Επιμέλεια: Α.Σ
Η συντριπτική πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού –περίπου το 90%– χρησιμοποιεί το δεξί χέρι, ένα ποσοστό πρωτοφανές σε σύγκριση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα. Την εξήγηση για αυτή την έντονη προτίμηση επιχειρεί να δώσει μια νέα επιστημονική μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η οποία αποδίδει τη δεξιοχειρία στην όρθια βάδιση και στην εξέλιξη ενός πιο περίπλοκου εγκεφάλου. Η ερευνητική ομάδα κατέληξε στα ευρήματά της αναλύοντας τα δεδομένα 2.025 ατόμων από 41 διαφορετικά είδη πιθήκων και ανθρωποειδών.
Στο μικροσκόπιο μπήκαν κρίσιμοι παράγοντες επιβίωσης και εξέλιξης, όπως το μέγεθος σώματος και εγκεφάλου, η διατροφή, το φυσικό περιβάλλον, η χρήση εργαλείων και η κινητικότητα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν οι πρόγονοί μας άρχισαν να κινούνται όρθιοι, τα χέρια έπαψαν να συμμετέχουν στη διαδικασία της μετακίνησης. Αυτό τους επέτρεψε να αναλάβουν νέες, πιο σύνθετες λειτουργίες – όπως η κατασκευή εργαλείων και η μεταφορά αντικειμένων. Η αλλαγή αυτή φαίνεται πως δημιούργησε τις πρώτες εξελικτικές πιέσεις για εξειδίκευση στη χρήση του ενός χεριού έναντι του άλλου.
Η δεύτερη σημαντική αλλαγή σχετίζεται με τη σταδιακή αύξηση του μεγέθους και της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο αυξανόταν η εγκεφαλική πολυπλοκότητα, τόσο ενισχυόταν και η προτίμηση για το δεξί χέρι.
Το μοντέλο των επιστημόνων δείχνει ότι οι πρόγονοι του ανθρώπου πιθανότατα είχαν μόνο μια ήπια προτίμηση προς το δεξί χέρι, παρόμοια με εκείνη που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους. Η εικόνα άλλαξε αισθητά με την εμφάνιση του γένους Homo. Είδη όπως ο Homo erectus, ο Homo ergaster και οι Νεάντερταλ φαίνεται πως παρουσίαζαν ολοένα και εντονότερη δεξιοχειρία, μέχρι να φτάσουμε στον σύγχρονο άνθρωπο, όπου η κυριαρχία του δεξιού χεριού έγινε σχεδόν καθολική.
Παρά την πληρότητα της μελέτης, αρκετά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη γιατί περίπου το 10% του πληθυσμού παραμένει αριστερόχειρο, ούτε κατά πόσο κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες συνέβαλαν στη διατήρηση της κυριαρχίας του δεξιού χεριού μέσα στους αιώνες. Παράλληλα, εξετάζεται αν παρόμοιες προτιμήσεις σχετικά με τα άκρα που παρατηρούνται σε άλλα είδη – όπως τα καγκουρό ή οι παπαγάλοι – μπορούν να ρίξουν φως σε βαθύτερους εξελικτικούς μηχανισμούς που διατρέχουν το ζωικό βασίλειο.
govastileto.gr
