Ο δυνατός έρωτας στην αρχή μιας σχέσης θεωρείται απαραίτητος για να δημιουργηθεί ένας ισχυρός δεσμός. Η ήρεμη, βαθιά αγάπη που ακολουθεί είναι όμως απαραίτητη για να διατηρηθεί μέσα στα χρόνια. Τι συμβαίνει πραγματικά στον εγκέφαλό μας όταν περνάμε από τον «θυελλώδη» έρωτα των πρώτων μηνών στη βαθιά συντροφικότητα των επόμενων χρόνων; Μήπως το πάθος «σβήνει» ή μήπως απλώς αλλάζει μορφή;
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Social Cognitive and Affective Neuroscience από ερευνητές του Kyoto University ρίχνει φως σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον φαινόμενο: ο εγκέφαλός μας μεταβάλλει τον τρόπο που «βλέπει» τον σύντροφό μας όσο η σχέση ωριμάζει — και μάλιστα χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε συνειδητά.
Ο έρωτας και οι πεταλούδες στο στομάχι
Στην αρχή μιας σχέσης, όλα μοιάζουν “μεγάλα”. Ανυπομονησία, ενθουσιασμός, έντονη επιθυμία. Αυτή η κατάσταση όπως αναφέρει η επιστήμη δεν είναι μόνο ρομαντική — είναι και βιολογική. Συγκεκριμένα, μια μικρή αλλά ισχυρή περιοχή του εγκεφάλου, αποτελεί βασικό μέρος του «κυκλώματος ανταμοιβής». Εκεί δρα η ντοπαμίνη — η χημική ουσία που συνδέεται με την ευχαρίστηση, το κίνητρο και την προσδοκία ανταμοιβής. Στα πρώτα στάδια του έρωτα, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί έντονα αυτή την περιοχή όταν βλέπουμε ή σκεφτόμαστε τον/την σύντροφό μας. Είναι σαν ο εγκέφαλος να λέει: «Αυτό το πρόσωπο είναι ξεχωριστό. Δώσε προσοχή!»
Τι έδειξε η έρευνα;
Η ερευνητική ομάδα μελέτησε 47 νεαρούς άνδρες που βρίσκονταν σε σχέση. Οι επιστήμονες κατέγραψαν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου τους όταν έβλεπαν τη σύντροφό τους, μια φίλη και έναν φίλο. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:
Στην αρχή της σχέσης, ο εγκέφαλος εμφάνιζε ένα μοναδικό νευρωνικό «αποτύπωμα», όπου ξεχωρίζε καθαρά τη ρομαντική σύντροφο από μια απλή φίλη. Όσο όμως περνούσε ο χρόνος, αυτή η έντονη διαφοροποίηση μειωνόταν. Με άλλα λόγια, η «ειδική» εγκεφαλική αντίδραση προς τον σύντροφο γινόταν λιγότερο έντονη όσο η σχέση γινόταν πιο μακροχρόνια. Αυτό σημαίνει ότι η αγάπη μειώνεται; Όχι.
Η μείωση της νευρωνικής «έντασης» δεν σημαίνει μείωση συναισθημάτων. Δεν σημαίνει ότι ο έρωτας τελειώνει ή ότι η σχέση χάνει την αξία της. Αντίθετα, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι πρόκειται για μια φυσιολογική μετάβαση: Από τη γεμάτη πάθος αγάπη και την ερωτική έλξη, στη συντροφική αγάπη (σταθερή, βαθιά, ασφαλής). Ο σύντροφος παύει να είναι μόνο «αντικείμενο έντονου πόθου» και γίνεται και στενός φίλος, σύμμαχος, οικογένεια.
Στην αρχή επομένως, ο εγκέφαλος χρειάζεται ισχυρή ενεργοποίηση για να δημιουργήσει δεσμό. Η έντονη δραστηριότητα του συστήματος ανταμοιβής βοηθά να «δεθούμε» με τον άλλον. Όταν όμως ο δεσμός σταθεροποιηθεί, δεν χρειάζεται πια το ίδιο επίπεδο βιολογικής υπερδιέγερσης. Η σχέση στηρίζεται περισσότερο:
- Στην οικειότητα
- Στην εμπιστοσύνη
- Στην κοινή εμπειρία
- Στη συναισθηματική ασφάλεια
Άλλα εγκεφαλικά κυκλώματα — που σχετίζονται με τη ρύθμιση συναισθημάτων και τη μακροχρόνια προσκόλληση — φαίνεται να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο ρόλο. Τι σημαίνει αυτό; Αν βρίσκεστε σε μια μακροχρόνια σχέση και αναρωτιέστε ίσως γιατί δεν νιώθετε πια την ίδια «έκρηξη» όπως στην αρχή, ίσως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Η επιστήμη δείχνει ότι:
- Η αλλαγή είναι φυσιολογική
- Ο εγκέφαλος προσαρμόζεται
- Η αγάπη μετασχηματίζεται — δεν εξαφανίζεται
Το πάθος μπορεί να είναι η σπίθα, αλλά η συντροφικότητα είναι το καύσιμο που κρατά τη φωτιά ζωντανή για χρόνια. Παρότι λοιπόν η βιολογία μπορεί να αλλάζει, μπορούμε να ενισχύσουμε τη σχέση μας μέσω:
- Νέων κοινών εμπειριών (ο εγκέφαλος αγαπά την καινοτομία)
- Ποιοτικού χρόνου χωρίς περισπασμούς
- Φυσικής επαφής
- Ανοιχτής επικοινωνίας
Άλλωστε η σχέση δεν είναι μόνο χημεία, είναι και καθημερινή επένδυση και επιλογή.
vita.gr
