Μπορεί άραγε ο διαρκής έπαινος να μας επηρεάσει αρνητικά; Αν οι γονείς μας όταν ήμασταν μικροί, αντί να μας επαινούν για το πόσο σκληρά προσπαθούσαμε, μας επαινούσαν συνέχεια για την εξυπνάδα μας, πιθανόν αυτό να μας έχει μετατρέψει σε ενήλικες που αποφεύγουν τις προκλήσεις, όχι από τεμπελιά, αλλά από τον φόβο ότι το να προσπαθήσουμε σκληρά και να αποτύχουμε θα αποδείξει κάτι που δεν μπορεί να διορθωθεί σε σχέση με τον εαυτό μας.
Έπαινος για εξυπνάδα και ταυτότητα
Εκείνοι που χαρακτηρίζονται «ταλαντούχοι» από μικροί, συχνά όταν μεγαλώνουν επιλέγουν γνωστά καθήκοντα αντί για ενθουσιώδεις προκλήσεις, όχι επειδή δεν έχουν φιλοδοξία, αλλά επειδή έχουν μάθει ότι η μάχη μπορεί να συντρίψει την ταυτότητα που έχτισαν γύρω από το να είναι «άριστοι χωρίς κόπο».
Όταν συνεχώς μας λένε ότι είμαστε έξυπνοι, αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι αυτός είναι ο χαρακτήρας μας. Αν οι γονείς σας διαρκώς σας υπενθύμιζαν πόσο σημαντική είναι η εξυπνάδα σας, τότε αυτό έγινε το χαρακτηριστικό που σας έκανε να νιώθετε πολύτιμοι και άξιοι αγάπης και προσοχής. Αλλά η εξυπνάδα είναι κάτι που είτε το έχει κάποιος, είτε όχι. Δεν είναι κάτι που μπορεί να ελέγξει, όπως η προσπάθεια, ούτε χρειάζεται να εξαρτάται από αυτό η αγάπη που του δείχνει κάποιος.
Τι έδειξε η έρευνα
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, οι έπαινοι για την εξυπνάδα συνδέονται με μειωμένο ενδιαφέρον για μάθηση, επιμονή και ανάπτυξη της σκέψης. Σκεφτείτε το λίγο. Όταν ήμασταν παιδιά, ο ίδιος ο έπαινος που θα έπρεπε να μας ενθαρρύνει, συνήθως μας έκανε λιγότερο πρόθυμους να προσπαθήσουμε.
Πώς η αποτυχία γίνεται ο χειρότερος εφιάλτης
Όταν η ταυτότητά μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξυπνάδα, η αποτυχία δεν σημαίνει απλώς ότι δεν τα καταφέρνουμε σε κάτι. Μπορεί να σημαίνει ακόμη και ότι δεν είμαστε καν αυτοί που νομίζουμε ότι ήμασταν. Ουσιαστικά χάνουμε τη βεβαιότητα για τον εαυτό μας.
Οι επιστήμονες λένε πως ο έπαινος για την εξυπνάδα μπορεί να λειτουργήσει αντίθετα από το αναμενόμενο, υπονομεύοντας τα κίνητρα και τις επιδόσεις των παιδιών. Επομένως, αν οι γονείς μας έκαναν αυτό στην παιδική μας ηλικία, μας έμαθαν να βλέπουμε τις προκλήσεις ως απειλές και όχι ως ευκαιρίες, να πιστεύουμε ότι κάθε επίτευγμα θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερο από το προηγούμενο και ότι κάθε επιτυχία θα έπρεπε να μοιάζει αβίαστη.
Ο έπαινος για την εξυπνάδα και η αντίφαση
Το περίεργο είναι ότι όσο πιο έξυπνοι πιστεύουν οι άλλοι ότι είμαστε, τόσο μεγαλύτερη πίεση νιώθουμε να μην αποτυγχάνουμε ποτέ. Δημιουργείται μια κατάσταση όπου πρέπει να αποδεικνύουμε συνεχώς την εξυπνάδα μας, ενώ ταυτόχρονα να φαίνεται ότι δεν προσπαθούμε καν. Αυτό είναι αδύνατον!
vita.gr
