Υπάρχουν στιγμές που λέμε «δεν είναι τίποτα», χαμογελάμε και συνεχίζουμε τη μέρα μας. Έχουμε δουλειές, υποχρεώσεις, ανθρώπους που μας χρειάζονται. Δεν είναι η «κατάλληλη στιγμή» για να θυμώσουμε, να κλάψουμε ή να παραδεχτούμε ότι κάτι μας έχει πληγώσει. Έτσι, το συναίσθημα μπαίνει στην άκρη και καταπιέζεται. Μόνο που τα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται πάντα επειδή αποφασίζουμε να μην τα δείξουμε.

Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να ρυθμίζουμε ένα συναίσθημα και στο να το καταπιέζουμε. Για παράδειγμα, μπορεί να θυμώσετε σε μια συνάντηση και να σκεφτείτε: «Είμαι πολύ εκνευρισμένος, αλλά δεν θέλω να αντιδράσω τώρα. Θα το συζητήσω αργότερα, όταν θα είμαι πιο ήρεμος». Αυτό είναι συναισθηματική ρύθμιση. Αναγνωρίζετε τον θυμό σας, τον αποδέχεστε και επιλέγετε πώς θα αντιδράσετε.

Η καταπίεση όμως είναι διαφορετική. Είναι το «δεν πρέπει να θυμώνω», «δεν έχω λόγο να στενοχωριέμαι», «πρέπει να το ξεπεράσω» ή «δεν θέλω να το σκέφτομαι καθόλου». Σε αυτήν τη περίπτωση, δεν δίνετε στον εαυτό σας την ευκαιρία να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει.

Όταν το συναίσθημα εγκλωβίζεται μέσα μας

Μπορεί εξωτερικά να φαίνεστε απόλυτα ψύχραιμοι, ενώ εσωτερικά το μυαλό σας δουλεύει ασταμάτητα. Η συνεχής προσπάθεια να κρατήσετε μακριά ένα δύσκολο συναίσθημα απαιτεί ενέργεια. Και με τον καιρό μπορεί να εμφανιστούν εκνευρισμός, ένταση, ανησυχία ή μια αίσθηση ότι είστε συνεχώς «στο όριο».

Μερικές φορές το σώμα φαίνεται να μιλάει πριν προλάβετε να καταλάβετε τι αισθάνεστε. Σφιγμένη γνάθος, ένταση στους ώμους, πονοκέφαλος, δυσκολία στον ύπνο ή ένα στομάχι που αντιδρά σε κάθε στρεσογόνο κατάσταση μπορεί να είναι σημάδια ότι χρειάζεστε ένα διάλειμμα και λίγη περισσότερη προσοχή στον εαυτό σας.

Σε μία πειραματική μελέτη, άνθρωποι στους οποίους δόθηκε η οδηγία να καταστείλουν τις συναισθηματικές τους εκφράσεις εμφάνισαν λιγότερο συναίσθημα προς τα έξω, αλλά δεν ανέφεραν ότι βίωναν λιγότερο το ίδιο το συναίσθημα. Επίσης, αν και οι συμμετέχοντες έδειχναν εξωτερικά πιο ήρεμοι, όμως το σώμα τους εξακολουθούσε να αντιδρά, μέσω αυξημένης ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και μεταβολών στον καρδιακό ρυθμό. Μπορεί να νιώθετε επομένως ότι ξεγελάτε τον εαυτό σας και τους άλλους, το σώμα δεν μπορεί να παραπλανηθεί.

Και τι γίνεται με τα καλά συναισθήματα;

Ίσως το πιο ενδιαφέρον είναι ότι όταν συνηθίζουμε να «χαμηλώνουμε την ένταση» των δύσκολων συναισθημάτων, μπορεί να αισθανόμαστε πιο αποστασιοποιημένοι και από τα ευχάριστα. Δεν είναι απαραίτητα λύπη. Μπορεί να είναι μια περίεργη αίσθηση κενού. Σαν να κάνουμε όλα όσα πρέπει, αλλά τίποτα να μη μας αγγίζει πραγματικά. Η συνεχής αποσύνδεση από όσα νιώθουμε μπορεί να μας κάνει να λειτουργούμε στον αυτόματο πιλότο.

Επιπλέον, τα συναισθήματα δεν είναι πάντα οδηγίες για δράση, είναι όμως πληροφορίες. Ο θυμός μπορεί να δείχνει ότι κάποιος ξεπέρασε ένα όριό σας. Η λύπη μπορεί να δείχνει ότι κάτι είχε μεγάλη σημασία για σας. Το άγχος μπορεί να σας λέει ότι αισθάνεστε απροετοίμαστοι ή ότι χρειάζεστε περισσότερη ασφάλεια. Το σημαντικό είναι να ακούσετε το μήνυμα χωρίς να αφήσετε το συναίσθημα να αποφασίσει για εσάς.

Τι μπορείτε να κάνετε;

Την επόμενη φορά που θα πείτε «δεν έχω τίποτα», κάντε μια μικρή παύση και αναρωτηθείτε: «Τι ακριβώς αισθάνομαι αυτή τη στιγμή;» Όχι «είμαι καλά ή όχι;». Πιο συγκεκριμένα: είμαι θυμωμένος; απογοητευμένος; φοβισμένος; πληγωμένος; κουρασμένος; απογοητευμένος; Μόνο και μόνο το να δώσετε ένα όνομα στο συναίσθημα μπορεί να σας βοηθήσει να το δείτε πιο καθαρά.


vita.gr