Η τελειομανία είναι κάτι που δυσκολεύει τη ζωή πολλών ανθρώπων. «Μην φοβάσαι την τελειότητα, δεν θα τη φτάσεις ποτέ», είχε παρατηρήσει πολύ εύστοχα ο Ισπανός καλλιτέχνς Σαλβαντόρ Νταλί. Δυστυχώς, ορισμένοι σήμερα δεν το έχουν κατανοήσει. Η επιδίωξη της τελειότητας είναι μια συνηθισμένη παγίδα για καλλιτέχνες, αθλητές, προπονητές, ακόμη και γονείς. Πρόκειται για μια επικίνδυνη παγίδα, που καταστρέφει την ψυχολογία με άγχος και πίεση, διαταράσσοντας κάθε μορφή απόδοσης.
Η τελειότητα είναι ψευδαίσθηση
Η τελειότητα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «η απόλυτη ανθρώπινη ψευδαίσθηση». Δεν υπάρχει στο σύμπαν. Αν είναι κάποιος τελειομανής, έχει πολλές πιθανότητες να αποτυγχάνει σε ό,τι κάνει. Παρά το γεγονός ότι η τέλεια απόδοση είναι ανέφικτη, πολλοί άνθρωποι υποφέρουν όταν δεν την επιτυγχάνουν, ιδίως σε νέα ηλικία, επειδή δέχονται επίπληξη από προπονητές, εκπαιδευτές, γονείς, συνομηλίκους -και από τον ίδιο τους τον εαυτό- βάσει απολύτως μη ρεαλιστικών προσδοκιών. Ώρα να εξετάσουμε αυτό το θλιβερό και βαθιά προβληματικό φαινόμενο.
Η τάση για τελειομανία ξεκινά από μικρή ηλικία
Παρακολουθώντας έναν οποιοδήποτε αγώνα, είναι πολύ πιθανό να δούμε εκρήξεις θυμού από αθλητές, προπονητές (αν είναι σχολικός και από γονείς) και φιλάθλους, όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως θέλουν. Βλέπουμε προπονητές να φωνάζουν για ένα λάθος. Γονείς να εξοργίζονται όταν το «ταλέντο» τους σφάλλει. Αθλητές να σκύβουν το κεφάλι έτοιμοι να κλάψουν. Παιδιά να επιπλήττουν συμπαίκτες τους.
Τι συμβαίνει στον χώρο της τέχνης
Καλλιτέχνες, όπως χορευτές και μουσικοί, αναφέρουν ότι οι δάσκαλοί τους κηρύττουν την ανάγκη για άψογη εκτέλεση, κάτι που θα ήταν ωραίο, αλλά είναι καθαρή φαντασία. Ζωγράφοι δεν αισθάνονται ποτέ ότι τα έργα τους είναι αρκετά όμορφα. Ίσως το σχόλιο από κάποιον για την τέχνη τους να τους έχει επηρεάσει. Ίσως στην εποχή μας στον καλλιτεχνικό χώρο ο ανταγωνισμός να είναι μεγάλος. Είναι άραγε περίεργο λοιπόν που κατακλυζόμαστε σε κάθε τομέα από τελειομανείς προσδοκίες;
Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Δύσκολο να πούμε με βεβαιότητα. Για κάποιο λόγο έχουμε γίνει μια κοινωνία, που γκρινιάζει όταν το παραμικρό δεν πάει καλά. Σαν να περιμένουμε κάθε μέρα να είναι ηλιόλουστη, ανέφελη και τέλεια. Δεν συμβαίνει αυτό και δεν πειράζει. Κάποτε η τελειομανία ήταν σπάνιο φαινόμενο. Τα τελευταία 5-10 χρόνια έχει εξελιχθεί σε ένα διάχυτο κοινωνικό πρόβλημα και εξαπλώνεται σαν μολυσματικός ιός.
Έχει μετατραπεί σε πανδημία άγχους για νέους αθλητές και καλλιτέχνες, με εμμονές γύρω από την τέλεια απόδοση, τις υποτροφίες ή την πραγματοποίηση επαγγελματικών ονείρων και πιθανόν να επιδεινώνεται από την τέλεια εικόνα, απόδοση και ζωή, που δείχνουν κάποιοι στα social media. Παλαιότερα, τα λάθη θεωρούνταν φυσιολογικό και αναμενόμενο μέρος της απόδοσης.
Προσπάθεια για βελτίωση, όχι τελειομανία
Μια σοφή συμβουλή είναι να επιδιώκουμε όχι την τελειότητα, αλλά τη συνεχή βελτίωση σε ό,τι κάνουμε. Η νοοτροπία αυτή δεν έχει σχέση με την τελειομανία. Το να προσπαθούμε να βελτιωνόμαστε διαρκώς μας υπενθυμίζει ότι πάντα υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε καλύτερα. Μας προετοιμάζει για τα λάθη και τις απογοητεύσεις, ώστε να αντιδρούμε με διορθωτικές κινήσεις και όχι με αυτό-υποτίμηση.
Το ίδιο μπορούν να εφαρμόσουν προπονητές, εκπαιδευτές και γονείς, να διδάσκουν ότι τα λάθη θα συμβούν και ότι το πιο παραγωγικό είναι κάποιος να συνεχίζει, να μαθαίνει και να προσαρμόζεται, όχι να επιδιώκει το αδύνατο. Καιρός, λοιπόν, να απαλλαγούμε από μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Όχι, δεν είστε τέλειοι στη δουλειά σας ή στους ρόλους που καλείστε να έχετε στην καθημερινότητά σας. Υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να βελτιώσετε. Και αυτό είναι ok!
vita.gr
