Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν την εγγύτητα με ασφάλεια και σύνδεση, η ψυχολογία δείχνει ότι για κάποιους η συναισθηματική οικειότητα μπορεί να βιώνεται ως απειλή.
Αυτό συχνά σχετίζεται με τον λεγόμενο αποφευκτικό τύπο δεσμού (avoidant attachment). Σύμφωνα με τη θεωρία του δεσμού, οι πρώιμες εμπειρίες με τους φροντιστές μας επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε ως ενήλικες. Άτομα που μεγάλωσαν σε περιβάλλον όπου οι συναισθηματικές ανάγκες δεν αναγνωρίζονταν επαρκώς — για παράδειγμα με γονείς ψυχρούς, υπερβολικά επικριτικούς ή συναισθηματικά απόντες — ενδέχεται να μάθουν ότι η ευαλωτότητα δεν είναι ασφαλής.
Ως αποτέλεσμα, αναπτύσσουν μια έντονη ανάγκη αυτοπροστασίας και αυτονομίας. Όταν λοιπόν μια σχέση αρχίζει να γίνεται πιο ουσιαστική, μπορεί ασυνείδητα να ενεργοποιείται ένας μηχανισμός άμυνας: απομάκρυνση, ψυχρότητα ή δημιουργία εντάσεων.
Φοβάσαι τη δέσμευση ή την οικειότητα;
Βέβαια, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν κρύβεται πάντα τραύμα ή ανασφάλεια πίσω από μια τέτοια συμπεριφορά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το άτομο απλώς δεν επιθυμεί μια σοβαρή σχέση με τον συγκεκριμένο σύντροφο.
Εδώ βρίσκεται και μια σημαντική διάκριση: άλλο η δυσκολία στη συναισθηματική εγγύτητα και άλλο η έλλειψη ενδιαφέροντος.
Συχνά, όμως, οι δύο καταστάσεις μοιάζουν εξωτερικά. Και αυτό είναι που δημιουργεί σύγχυση στον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντι: δεν ξέρει αν ο άλλος φοβάται ή αν απλώς απομακρύνεται επειδή δεν ενδιαφέρεται αρκετά.
Η ανοιχτή επικοινωνία παραμένει ο πιο ασφαλής τρόπος για να ξεκαθαρίσει αυτή η ασάφεια.
Απόσταση ασφαλείας: Όταν η αγάπη γίνεται φόβος
Η επαναλαμβανόμενη εναλλαγή εγγύτητας και απόστασης μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική για το άτομο που τη βιώνει.
Η αβεβαιότητα ενεργοποιεί το σύστημα άγχους του εγκεφάλου, καθώς ο άνθρωπος προσπαθεί συνεχώς να «διαβάσει» τι συμβαίνει. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπερανάλυση, αμφιβολία για τον εαυτό, συναισθηματική εξάντληση και έντονη ανάγκη επιβεβαίωσης.
Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι η ασυνέπεια στη συμπεριφορά ενός συντρόφου μπορεί να είναι πιο αγχωτική ακόμη και από μια ξεκάθαρη απόρριψη. Ο λόγος είναι ότι ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να διαχειριστεί την αβεβαιότητα και παραμένει σε διαρκή επαγρύπνηση.
Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι «χάνουν τον εαυτό τους» μέσα σε τέτοιου τύπου δυναμικές.
Μπορεί να αλλάξει αυτό το μοτίβο;
Οι ειδικοί θεωρούν πως ναι — αλλά μόνο όταν υπάρχει επίγνωση και πρόθεση από το ίδιο το άτομο.
Η αναγνώριση του φόβου οικειότητας είναι συχνά το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα. Όταν κάποιος αρχίσει να κατανοεί γιατί απομακρύνεται κάθε φορά που νιώθει κοντά με έναν άνθρωπο, μπορεί σταδιακά να μάθει να αντέχει περισσότερο τη συναισθηματική εγγύτητα χωρίς να ενεργοποιεί αμυντικούς μηχανισμούς.
Το σημαντικό είναι να γίνει κατανοητό ότι η ευαλωτότητα δεν αποτελεί αδυναμία. Αντίθετα, αποτελεί βασική προϋπόθεση για ουσιαστική σύνδεση.
vita.gr
