Οι νέοι καλούνται να ανακαλύψουν τον «σκόπο» τους και να επιλέξουν σπουδές και επάγγελμα. Οι εργαζόμενοι ενθαρρύνονται να βρουν νόημα στη δουλειά τους. Και όταν η ζωή φέρνει αλλαγές, η ίδια ερώτηση μπορεί να επιστρέφει ξανά και ξανά: «Ποιος είναι ο σκοπός μου;» Ακούγεται βαθιά και σημαντική. Κρύβει όμως μια παραδοχή: ότι υπάρχει κάπου μέσα μας μία συγκεκριμένη απάντηση και το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να ψάξουμε αρκετά ώστε να τη βρούμε.
Ίσως μια πιο χρήσιμη προσέγγιση είναι να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε τον σκοπό της ζωής μας σαν κάτι που πρέπει να ανακαλύψουμε και να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε περισσότερο πώς θέλουμε να ζούμε.
Ο σκοπός της ζωής ίσως δεν είναι ένας μεγάλος στόχος
Συχνά μπερδεύουμε τον σκοπό με έναν φιλόδοξο στόχο.
«Σκοπός μου είναι να γίνω γιατρός». «Να δημιουργήσω τη δική μου επιχείρηση». «Να κάνω οικογένεια». «Να γράψω ένα βιβλίο». «Να αλλάξω τον κόσμο».
Όλα αυτά μπορεί να είναι σημαντικοί στόχοι. Το πρόβλημα αρχίζει όταν τους μετατρέπουμε στη μία αποστολή που υποτίθεται ότι θα… δικαιώσει τη ζωή μας.
Γιατί τότε δημιουργείται ένα παράδοξο: αν δεν τους πετύχουμε, μπορεί να αισθανθούμε ότι αποτύχαμε σε αυτό που “ήμασταν προορισμένοι” να κάνουμε. Αν τους πετύχουμε, τι ακολουθεί;
Ένας στόχος έχει τέλος. Ο σκοπός μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά: ως μια μακροπρόθεσμη πρόθεση που μας βοηθά να αποφασίζουμε ποιοι στόχοι αξίζει να επιδιώξουμε.
Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι για κάποιον έχει ιδιαίτερη σημασία να βοηθά τους άλλους να αναπτύσσουν τις δυνατότητές τους. Αυτό μπορεί να εκφραστεί μέσα από τη δουλειά ενός εκπαιδευτικού, ενός γιατρού ή ενός coach, μέσα από τη γονεϊκότητα, τον εθελοντισμό ή τις προσωπικές σχέσεις.
Οι ρόλοι μπορούν να αλλάζουν στη διάρκεια της ζωής χωρίς να χάνεται απαραίτητα αυτό που βρίσκεται πίσω από αυτούς.
Έτσι, δεν χρειάζεται μία δουλειά ή μία απόφαση να χωρέσει μέσα της ολόκληρο το νόημα της ζωής μας.
Κι αν δεν ξέρουμε ποιος είναι ο σκοπός μας;
Δεν χρειάζεται να έχουμε ήδη την απάντηση.
Οι εμπειρίες μπορεί να μας αποκαλύψουν προτεραιότητες που δεν γνωρίζαμε ότι είχαμε. Μια δυσκολία μπορεί να μας κάνει να επανεξετάσουμε όσα θεωρούσαμε σημαντικά, ενώ μια αλλαγή μπορεί να μας δείξει ότι κάτι που κάποτε μας εξέφραζε δεν μας εκφράζει πια. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να εξετάζουμε στην πορεία ποιες είναι οι αξίες μας, αν οι στόχοι που κυνηγάμε τις εκφράζουν πραγματικά και πού θέλουμε να επενδύουμε τον χρόνο και την ενέργειά μας.
Παράλληλα, όσα θεωρούμε σημαντικά δεν υπάρχουν σε κενό. Συνδέονται με τους ανθρώπους γύρω μας και απαιτούν συχνά να συνεργαζόμαστε με όσους βλέπουν διαφορετικά τον κόσμο, να ακούμε άλλες απόψεις και να εκφράζουμε τις δικές μας αξίες χωρίς να περιμένουμε ότι όλοι θα τις συμμερίζονται.
Ίσως πρέπει να αλλάξουμε την ερώτηση
Υπάρχει κάτι καθησυχαστικό στην ιδέα ότι κάπου μέσα μας υπάρχει ήδη η απάντηση στο τι πρέπει να κάνουμε με τη ζωή μας.
Αν η απάντηση υπάρχει, τότε το μόνο που χρειάζεται είναι να τη βρούμε. Αυτό μοιάζει ευκολότερο από το να αποδεχτούμε ότι ίσως διαμορφώνεται σταδιακά μέσα από όσα κάνουμε, όσα δοκιμάζουμε και όσα αλλάζουμε στην πορεία.
Και αυτό σημαίνει κάτι αρκετά απελευθερωτικό: σε οποιαδήποτε ηλικία είναι εντάξει να μην ξέρουμε ακόμη ποιος είναι ο σκοπός της ζωής μας.
Αντί λοιπόν για το μεγάλο και αγχωτικό: «ποιος είναι ο σκοπός μου;», ίσως αξίζει να ξεκινήσουμε με διαφορετικές ερωτήσεις:
Τι έχει σημασία για μένα; Πού θέλω να προσφέρω; Οι επιλογές μου εκφράζουν τις αξίες μου; Ποιος άνθρωπος γίνομαι μέσα από αυτές;
Γιατί μπορεί τελικά ο σκοπός να μην είναι κάτι που μια μέρα βρίσκουμε, αλλά κάτι που διαμορφώνεται καθώς ζούμε.
vita.gr
