Ο Σεπτέμβριος έχει κάτι από… δεύτερη Πρωτοχρονιά. Επιστρέφουμε από τις διακοπές, οργανώνουμε ξανά την καθημερινότητά μας και αποφασίζουμε ότι τώρα θα αρχίσουμε γυμναστική, θα τρώμε καλύτερα, θα κοιμόμαστε νωρίτερα, θα βάλουμε επιτέλους σε τάξη όσα αφήσαμε στην άκρη… Γιατί, όμως, αυτή η διάθεση για αλλαγή είναι τόσο έντονη – και γιατί συχνά δεν διαρκεί;
Η επιστήμη ονομάζει αυτή την ξαφνική ανάγκη για επανεκκίνηση: «fresh start effect», δηλαδή «η επίδραση της νέας αρχής».
Σε παλαιότερη μελέτη, ερευνητές μελέτησαν τα αρχεία προσέλευσης 11.912 μελών γυμναστηρίων σε διάστημα 442 ημερών. Διαπίστωσαν ότι οι επισκέψεις στο γυμναστήριο αυξάνονταν σε πολύ συγκεκριμένες χρονικές στιγμές: στην αρχή μιας νέας εβδομάδας ή ενός νέου μήνα, με την έναρξη της ακαδημαϊκής χρονιάς και, φυσικά, γύρω από την Πρωτοχρονιά.
Οι ερευνητές υποστήριξαν ότι τέτοια χρονικά ορόσημα μας βοηθούν να δημιουργήσουμε μια ψυχολογική απόσταση από τον «παλιό» μας εαυτό. Ένας στόχος που μέχρι χθες έμοιαζε να έχει αποτύχει μπορεί ξαφνικά να φαίνεται ξανά εφικτός.
Γιατί ο Σεπτέμβριος μοιάζει με νέα αρχή;
Δεν χρειάζεται να επιστρέφουμε στα θρανία για να αισθανθούμε ότι τον Σεπτέμβριο αρχίζει μια καινούργια χρονιά. Η μετάβαση από τους πιο χαλαρούς ρυθμούς του καλοκαιριού στην καθημερινότητα λειτουργεί όπως είπαμε από μόνη της σαν χρονικό ορόσημο. Για κάποιον αυτό σημαίνει επιστροφή στο γυμναστήριο, για κάποιον άλλο καλύτερη διατροφή, λιγότερο αλκοόλ, περισσότερο ύπνο ή καλύτερη οργάνωση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το «θέλω να φροντίσω καλύτερα τον εαυτό μου» μετατρέπεται σε «πρέπει να διορθώσω τον εαυτό μου».
Όταν το «θέλω» συναντά το «πρέπει»
Μπορεί να αποφασίζουμε ότι θέλουμε να οργανώσουμε καλύτερα τη διατροφή μας και ταυτόχρονα να νιώθουμε εξαντλημένοι και μόνο στη σκέψη της προετοιμασίας των γευμάτων.
Μπορεί να κατεβάζουμε μια εφαρμογή για να παρακολουθούμε την πρόοδό μας και συγχρόνως να μας ενοχλεί η ιδέα ότι πρέπει να καταγράφουμε διαρκώς όσα κάνουμε.
Ή μπορεί να ξεκινάμε γεμάτοι ενθουσιασμό, αλλά στο πίσω μέρος του μυαλού μας να υπάρχει ήδη η σκέψη: «Κι αν τα παρατήσω πάλι;»
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν ξέρουμε τι θέλουμε ή ότι μας λείπει η αυτοπειθαρχία.
Δεν είναι όλα θέμα θέλησης
Μια ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Annual Review of Psychology και εξέτασε την έρευνα γύρω από τον αυτοέλεγχο και τη διατροφική συμπεριφορά ανέδειξε μια σύνθετη εικόνα.
Οι επιλογές μας μπορεί να επηρεάζονται ταυτόχρονα από την αναζήτηση ανταμοιβής, τα συναισθήματα, τις ήδη υπάρχουσες συνήθειες, τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος και τη συνειδητή προσπάθεια αυτορρύθμισης. Και η σημασία καθενός από αυτούς τους παράγοντες διαφέρει ανάλογα με τον άνθρωπο και την περίσταση.
Με απλά λόγια, πίσω από μια απόφαση μπορεί να υπάρχουν πολλές διαφορετικές ανάγκες που «τραβούν» προς διαφορετικές κατευθύνσεις.
Σεπτέμβριος: Νέα αρχή δεν σημαίνει ότι ξεκινάμε από το μηδέν
Το fresh start effect μπορεί να μας δώσει την ώθηση που χρειαζόμαστε. Το ζητούμενο είναι να μην το μετατρέψουμε σε… καταδίκη όλων όσων κάναμε μέχρι σήμερα.
Η ανάγκη μας για περισσότερη οργάνωση δεν χρειάζεται να εξαφανίσει την ανάγκη μας για ελευθερία. Η επιθυμία να γυμναστούμε περισσότερο δεν ακυρώνει το γεγονός ότι κάποιες ημέρες είμαστε κουρασμένοι. Και η προσπάθεια να αποκτήσουμε καλύτερες συνήθειες δεν σημαίνει ότι πρέπει να στερηθούμε οτιδήποτε μας προσφέρει ευχαρίστηση.
Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα αυτού του Σεπτεμβρίου να μην είναι «Πώς θα γίνω επιτέλους ο άνθρωπος που θέλω;», αλλά: «Τι χρειάζομαι πραγματικά και πώς μπορώ να κάνω χώρο γι’ αυτό στη ζωή που έχω ήδη;»
vita.gr
