Θα παρείχαμε βοήθεια σε κάποιον που δεν συμπαθούμε; Η λογική λέει πως συνήθως επιλέγουμε να συνδράμουμε ένα άτομο όταν τρέφουμε θετικά συναισθήματα για αυτό. Το φαινόμενο Ben Franklin, όμως, έρχεται να υποστηρίξει πως τα πράγματα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και αντίστροφα. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Ο παράδοξος τρόπος που η βοήθεια μάς φέρνει πιο κοντά
Σύμφωνα και με σχετική έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Fudan Journal of the Humanities and Social Sciences, αν κάποιος κάνει μια χάρη σε κάποιον άλλο, ο πρώτος καταλήγει να συμπαθεί περισσότερο τον δεύτερο, αυτόν δηλαδή στον οποίο παρείχε τη βοήθεια, ακόμα κι αν μέχρι τότε τα συναισθήματα που ένιωθε για εκείνον ήταν ουδέτερα ή αρνητικά.
Κάποιος θα περίμενε να συμβαίνει μόνο το αντίθετο. Δηλαδή ο ευεργετημένος να ευγνωμονεί για πάντα τον ευεργέτη του, εκφράζοντας την αναμενόμενη συμπάθειά του προς το πρόσωπό του. Ποιος δεν συμπαθεί κάποιον που του παρείχε βοήθεια;
Το σπάνιο βιβλίο που δανείστηκε ο Φραγκλίνος
Το φαινόμενο πήρε το όνομά του από τον Βενιαμίν Φραγκλίνο, ο οποίος είχε περιγράψει πώς χρησιμοποιούσε μικρά αιτήματα προς τους πολιτικούς αντιπάλους του με στόχο να αμβλύνει την εχθρικότητά τους απέναντί του. Κάποτε, λοιπόν, ζήτησε από έναν αντίπαλό του να του δανείσει ένα σπάνιο βιβλίο. Ο άντρας το έκανε και έκτοτε έγινε πολύ πιο φιλικός προς τον Φραγκλίνο, αναζητώντας την παρέα του και επιδιώκοντας τη συνεργασία του.
Όταν η πράξη συμφωνεί με τη θεωρία
Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι ο μηχανισμός πίσω από αυτή την αλλαγή συμπεριφοράς είναι η «γνωστική ασυμφωνία». Τι εννοούμε με αυτό;
Πρόκειται για την ψυχική δυσφορία που προκύπτει όταν οι πράξεις μας δεν συμφωνούν με τις πεποιθήσεις μας. Για να μειωθεί αυτή η ασυμφωνία και να υπάρχει συνέπεια μεταξύ θεωρίας και πράξης, ο εγκέφαλός μας τείνει να προσαρμόζει τις στάσεις και τα πιστεύω μας. Έτσι, όταν κάποιος βοηθά ένα άτομο για το οποίο προηγουμένως ήταν αδιάφορος ή αρνητικά διακείμενος, το μυαλό του καταλήγει στο συμπέρασμα «δεν θα βοηθούσα κάποιον που μου είναι αντιπαθής, άρα πρέπει να τον συμπαθώ». Αυτή η εσωτερική «διόρθωση» είναι που κάνει το φαινόμενο τόσο ισχυρό και σχετικό με τις ανθρώπινες σχέσεις και την ανάπτυξη εμπιστοσύνης.
Η εν λόγω θεωρία ενισχύθηκε σημαντικά μετά το κλασικό πείραμα των Τζον Τζέκερ και Ντέιβιντ Λάντι το 1969 στο περιοδικό Human Relations. Οι συμμετέχοντες που είχαν κάνει μια χάρη στον ερευνητή τον αξιολόγησαν αργότερα ως πολύ πιο συμπαθή σε σχέση με όσους ήταν οι ίδιοι αποδέκτες κάποιας χάρης ή δεν είχαν καμία αλληλεπίδραση μαζί του.
Πώς εφαρμόζεται στην καθημερινότητα
Το φαινόμενο εμφανίζεται στη ζωή μας με διάφορους τρόπους και σε όλους τους τομείς. Στη δουλειά, π.χ., όταν προσφέρουμε βοήθεια σε ένα συνάδελφό μας, συχνά είμαστε σε στενότερη επαφή μαζί του και ενδιαφερόμαστε πιο πολύ για την επιτυχία του. Αντίστοιχα, αφού ζητήσουμε μια συμβουλή από κάποιον, εκείνος συνήθως νιώθει πιο συνδεδεμένος μαζί μας.
Στις φιλίες και τις σχέσεις μας, οι μικρές πράξεις φροντίδας ενισχύουν τη στοργή που αισθανόμαστε για αυτόν το οποίο φροντίζουμε. Από το να προσφερθούμε να φτιάξουμε στον άλλο έναν καφέ, μέχρι να του κουβαλήσουμε μια βαριά τσάντα ή να βάλουμε ένα χεράκι για τη μετακόμιση που πρόκειται να κάνει, όλα μπορούν να μας κάνουν πιο στοργικούς και πιο δεμένους με το άτομο που έχουμε βοηθήσει.
Στην κοινωνική δικτύωση, οι άνθρωποι απολαμβάνουν να είναι χρήσιμοι. Το να βοηθούν τους άλλους αποτελεί μια έμμεση επιβεβαίωση της αξίας τους και ενισχύει την αίσθηση σύνδεσης.
vita.gr
