Μια σημαντική απόφαση για την ελευθερία έκφρασης των δικαστικών λειτουργών εξέδωσε την Τρίτη (8/9/26) το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε υπόθεση κατά Ελλάδας.
Η υπόθεση που έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αφορούσε Έλληνα δικαστή, Πρόεδρο Εφετών, ο οποίος το 2018 δεν προήχθη στον βαθμό του Αρεοπαγίτη, έχοντας 31 χρόνια υπηρεσίας.
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του δικηγόρου που χειρίστηκε την υπόθεση, κατά την συζήτηση της προσφυγής του στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, ανώτατοι δικαστές διατύπωσαν σε βάρος του Έλληνα δικαστή κρίσεις που ο ίδιος θεωρούσε ανακριβείς, όπως ότι είχε εξοργίσει συνάδελφο με αποφάσεις του σε εργατικές διαφορές, ενώ ο ίδιος ουδέποτε υπηρέτησε σε εργατικό τμήμα δικαστηρίου, ότι έγραφε μόνος του πλειοψηφίες και μειοψηφίες και ότι είχε εξυβρίσει γραμματέα στο ακροατήριο.
Η ίδια η Επιθεώρηση των δικαστηρίων, εξετάζοντας δικαστές, εισαγγελέα και δικηγόρους που ήταν παρόντες, διαπίστωσε ότι το επεισόδιο με την γραμματέα δεν είχε συμβεί όπως περιγράφηκε.
Ο δικαστής αντέδρασε αποστέλλοντας εξώδικες δηλώσεις σε τρεις συναδέλφους του, με τις οποίες αμφισβητούσε την ακρίβεια όσων είχαν ειπωθεί σε βάρος του, χαρακτήριζε ορισμένες αναφορές ως ψευδείς και συκοφαντικές και τους καλούσε να τις ανακαλέσουν, επιφυλασσόμενος για την άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων του.
Για τις εξώδικες αυτές δηλώσεις κινήθηκε πειθαρχική διαδικασία και του επιβλήθηκε ποινή προσωρινής παύσης τριών μηνών, με απώλεια των αποδοχών του και καταχώριση της ποινής στον υπηρεσιακό του φάκελο.
Ο δικαστής προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, υποστηρίζοντας ότι η πειθαρχική του τιμωρία παραβίασε την ελευθερία της έκφρασής του.
Το ΕΔΔΑ τον δικαίωσε.
Στην απόφασή του της 8ης Σεπτεμβρίου 2026, το Δικαστήριο έκρινε ομόφωνα ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το Στρασβούργο έδωσε ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι οι επίμαχες δηλώσεις δεν είχαν δημοσιοποιηθεί στον Τύπο ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά είχαν αποσταλεί συγκεκριμένα στους ενδιαφερομένους. Η επίδοσή τους μέσω δικαστικού επιμελητή και η κοινοποίησή τους στον Υπουργό Δικαιοσύνης δεν τις κατέστησαν δημόσιες.
Το ΕΔΔΑ έκρινε επίσης ότι οι επίμαχοι χαρακτηρισμοί του δικαστή προσομοίαζαν με αξιολογικές κρίσεις και είχαν επαρκή πραγματική βάση. Ο προσφεύγων είχε, σύμφωνα με το Δικαστήριο, συγκεκριμένα στοιχεία που του επέτρεπαν να αμφισβητήσει την ακρίβεια των δυσμενών αναφορών που είχαν γίνει σε βάρος του.
Παρότι το Στρασβούργο αναγνώρισε ότι οι διατυπώσεις του ήταν έντονες και σε ορισμένα σημεία υπερβολικές, έκρινε ότι δεν ξεπέρασαν τα επιτρεπτά όρια της ελευθερίας της έκφρασης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδόθηκε και στην αυστηρότητα της ποινής. Η τρίμηνη παύση κρίθηκε σοβαρή κύρωση, ικανή να επηρεάσει την επαγγελματική εξέλιξη του δικαστή και να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στην άσκηση κριτικής στο μέλλον.
Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε ότι τα ελληνικά πειθαρχικά όργανα δεν προέβησαν στην απαιτούμενη ουσιαστική στάθμιση ανάμεσα, αφενός, στην ανάγκη προστασίας του κύρους της Δικαιοσύνης και της υπόληψης των άλλων δικαστών και, αφετέρου, στο δικαίωμα του προσφεύγοντος να υπερασπιστεί την επαγγελματική του υπόληψη και να εκφράσει τη διαφωνία του.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιδίκασε στον προσφεύγοντα 5.211βευρώ για την απώλεια των αποδοχών του, 6.000 ευρώ για ηθική βλάβη και τα δικαστικά έξοδα.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική Δικαιοσύνη, καθώς υπενθυμίζει ότι και οι δικαστές απολαμβάνουν το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και ότι η πειθαρχική εξουσία απέναντί τους πρέπει να ασκείται με αυστηρή τήρηση της αρχής της αναλογικότητας.
Η δήλωση του Βασίλη Χειρδάρη, του δικηγόρου που χειρίστηκε την υπόθεση
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση Σάββας κατά Ελλάδας έχει σημασία που υπερβαίνει την ατομική δικαίωση του προσφεύγοντος.
Δεν αφορά ένα δικαστή. Αφορά το δικαίωμα κάθε δικαστικού λειτουργού να μην σιωπά όταν η τιμή και επαγγελματική του υπόληψη πλήττονται με ανακριβείς ισχυρισμούς, ακόμα και όταν αυτοί προέρχονται από τα ανώτατα δικαστικά όργανα. Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης δεν προστατεύεται με τη σιωπή. Προστατεύεται όταν οι δικαστές μπορούν να εκφράζονται υπεύθυνα, τεκμηριωμένα και χωρίς τον φόβο μιας δυσανάλογης πειθαρχικής κύρωσης
Το ΕΔΔΑ υπενθυμίζει με σαφήνεια ότι οι δικαστικοί λειτουργοί, παρά τις ιδιαίτερες υποχρεώσεις αυτοσυγκράτησης και ευθύνης που απορρέουν από το λειτούργημά τους, δεν παύουν να είναι φορείς του θεμελιώδους δικαιώματος της ελευθερία της έκφρασης.
Το Στρασβούργο έστειλε ένα σαφές μήνυμα με την απόφαση αυτή. Η προστασία του κύρους της Δικαιοσύνης δεν μπορεί να επιτυγχάνεται με την άκριτη πειθαρχική καταστολή της έκφρασης των ίδιων των δικαστών.
Ως δικηγόρος που χειρίστηκα την υπόθεση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό ότι η απόφαση θέτει αυστηρές απαιτήσεις αιτιολογίας και αναλογικότητας στις πειθαρχικές διαδικασίες κατά δικαστικών λειτουργών.
Η σημερινή απόφαση αποτελεί μια σημαντική συμβολή στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης, της δικαστικής ανεξαρτησίας και, τελικά, της ίδιας της ποιότητας της Δικαιοσύνης σε μια δημοκρατική κοινωνία. Η δικαιοσύνη που τιμωρεί τη φωνή των δικαστών, αποδυναμώνει τη δική της ύπαρξη και ανεξαρτησία…
Πηγή
