Το να ζητάμε βοήθεια είναι κομμάτι κάθε σχέσης. Ζητάμε από έναν φίλο να μας εξυπηρετήσει, από έναν συνάδελφο να μας καλύψει, από τον σύντροφό μας να αναλάβει κάτι όταν δεν προλαβαίνουμε. Οι σχέσεις, άλλωστε, χτίζονται και μέσα από την αμοιβαία στήριξη.
Το δύσκολο έρχεται όταν η χάρη δεν είναι μικρή. Όταν αυτό που ζητάμε απαιτεί χρόνο, κόπο, χρήματα ή προσωπική δέσμευση από τον άλλον, η διατύπωση έχει σημασία. Όχι μόνο για το αν θα πάρουμε την απάντηση που θέλουμε, αλλά και για το πώς θα νιώσει ο άνθρωπος απέναντί μας.
Νέα μελέτη κοινωνιολόγων, που εξέτασε καθημερινές συνομιλίες σε διαφορετικές γλώσσες και πολιτισμικά πλαίσια, δείχνει ότι όταν ζητάμε κάτι σημαντικό, έχουμε συχνά μια τάση να είμαστε υπερβολικά αισιόδοξοι. Πιο απλά, διατυπώνουμε το αίτημά μας σαν να περιμένουμε ότι ο άλλος θα πει «ναι», ακόμη κι όταν υπάρχουν αρκετοί λόγοι να μην μπορεί.
Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι να ζητήσουμε βοήθεια
Σύμφωνα με τους ερευνητές, υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι να ζητήσει κανείς μια χάρη. Ο ένας μπορεί να αφήνει εξαρχής στον άλλον περιθώριο να αρνηθεί. Για παράδειγμα: «Ξέρω ότι μπορεί να είσαι πιεσμένος/η, οπότε πες μου αν δεν γίνεται…».
Ο δεύτερος τρόπος είναι πιο προσαρμοσμένος στην περίσταση. Αν το αίτημα είναι μικρό ή η σχέση πολύ κοντινή, μπορεί να είναι πιο άμεσο. Αν όμως η χάρη είναι μεγάλη, η διατύπωση μπορεί να είναι πιο προσεκτική.
Ο τρίτος τρόπος είναι ο πιο αισιόδοξος, καθώς σε αυτή την περίπτωση μπορεί να ζητάμε κάτι σαν να θεωρούμε σχεδόν δεδομένο ότι ο άλλος θα το κάνει. Για παράδειγμα: «Μπορείς να με καλύψεις αύριο;». Η διατύπωση αυτή δεν είναι απαραίτητα αγενής, όταν όμως το αίτημα είναι μεγάλο, μπορεί να βάλει τον άλλον σε δύσκολη θέση.
Αξιοσημείωτο είναι ότι οι συμμετέχοντες στη μελέτη έτειναν συχνά προς αυτή την αισιόδοξη διατύπωση, ακόμη κι όταν ζητούσαν σημαντική βοήθεια.
Το πρόβλημα με το «θα πει ναι» στις σχέσεις
Το να περιμένουμε θετική ανταπόκριση δεν είναι απαραιτήτως κακό. Δείχνει εμπιστοσύνη, οικειότητα και πίστη ότι οι σχέσεις μας βασίζονται στη συνεργασία. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτή η αισιοδοξία δεν αφήνει αρκετό χώρο στην άλλη πλευρά.
Όταν ζητάμε κάτι με τρόπο που κάνει το «ναι» να φαίνεται αυτονόητο, ο άλλος μπορεί να νιώσει πίεση. Αν δεχτεί, μπορεί να το κάνει από ενοχή και όχι από πραγματική πρόθεση. Αν αρνηθεί, μπορεί να νιώσει ότι απογοητεύει, ότι φαίνεται αγενής ή ότι «χαλάει» τη σχέση.
Έτσι, ένα αίτημα βοήθειας που θα μπορούσε να είναι απλό, μετατρέπεται σε συναισθηματικό βάρος. Και αυτό έχει σημασία, ειδικά στις σχέσεις που θέλουμε να κρατήσουν, φιλίες, συνεργασίες, συντροφικές και οικογενειακές σχέσεις.
Η μικρή φράση που αλλάζει τον τόνο
Το σημαντικό δεν είναι να σταματήσουμε να ζητάμε βοήθεια, αλλά να μάθουμε να τη ζητάμε με τρόπο που σέβεται και τη δική μας ανάγκη και τα όρια του άλλου. Μια πιο ισορροπημένη διατύπωση μπορεί να είναι: «Θα ήθελα να σου ζητήσω κάτι, αλλά καταλαβαίνω αν δεν γίνεται» ή «Ξέρω ότι είναι μεγάλη χάρη, οπότε καταλαβαίνω αν μου πεις όχι» ή ακόμη «Μπορείς να το αναλάβεις; Αν όχι, δεν υπάρχει πρόβλημα, θα βρω άλλη λύση».
Αυτές οι φράσεις δεν μειώνουν τη σημασία του αιτήματος. Αντίθετα, δείχνουν ωριμότητα. Κάνουν σαφές ότι χρειαζόμαστε βοήθεια, αλλά δεν απαιτούμε από τον άλλον να βάλει στην άκρη τις δικές του ανάγκες.
Πότε να είμαστε πιο άμεσοι και πότε πιο προσεκτικοί
Δεν χρειάζεται κάθε αίτημα να συνοδεύεται από μεγάλες εξηγήσεις. Αν ζητάμε κάτι μικρό από έναν πολύ κοντινό μας άνθρωπο, η απλότητα συχνά αρκεί. Όμως όταν η χάρη είναι μεγάλη, επείγουσα ή επαναλαμβανόμενη, αξίζει να είμαστε πιο προσεκτικοί.
Ένα καλό κριτήριο είναι να αναρωτηθούμε: «Αν ήμουν στη θέση του άλλου, θα ένιωθα ότι μπορώ άνετα να πω όχι;». Αν η απάντηση είναι όχι, τότε ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε τη διατύπωση.
Επίσης, έχει σημασία να μην αφήνουμε την ευγένεια μόνο στα λόγια. Αν λέμε «πες μου όχι», αλλά μετά δείχνουμε απογοήτευση, θυμό ή ψυχρότητα, το μήνυμα ακυρώνεται. Ο άλλος μαθαίνει ότι το «όχι» τελικά δεν ήταν και τόσο αποδεκτό.
vita.gr
