίλους μας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι μετρήσεις λειτουργούν σαν ένας καθρέφτης που μας βοηθά να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας.
Η ισορροπία αρχίζει να χάνεται όταν οι αριθμοί αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από το πώς πραγματικά αισθανόμαστε.
Ένας χαμηλός δείκτης ύπνου μπορεί να μας κάνει να πιστέψουμε ότι θα είμαστε κουρασμένοι όλη μέρα, ακόμη κι αν ξυπνήσαμε ξεκούραστοι. Το γεγονός ότι δεν συμπληρώσαμε τα 10.000 βήματα μπορεί να μας δημιουργήσει ενοχές, ενώ μια μικρή μεταβολή στη ζυγαριά είναι αρκετή για να χαλάσει τη διάθεσή μας.
Στην αρχή υπάρχει απλώς περιέργεια: Πόσο κοιμήθηκα; Πόσες θερμίδες έκαψα; Πόσοι ήταν οι παλμοί μου;
Σιγά σιγά, όμως, η περιέργεια μετατρέπεται σε σύγκριση. Η σύγκριση σε πίεση. Και η πίεση σε μια αδιάκοπη αξιολόγηση της καθημερινότητάς μας.
Έτσι, αντί να ζούμε τη ζωή μας, αρχίζουμε να την… βαθμολογούμε.
Αυτοβελτίωση: Οι αριθμοί δεν λένε πάντα την αλήθεια
Οι εφαρμογές μπορούν να μετρήσουν τον ύπνο, αλλά δεν γνωρίζουν αν ξυπνήσαμε επειδή είχαμε άγχος, επειδή το παιδί μας έκλαιγε ή επειδή ο σκύλος της γειτονιάς γάβγιζε όλη νύχτα. Μπορούν να καταγράψουν τους καρδιακούς παλμούς, αλλά όχι αν περάσαμε μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά. Μπορούν να υπολογίσουν τις θερμίδες, αλλά όχι τη χαρά ενός οικογενειακού τραπεζιού ή τη σημασία ενός γεύματος με φίλους.
Με άλλα λόγια, οι εφαρμογές συλλέγουν δεδομένα. Δεν μπορούν όμως να κατανοήσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζούμε.
Η υγεία δεν είναι μόνο βιολογία
Η υγεία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το βάρος, τον ύπνο ή τα βήματα. Επηρεάζεται από τις σχέσεις μας, την ψυχική μας κατάσταση, το εργασιακό στρες, τις οικονομικές δυσκολίες, τις οικογενειακές υποχρεώσεις, αλλά και από γεγονότα όπως μια απώλεια, ένα διαζύγιο ή μια περίοδος έντονου άγχους. Κανένα smartwatch δεν μπορεί να αποτυπώσει όλα αυτά.
Ίσως γι’ αυτό οι αριθμοί μάς κάνουν να αισθανόμαστε ασφαλείς. Είναι συγκεκριμένοι και εύκολοι στην κατανόηση. Όμως η ακρίβεια ενός αριθμού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι περιγράφει την πραγματικότητα.
Αυτοβελτίωση & τεχνολογία
Οι ειδικοί δεν προτείνουν να εγκαταλείψουμε τα wearables ή τις εφαρμογές υγείας.
Αντίθετα, προτείνουν να τα χρησιμοποιούμε ως βοηθητικά εργαλεία και όχι ως «κριτές» της καθημερινότητάς μας.
Αξίζει, λοιπόν, να αναρωτηθούμε:
- Με βοηθούν οι μετρήσεις να φροντίζω καλύτερα τον εαυτό μου ή με κάνουν πιο αυστηρό απέναντί του;
- Με κινητοποιούν ή μου δημιουργούν άγχος;
- Ελέγχω εγώ τα δεδομένα ή τελικά εκείνα ελέγχουν εμένα;
Η υγιής αυτοπαρακολούθηση αφήνει χώρο για ευελιξία. Δεν απαιτεί τελειότητα. Αναγνωρίζει ότι μια μέρα ξεκούρασης είναι εξίσου σημαντική με μια ημέρα άσκησης, ότι ένας περίπατος με έναν φίλο μπορεί να ωφελήσει περισσότερο από μια προπόνηση που γίνεται με το ζόρι και ότι ένα γεύμα με αγαπημένα πρόσωπα δεν είναι απλώς ένα σύνολο θερμίδων.
Η τεχνολογία μπορεί να μας βοηθήσει να φροντίζουμε καλύτερα την υγεία μας. Δεν μπορεί όμως να αποφασίσει πώς νιώθουμε.
Η αυτοβελτίωση έχει πραγματική αξία μόνο όταν κάνει τη ζωή μας πιο πλούσια, πιο ελεύθερη και πιο ουσιαστική – όχι όταν την περιορίζει σε στόχους, ειδοποιήσεις και καθημερινές βαθμολογίες.
Ίσως, λοιπόν, η πιο σημαντική ερώτηση να μην είναι αν συμπληρώσαμε τα βήματά μας ή αν πετύχαμε το «τέλειο» σκορ ύπνου.
Ίσως η πιο χρήσιμη ερώτηση είναι η πιο απλή: «Πώς νιώθω πραγματικά σήμερα;»
vita.gr
