Η εικόνα είναι γνώριμη: μια σχέση ξεκινά με ένταση, γοητεία και την αίσθηση ότι όλα μοιάζουν σχεδόν ιδανικά. Στην πορεία, όμως, κάτι αλλάζει. Η συναισθηματική ασφάλεια μειώνεται, η ισορροπία χάνεται και η σχέση αρχίζει να κουράζει. Για χρόνια, ψυχολογία είχε στηριχθεί στο μοτίβο ότι οι νάρκισσοι φαίνονται καλοί στην αρχή και ύστερα δείχνουν το αληθινό τους πρόσωπο.
Νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Personality, δείχνει ότι η πραγματικότητα ίσως είναι λιγότερο «κινηματογραφική» και περισσότερο σύνθετη.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι σχέσεις με άτομα που έχουν έντονα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά πράγματι συνδέονται με χαμηλότερη ικανοποίηση. Όχι όμως απαραίτητα επειδή «χαλάνε» πιο γρήγορα όσο περνά ο χρόνος. Αντίθετα, η δυσαρέσκεια φαίνεται συχνά να είναι παρούσα ήδη από νωρίς, σαν ένα «κακό προαίσθημα» που μας βαραίνει από την αρχή.
Δεν είναι όλοι οι νάρκισσοι ίδιοι
Ένα από τα πιο χρήσιμα σημεία της έρευνας είναι ότι δεν αντιμετωπίζει τον ναρκισσισμό σαν ένα ενιαίο χαρακτηριστικό. Οι ερευνητές ξεχώρισαν δύο διαφορετικές πλευρές του.
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από 5.869 ζευγάρια που παρακολουθήθηκαν για έως και έξι χρόνια, μέσα από το γερμανικό ερευνητικό πρόγραμμα pairfam. Οι ερευνητές εξέτασαν δύο διαφορετικές όψεις του ναρκισσισμού:
- τη ναρκισσιστική επιβεβαίωση (admiration), που συνδέεται με την αυτοπροβολή,
- τη ναρκισσιστική αντιπαλότητα (rivalry), που σχετίζεται περισσότερο με εχθρότητα, υποτίμηση των άλλων και έντονη ανάγκη υπεροχής.
Η πρώτη είναι η πιο «ελκυστική» όψη. Είναι το κομμάτι που κάνει έναν νάρκισσο να φαίνεται χαρισματικός, κοινωνικός, σίγουρος για τον εαυτό του και ιδιαίτερα γοητευτικός στα πρώτα στάδια μιας σχέσης. Η δεύτερη πλευρά ήταν εκείνη που φάνηκε να επηρεάζει περισσότερο την ισορροπία της σχέσης και συνδέθηκε με χαμηλότερη ικανοποίηση.
Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, ότι όλες οι σχέσεις είναι ίδιες. Ούτε ότι κάθε άτομο με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά θα συμπεριφερθεί με παρόμοιο τρόπο. Η προσωπικότητα είναι σύνθετη, και οι ανθρώπινες σχέσεις ακόμη περισσότερο. Ωστόσο, η γνωστή ιδέα ότι η σχέση με έναν νάρκισσο ξεκινά σαν παραμύθι και καταρρέει αργότερα με σταθερό, προβλέψιμο τρόπο δεν αποτυπώνεται τόσο καθαρά στα δεδομένα.
Οι ίδιοι οι ερευνητές προτείνουν μερικές λογικές εξηγήσεις.
Η πρώτη είναι ότι οι σχέσεις με νάρκισσους μπορεί να μην φθείρονται με έναν ομαλό, γραμμικό τρόπο. Η ένταση ίσως εμφανίζεται σε «εκρήξεις» — σε καβγάδες, σε περιόδους πίεσης, σε μεταβατικές φάσεις, σε γεγονότα που αλλάζουν τη δυναμική του ζευγαριού. Μια ετήσια καταγραφή δεν μπορεί πάντα να αποτυπώσει τέτοιες απότομες μεταβολές.
Η δεύτερη εξήγηση είναι ακόμη πιο ρεαλιστική: οι σχέσεις που επιβαρύνονται περισσότερο ίσως τελειώνουν νωρίς. Αν μια σχέση με έντονα ναρκισσιστικά μοτίβα διαλυθεί μέσα στους πρώτους μήνες, είναι πιθανό να μην εμφανιστεί με την ίδια σαφήνεια σε μια μακροχρόνια μελέτη.
vita.gr
