Η αρχή μιας νέας χρονιάς συχνά συνοδεύεται από την επιθυμία για μια «νέα σελίδα»: να αφήσουμε πίσω τις πιέσεις και τις ανησυχίες των προηγούμενων μηνών και να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο. Στην πράξη, ωστόσο, αυτή η μετάβαση στην ευεξία αποδεικνύεται συχνά δύσκολη. Οι υποχρεώσεις, το άγχος και οι καθημερινές απαιτήσεις δεν μηδενίζονται απλώς με την αλλαγή του ημερολογίου.
Η σύγχρονη ψυχολογία και η νευροεπιστήμη δείχνουν ότι η βελτίωση της διάθεσης δεν προκύπτει από μεγάλες, θεαματικές αλλαγές, αλλά από μικρές, επαναλαμβανόμενες πρακτικές που επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης, τις σχέσεις και τη συμπεριφορά μας. Ακολουθούν εννέα τρόποι, με ισχυρή επιστημονική βάση, που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ψυχική ευεξία.
1. Σταματήστε να επιδιώκετε την τελειότητα
Η τελειομανία συχνά εκλαμβάνεται ως πλεονέκτημα. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι συνδέεται στενά με αυξημένα επίπεδα άγχους, καταθλιπτικά συμπτώματα και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Τα άτομα με έντονα τελειομανή χαρακτηριστικά θέτουν μη ρεαλιστικά πρότυπα και, όταν δεν τα επιτυγχάνουν, βιώνουν έντονα συναισθήματα ενοχής, ντροπής και απογοήτευσης.
Αντίθετα, η αυτοσυμπόνια —η ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με κατανόηση όταν κάνουμε λάθη— έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα και χαμηλότερα επίπεδα άγχους. Η αποδοχή της ατέλειας δεν οδηγεί σε παραίτηση, αλλά σε πιο ρεαλιστικούς στόχους και ουσιαστική πρόοδο.
2. Επενδύστε σε ποιοτικές φιλίες
Οι κοινωνικές σχέσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στη σωματική και ψυχική υγεία. Η κοινωνική υποστήριξη έχει συνδεθεί με ισχυρότερο ανοσοποιητικό σύστημα, χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.
Ιδιαίτερη σημασία δεν έχει μόνο ο αριθμός των φίλων, αλλά και η ποιότητα των σχέσεων. Σχέσεις που χαρακτηρίζονται από ασυνέπεια και συναισθηματική αμφιθυμία μπορούν να επιβαρύνουν την ψυχική ευεξία περισσότερο ακόμη και από σταθερά αρνητικές σχέσεις. Η ενεργή συμμετοχή στη χαρά των άλλων —η ειλικρινής αναγνώριση και ο εορτασμός των θετικών τους εμπειριών— ενισχύει τόσο τους δεσμούς όσο και τη δική μας διάθεση.
3. Ξεκινήστε ένα νέο χόμπι
Η ενασχόληση με νέες δραστηριότητες ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και τη μάθηση. Τα ομαδικά χόμπι, ιδίως όσα περιλαμβάνουν σωματική κίνηση, συνδυάζουν τα οφέλη της άσκησης με εκείνα της κοινωνικής σύνδεσης.
Η αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια ομάδα με κοινό στόχο ενισχύει το κίνητρο και μειώνει την υποκειμενική αίσθηση κόπωσης. Παράλληλα, η απόκτηση νέων δεξιοτήτων ενισχύει την αυτοαποτελεσματικότητα —την πεποίθηση ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε σε νέες προκλήσεις.
4. Αξιοποιήστε δημιουργικά τον θυμό σας
Ο θυμός συχνά αντιμετωπίζεται ως αρνητικό συναίσθημα που πρέπει να καταπιεστεί. Ωστόσο, η καταστολή του έχει συνδεθεί με αυξημένο σωματικό στρες και δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία. Η έρευνα δείχνει ότι ο θυμός, όταν αναγνωρίζεται και διοχετεύεται σωστά, μπορεί να λειτουργήσει ως πηγή ενέργειας.
Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν ασφαλή τρόπο εκτόνωσης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ο θυμός μπορεί να ενισχύσει την επιμονή και τη δημιουργικότητα. Καθοριστικό στοιχείο είναι η ικανότητα ρύθμισης της αντίδρασης, ώστε το συναίσθημα να μην μετατραπεί σε επιθετικότητα.
5. Count your blessings
Η πρακτική της ευγνωμοσύνης έχει μελετηθεί εκτενώς και έχει συνδεθεί με αυξημένα επίπεδα ευεξίας και μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Η καθημερινή καταγραφή λίγων θετικών εμπειριών ενισχύει τη συνειδητή εστίαση στο θετικό και εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να αναγνωρίζει περισσότερες ευχάριστες στιγμές.
Το όφελος δεν εξαρτάται από το μέγεθος των γεγονότων, αλλά από τη συναισθηματική τους σημασία. Η αναγνώριση μικρών, καθημερινών στιγμών λειτουργεί αθροιστικά και επηρεάζει μακροπρόθεσμα τη διάθεση.
6. Χρησιμοποιήστε το κινητό σας στρατηγικά
Η υπερβολική χρήση των κινητών τηλεφώνων έχει συσχετιστεί με μειωμένη συγκέντρωση, διαταραχές ύπνου και αυξημένο άγχος. Παράλληλα, όμως, η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά όταν χρησιμοποιείται συνειδητά.
Εφαρμογές σημειώσεων, υπενθυμίσεων και οργάνωσης μπορούν να μειώσουν το γνωστικό φορτίο, απελευθερώνοντας νοητικούς πόρους. Η ομαδοποίηση ειδοποιήσεων και η απομάκρυνση της συσκευής από τον χώρο εργασίας ή ύπνου αποτελούν απλές παρεμβάσεις με μετρήσιμο όφελος.
7. Δώστε προτεραιότητα στον ύπνο και στην ευεξία
Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος αποτελεί βασικό πυλώνα της ψυχικής υγείας. Η έλλειψή του επηρεάζει άμεσα τη ρύθμιση των συναισθημάτων, αυξάνοντας την ευερεθιστότητα και μειώνοντας την ικανότητα διαχείρισης του στρες.
Η σταθερή ώρα ύπνου, η αποφυγή οθονών πριν την κατάκλιση και η δημιουργία μιας προβλέψιμης βραδινής ρουτίνας συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου και, κατ’ επέκταση, της διάθεσης.
8. Περάστε χρόνο στη φύση
Η επαφή με το φυσικό περιβάλλον έχει συσχετιστεί με μείωση των επιπέδων κορτιζόλης και βελτίωση της συγκέντρωσης. Ακόμη και σύντομοι περίπατοι σε χώρους πρασίνου μπορούν να επηρεάσουν θετικά την ψυχική κατάσταση.
Η φύση λειτουργεί ως φυσικός ρυθμιστής του στρες, προσφέροντας αισθητηριακά ερεθίσματα που προάγουν τη χαλάρωση και τη νοητική αποφόρτιση.
9. Κάντε μικρές πράξεις καλοσύνης
Η προσφορά προς τους άλλους ενεργοποιεί νευρωνικά κυκλώματα που σχετίζονται με την ανταμοιβή και το αίσθημα νοήματος. Ακόμη και απλές πράξεις, όπως η βοήθεια σε έναν συνάδελφο ή μια ειλικρινής έκφραση ευγνωμοσύνης, μπορούν να ενισχύσουν τη θετική διάθεση.
Η καλοσύνη δεν ωφελεί μόνο τον αποδέκτη, αλλά και εκείνον που την προσφέρει, ενισχύοντας το αίσθημα σύνδεσης και σκοπού.
vita.gr
