Με αφορμή την Πρωταπριλιά, ας εξετάσουμε μία πτυχή των ψεμάτων, που θέλει περισσότερη διερεύνηση. Αυτά τα ψέματα δεν μοιάζουν με τα άλλα. Δεν έχουν να κάνουν με τον φόβο μην πληγώσουμε κάποιον ή με την επιθυμία μας να κερδίσουμε κάτι. Τα παθολογικά ψέματα σχετίζονται με την ανασφάλεια και την αποδοχή.
Παθολογικό ψέμα είναι, για παράδειγμα, όταν ένα άτομο λέει συνέχεια στους φίλους του ότι έχει κερδίσει διάφορα βραβεία ή συμμετείχε σε σημαντικά έργα, ενώ δεν ισχύει τίποτα από αυτά, απλώς για να φαίνεται πιο επιτυχημένο ή ενδιαφέρον.
Τι πρέπει να ξέρουμε για τους παθολογικούς ψεύτες;
Ο όρος «παθολογικός ψεύτης» χρησιμοποιείται πολύ εύκολα στην καθημερινότητα, συχνά ως προσβολή για άτομα που δεν χαίρουν της εκτίμησης ή της συμπάθειάς μας. Για δημόσια πρόσωπα -κυρίως πολιτικούς- που υπόσχονται πράγματα που δεν κάνουν, για φίλους που μας έχουν κρύψει πολλές φορές την αλήθεια.
Γενικότερα, για ανθρώπους που δεν έχουμε πρόθεση να τους δείξουμε κατανόηση, γιατί έχουμε εντοπίσει ότι ψεύδονται διαρκώς και χωρίς προφανή λόγο και αυτό μας θυμώνει και μας απογοητεύει. Ωστόσο, στην ψυχολογία έχει πολύ πιο συγκεκριμένη σημασία.
Καταρχάς, σύμφωνα με την ψυχολογία, το να λέει κάποιος παθολογικά ψέματα δεν θεωρείται ξεχωριστή ψυχική διαταραχή. Πρόκειται περισσότερο για ένα μοτίβο συμπεριφοράς, που συνδέεται με βαθύτερες ψυχολογικές δυσκολίες, όπως ανασφάλεια, ανάγκη αποδοχής ή φόβο απόρριψης. Δηλαδή, δεν αναφέρεται σε κάποιον που απλώς λέει ψέματα για να κερδίσει κάτι, αλλά σε κάποιον που έχει αναπτύξει μια σχεδόν αυτόματη συνήθεια ψεύδους.
Χαρακτηριστικά που έχουν όσοι λένε παθολογικά ψέματα
Παρακάτω μερικά χαρακτηριστικά που θα σας κάνουν να αναγνωρίσετε αμέσως ένα παθολογικό ψεύτη:
1. Τα ψέματα γίνονται συνήθεια
Ένα βασικό χαρακτηριστικό των συγκεκριμένων ανθρώπων είναι ότι τα ψέματά τους είναι συχνά και επαναλαμβανόμενα. Δεν πρόκειται για περιστασιακά «αθώα» ψεματάκια, αλλά για μια καθημερινή τάση.
2. Λένε ψέματα παντού
Ο παθολογικός ψεύτης μπορεί να λέει ψέματα σχεδόν σε κάθε περίσταση -στην οικογένεια, στη δουλειά, σε φίλους ή ακόμα και σε αγνώστους.
3. Δεν έχουν ξεκάθαρο σκοπό
Ένα δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα ψέματα αυτά δεν έχουν πάντα ξεκάθαρο σκοπό. Σε αντίθεση με τα «στρατηγικά» ψέματα, για παράδειγμα εκείνα που μπορεί να πει κάποιος για να αποφύγει μία τιμωρία ή για να κερδίσει κάτι, εδώ πολλές φορές δεν υπάρχει εμφανές όφελος.
Το άτομο μπορεί να ψεύδεται απλώς για να νιώσει πιο αποδεκτό, σημαντικό ή «αρκετό». Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, μπορεί να πιστεύει και το ίδιο μέρος της ιστορίας που έχει επινοήσει.
4. Ασήμαντα και εύκολο να αποκαλυφθούν
Επιπλέον, τα παθολογικά ψέματα είναι συχνά ασήμαντα ή αποκαλύπτονται εύκολα. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να να δώσει διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ιστορίας ή να ισχυριστεί κάτι που μπορεί με ευκολία να ελεγχθεί η πιστότητά του. Αυτό δείχνει ότι η συμπεριφορά του δεν είναι τόσο καλά υπολογισμένη, όσο σε κάποιον που χειραγωγεί τους άλλους συνειδητά.
5. Παθολογικά ψέματα και ενοχές
Ένα ακόμα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό είναι ότι πολλοί παθολογικοί ψεύτες νιώθουν ενοχές ή δυσφορία μετά. Μπορεί να αναρωτιούνται «γιατί το είπα αυτό;» ή να σκέφτονται ξανά και ξανά το ψέμα τους. Παρ’ όλα αυτά, δυσκολεύονται να σταματήσουν, γιατί το ψέμα λειτουργεί σαν ένας τρόπος να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, έστω και προσωρινά.
Συνολικά, πρόκειται για μια πολύ πιο σύνθετη κατάσταση από ό,τι φαίνεται. Δεν δείχνει απαραίτητα κακία ή πρόθεση εξαπάτησης, αλλά συχνά συνδέεται με ψυχολογική ευαλωτότητα.
Για αυτό και η αντιμετώπισή της δεν επικεντρώνεται απλώς στο «σταμάτα να λες ψέματα», αλλά στην κατανόηση των βαθύτερων αιτιών και στην ανάπτυξη πιο υγιών τρόπων έκφρασης και αντιμετώπισης των συναισθημάτων αυτών των ατόμων.
vita.gr
