Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε είναι να ταυτίζουμε τη σταθερότητα με την προβλεψιμότητα. Πιστεύουμε ότι θα νιώσουμε ασφαλείς μόνο όταν γνωρίζουμε τι πρόκειται να συμβεί αύριο, τον επόμενο μήνα ή τον επόμενο χρόνο.
Στην πραγματικότητα, όμως, η ψυχολογική σταθερότητα δεν προέρχεται απαραίτητα από τη γνώση του μέλλοντος. Προέρχεται από την πεποίθηση ότι θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε σε αυτό που θα φέρει το μέλλον.
Η διαφορά είναι θεμελιώδης
Η προβλεψιμότητα εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες. Η ανθεκτικότητα εξαρτάται από εσωτερικούς πόρους.
Κάποιος μπορεί να ζει σε ένα απόλυτα οργανωμένο και προβλέψιμο περιβάλλον και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ψυχολογικά εύθραυστος. Αντίθετα, ένα άτομο μπορεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις και να παραμένει συναισθηματικά σταθερό.
Η διαφορά δεν βρίσκεται πάντα στις συνθήκες αλλά στον τρόπο με τον οποίο το άτομο σχετίζεται με αυτές.
Η ψυχική ανθεκτικότητα ως νέα μορφή ασφάλειας
Τα τελευταία χρόνια η έννοια της ψυχικής ανθεκτικότητας (resilience) έχει βρεθεί στο επίκεντρο της ψυχολογικής έρευνας.
Η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν αγχώνεται ή δεν δυσκολεύεται. Σημαίνει ότι μπορεί να προσαρμόζεται, να ανακάμπτει και να συνεχίζει να λειτουργεί ακόμη και όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες.
Η ψυχική ανθεκτικότητα μοιάζει περισσότερο με ένα εύκαμπτο δέντρο παρά με έναν άκαμπτο τοίχο.
Ο τοίχος μπορεί να σπάσει όταν δεχτεί ισχυρή πίεση. Το δέντρο λυγίζει, προσαρμόζεται και παραμένει όρθιο.
Οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που έχουν λιγότερα προβλήματα. Είναι εκείνοι που έχουν αναπτύξει στρατηγικές διαχείρισης, νοηματοδότησης και προσαρμογής.
Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική ασφάλεια δεν βρίσκεται στην απουσία δυσκολιών αλλά στην εμπιστοσύνη ότι μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε.
Η ευελιξία ως δεξιότητα επιβίωσης
Οι ψυχολόγοι θεωρούν πλέον την ψυχολογική ευελιξία μία από τις σημαντικότερες δεξιότητες για τον σύγχρονο άνθρωπο.
Η ευελιξία δεν σημαίνει παθητικότητα ούτε παραίτηση.
Σημαίνει την ικανότητα να προσαρμοζόμαστε στις αλλαγές χωρίς να χάνουμε την επαφή με τις αξίες και τους στόχους μας.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, η προσαρμοστικότητα συχνά αποδεικνύεται πιο χρήσιμη από την προσπάθεια διατήρησης ενός απόλυτου ελέγχου.
Όσο περισσότερο αποδεχόμαστε ότι η αβεβαιότητα αποτελεί φυσικό μέρος της ζωής, τόσο λιγότερη ενέργεια ξοδεύουμε προσπαθώντας να την εξαφανίσουμε.
Τελικά, πού βρίσκεται η σταθερότητα;
Ίσως η σταθερότητα να μην είναι κάτι που ανακαλύπτουμε κάπου έξω από εμάς. Ίσως να μην βρίσκεται στις προβλέψεις, στις βεβαιότητες ή στον απόλυτο έλεγχο.
Ίσως να βρίσκεται στην ικανότητά μας να παραμένουμε συνδεδεμένοι με τον εαυτό μας, με τους ανθρώπους που αγαπάμε και με όσα έχουν πραγματική αξία για εμάς.
vita.gr
