Η μυρωδιά του αντηλιακού μπορεί να σας γυρίσει σε ένα καλοκαίρι της παιδικής σας ηλικίας. Ένα φρεσκοψημένο κέικ ίσως σας φέρει στο μυαλό το σπίτι της γιαγιάς σας, ενώ ένα άρωμα μπορεί να σας θυμίσει έναν άνθρωπο που έχετε χρόνια να δείτε. Μέσα σε μια στιγμή, βρίσκεστε νοερά σε έναν άλλο χρόνο και τόπο, σαν να ξαναζείτε εκείνη τη στιγμή. Είναι παιχνίδι της φαντασίας; Είναι απλή νοσταλγία; Ίσως τελικά να είναι ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τις μυρωδιές, δημιουργώντας τις πιο έντονες και συναισθηματικά φορτισμένες αναμνήσεις.
Η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι οι μυρωδιές αποτελούν από τα ισχυρότερα «κλειδιά» της αυτοβιογραφικής μνήμης. Μελέτες δείχνουν ότι οι αναμνήσεις που προκαλούνται από μια μυρωδιά είναι συνήθως πιο ζωντανές και συνοδεύονται από μεγαλύτερη αίσθηση ότι «επιστρέφουμε» πραγματικά στη στιγμή που τις βιώσαμε, σε σχέση με εκείνες που πυροδοτούνται από μια εικόνα ή έναν ήχο.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;
Η όσφρηση είναι η μοναδική αίσθηση που έχει τόσο άμεση πρόσβαση στα κέντρα της μνήμης και του συναισθήματος.
Όταν εισπνέουμε μια μυρωδιά, οι πληροφορίες φτάνουν στον οσφρητικό βολβό, ο οποίος συνδέεται άμεσα με τον ιππόκαμπο, την περιοχή που παίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία και ανάκληση των αναμνήσεων, αλλά και με την αμυγδαλή, που επεξεργάζεται τα συναισθήματα.
Αυτός είναι και ο λόγος που μια μυρωδιά δεν μας θυμίζει απλώς ένα γεγονός. Συχνά μας κάνει να ξαναζούμε το συναίσθημα που το συνόδευε. Μπορεί να χαμογελάσουμε χωρίς να ξέρουμε γιατί, να συγκινηθούμε ή ακόμη και να αισθανθούμε μια ανεξήγητη μελαγχολία, μέχρι να συνειδητοποιήσουμε ποια ανάμνηση «ξύπνησε».
Γιατί οι παιδικές μυρωδιές μένουν για πάντα μαζί μας;
Έχετε παρατηρήσει ότι πολλές από τις μυρωδιές που μας συγκινούν περισσότερο συνδέονται με τα παιδικά μας χρόνια;
Δεν είναι τυχαίο. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι μεγάλο μέρος των οσφρητικών αναμνήσεων προέρχεται από τις πρώτες δεκαετίες της ζωής μας, μια περίοδο κατά την οποία ο εγκέφαλος διαμορφώνει διαρκώς νέες συνδέσεις και οι εμπειρίες αποτυπώνονται με ιδιαίτερη ένταση.
Οι αναμνήσεις που «μυρίζουν» είναι και πιο συναισθηματικές
Οι αναμνήσεις που πυροδοτούνται από τις μυρωδιές δεν είναι απαραίτητα πιο ακριβείς, είναι όμως πιο έντονες.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι η όσφρηση ενεργοποιεί κυρίως το συναισθηματικό κομμάτι της μνήμης. Έτσι, μπορεί να μη θυμόμαστε όλες τις λεπτομέρειες μιας καλοκαιρινής ημέρας, αλλά να ανακαλούμε με εκπληκτική ένταση την αίσθηση της θάλασσας, του αντηλιακού, του πεύκου… Αυτό που επιστρέφει πρώτο δεν είναι οι πληροφορίες, αλλά το συναίσθημα.
Πρόσφατη ανασκόπηση στο Current Opinion in Psychology κατέληξε ότι οι αναμνήσεις που προκαλούνται από οσμές και γεύσεις είναι πιο προσωπικές, πιο ζωντανές και συνδέονται συχνότερα με θετικά συναισθήματα και αίσθημα οικειότητας σε σχέση με εκείνες που πυροδοτούνται από άλλα αισθητηριακά ερεθίσματα.
Μπορούν οι μυρωδιές να επηρεάσουν και τη διάθεσή μας;
Η απάντηση φαίνεται να είναι θετική.
Ερευνητές μελετούν εδώ και χρόνια τον τρόπο με τον οποίο συγκεκριμένες μυρωδιές επηρεάζουν το άγχος, τη χαλάρωση και την ευεξία. Αν και χρειάζονται ακόμη περισσότερες μελέτες για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, γνωρίζουμε ήδη ότι η όσφρηση συνδέεται στενά με τα εγκεφαλικά κυκλώματα που ρυθμίζουν τα συναισθήματα.
Ίσως γι’ αυτό μια γνώριμη μυρωδιά μπορεί να μας καθησυχάσει μετά από μια δύσκολη ημέρα ή να μας κάνει να αισθανθούμε ασφάλεια χωρίς καν να καταλάβουμε αμέσως τον λόγο.
Μια μικρή «χρονομηχανή» κρύβεται στη μύτη μας…
Οι εικόνες και οι ήχοι μάς βοηθούν να θυμόμαστε. Οι μυρωδιές, όμως, έχουν μια μοναδική ικανότητα: μας κάνουν να νιώθουμε ξανά αυτό που κάποτε ζήσαμε.
Ίσως, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα σας συνεπάρει το άρωμα του γιασεμιού, του φρεσκοκομμένου γρασιδιού ή ενός αγαπημένου αρώματος να μην είναι απλώς μια ευχάριστη στιγμή. Μπορεί να είναι ένας μικρός «διακόπτης» που ενεργοποιεί ένα κομμάτι της προσωπικής σας ιστορίας, αποδεικνύοντας ότι ορισμένες από τις πιο πολύτιμες αναμνήσεις μας δεν έχουν μόνο εικόνα ή ήχο. Έχουν και… άρωμα.
vita.gr
