Η εμπιστοσύνη είναι από τα πιο εύθραυστα αλλά και πιο θεμελιώδη στοιχεία της ανθρώπινης ζωής. Τη νιώθουμε πριν την ονομάσουμε. Τη χάνουμε πριν καταλάβουμε πώς. Και συχνά, το σώμα μας την αναγνωρίζει πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι ο νους.
Δεν μπορείς να με αγοράσεις,
ούτε να με δανειστείς, ούτε να με κλέψεις.
Σου δίνομαι ελεύθερα — στην αρχή.
Αν με σπάσεις μία φορά, αλλάζω για πάντα
και δύσκολα επισκευάζομαι.
Αν με φροντίσεις, πολλαπλασιάζομαι.
Τι είμαι;
Εμπιστοσύνη.
Κάποιοι άνθρωποι μοιάζουν αυθόρμητα πιο αξιόπιστοι. Δεν είναι πάντα εύκολο να εξηγήσεις γιατί, όμως μαζί τους χαλαρώνεις. Μπορεί να πεις περισσότερα απ’ όσα σκόπευες, να νιώσεις μια αίσθηση ασφάλειας, σαν να κατεβαίνουν οι άμυνες χωρίς προσπάθεια. Άλλοι, αντίθετα, σε κρατούν σε επιφυλακή. Δεν υπάρχει απαραίτητα κάποιο εμφανές «λάθος», αλλά κάτι στο βλέμμα, στον τόνο ή στη στάση τους κινητοποιεί το νευρικό σου σύστημα. Και πριν ακόμη το σκεφτείς, μετράς τα λόγια σου.
Η πρώτη εντύπωση
Έρευνες δείχνουν ότι οι αστραπιαίες μας κρίσεις για την αξιοπιστία ενός ανθρώπου, βασισμένες σε ελάχιστα λεκτικά και μη λεκτικά στοιχεία, είναι συχνά εντυπωσιακά ακριβείς. Οι ταχείες, ασυνείδητες αξιολογήσεις δεν υστερούν απαραίτητα σε σχέση με την προσεκτική ανάλυση, απλώς λειτουργούν διαφορετικά.
Τείνουμε να εμπιστευόμαστε περισσότερο ανθρώπους που εκπέμπουν:
- ήρεμη και σταθερή αυτοπεποίθηση
- ανοιχτή γλώσσα σώματος
- εκφράσεις προσώπου που μεταφέρουν θετικό συναίσθημα
- ζεστό, σταθερό τόνο φωνής
- προβλέψιμη συναισθηματική και συμπεριφορική συνέπεια
Κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν αποτελεί από μόνο του αξιόπιστο δείκτη εντιμότητας. Μετα-αναλυτικές μελέτες δείχνουν ότι ούτε τα λεκτικά ούτε τα μη λεκτικά σημάδια μπορούν από μόνα τους να αποκαλύψουν την εξαπάτηση. Παρ’ όλα αυτά, λειτουργούν ως σήματα προσανατολισμού.
Πώς χτίζεται η εμπιστοσύνη
Οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται ουσιαστικά για την ευημερία των άλλων είναι πιο πιθανό να αναγνωρίζουν συναισθήματα, να ανταποκρίνονται με ζεστασιά και, μακροπρόθεσμα, να βάζουν τις σχέσεις πάνω από τις άμεσες επιθυμίες τους. Όμως η πραγματική εμπιστοσύνη δεν αποκαλύπτεται αμέσως.
Ο καλύτερος τρόπος για να μάθεις αν μπορείς να εμπιστευτείς κάποιον είναι να τον εμπιστευτείς.
Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Αμερικανός συγγραφέας [Νόμπελ 1954] (1899-1961)
Ο μόνος ασφαλής τρόπος να αξιολογήσουμε την αξιοπιστία ενός ανθρώπου είναι η παρατήρηση των πράξεών του στον χρόνο. Δείχνει έμπρακτα ότι λαμβάνει υπόψη τα συναισθήματα των άλλων; Είναι διατεθειμένος να αναλάβει κόστος για το όφελος της σχέσης; Αυτό μπορεί να φανεί σε μικρές καθημερινές θυσίες, σε συνέπεια λόγων και πράξεων, σε έναν τρόπο επικοινωνίας που δείχνει πραγματικό ενδιαφέρον.
Εξίσου αποκαλυπτικό είναι και το αντίθετο: η αποφυγή της προδοσίας. Όταν κάποιος τοποθετεί συστηματικά τις δικές του ανάγκες πάνω από τις ανάγκες της σχέσης, η εμπιστοσύνη διαβρώνεται. Η απιστία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: ένα σαφές μήνυμα ότι η ατομική επιθυμία υπερίσχυσε της κοινής ασφάλειας. Η εμπιστοσύνη μπορεί να αποκατασταθεί — ακόμη και να οδηγήσει σε βαθύτερη σύνδεση — αλλά μόνο μέσα από σταθερότητα, ανάληψη ευθύνης και επαναλαμβανόμενες πράξεις φροντίδας.
Όταν το τραύμα θολώνει τη διαίσθηση
Τα άτομα που έχουν βιώσει τραύμα συχνά χάνουν την επαφή με τη διαίσθησή τους. Το γνώριμο —ακόμη κι αν πονά— συγχέεται με το ασφαλές. Η οικειότητα παρερμηνεύεται ως προβλεψιμότητα.
Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, σε αυτές τις περιπτώσεις, απαιτεί χρόνο και επανασύνδεση τόσο με το σώμα όσο και με τη λογική αξιολόγηση της συμπεριφοράς του άλλου.
vita.gr
