Συχνά o εγκέφαλος εστιάζει στο πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα κάποια μέρα, κάπου στο μακρινό μέλλον. Φανταζόμαστε και ονειρευόμαστε τι θα φέρει το αύριο. Το μυαλό περιπλανιέται διαρκώς στο παρελθόν και στο μέλλον. Όλοι το κάνουμε, αλλά κάποιοι περισσότερο από άλλους. Συνήθως αφορά σε πράγματα που συνέβησαν ή μπορεί να συμβούν και σε πράγματα που δεν πήγαν και τόσο καλά. Έτσι, το μυαλό μπαίνει σε μια τροχιά μελαγχολικής σκέψης και παραμένει εκεί.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, στους συμμετέχοντες παρουσιάστηκαν διάφορες φωτογραφίες: θετικές εικόνες όπως άνθρωποι σε τρενάκι λούνα παρκ, ουδέτερες όπως ένα σεσουάρ και αρνητικές όπως ένα όπλο στραμμένο προς την κάμερα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο εγκέφαλος «φωτίζεται» περισσότερο όταν βλέπει την εικόνα του όπλου.
Ο εγκέφαλος έχει προκατάληψη υπέρ των αρνητικών
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο εγκέφαλος έχει προκατάληψη υπέρ των αρνητικών. Οι δυσάρεστες αλληλεπιδράσεις με άλλους και η γενική κακουχία κολλάνε στο μυαλό μας. Γιατί τα μέσα ενημέρωσης προβάλλουν αρνητικούς τίτλους; Επειδή είμαστε πιο προσεκτικοί όταν βλέπουμε άσχημα νέα.
Αυτή η τάση προς μια ζοφερή οπτική μπορεί επίσης να βλάψει τις σχέσεις μας. Στην πρώτη εντύπωση, για παράδειγμα, μπορεί να εστιάσουμε στα μικρά ελαττώματα ενός νέου ανθρώπου που γνωρίζουμε. Αυτό είναι κάτι σαν «φόβος του αγνώστου», όμως πιθανόν να μας εμποδίζει να συνδεθούμε, ακόμη και όταν κάνουμε λάθος. Και στις μακροχρόνιες σχέσεις, μπορεί να εστιάζουμε στο αρνητικό, νιώθοντας αμέσως αμυντικοί μόλις ακούσουμε μια υποψία κριτικής.
Αυτή η νοητική προκατάληψη περιγράφεται με διάφορους τρόπους:
- Θυμόμαστε περισσότερο το κακό. Για παράδειγμα, ένα σχόλιο του φίλου μας, που μας πλήγωσε.
- Ο φόβος μας αυξάνεται με τον χρόνο. Μπορεί να ξεκινήσουμε με μία απλή ανησυχία και να καταλήξουμε στην καταστροφολογία.
- Θυμόμαστε περισσότερο τα λάθη μας. Σκεφτόμαστε συνεχώς εκείνη την γκάφα της περασμένης εβδομάδας.
- Σκεφτόμαστε επανειλημμένα τα αρνητικά γεγονότα. Σκεφτόμαστε και ξανασκεφτόμαστε τι πήγε λάθος σε εκείνη τη συνάντηση.
Πώς ο εγκέφαλος επανέρχεται σε τάξη;
Όταν έχουμε επίγνωση αυτών των νοητικών συνηθειών, μπορούμε να «καλέσουμε τον εγκέφαλο σε τάξη». Όταν έχουμε δύο αναμνήσεις ίσης συναισθηματικής έντασης, τείνουμε να θυμόμαστε πιο έντονα τη δυσάρεστη. Όμως δεν χρειάζεται να της δίνουμε περισσότερο συναισθηματικό βάρος.
Μπορεί να αγχωνόμαστε για ένα επερχόμενο γεγονός, όπως για παράδειγμα ένα χειρουργείο. Όσο πλησιάζει η ημερομηνία, η δυσφορία αυξάνεται. Ωστόσο, μπορούμε να μειώσουμε τον φόβο, αν αναγνωρίσουμε την τάση μας να κλιμακώνουμε την ανησυχία. Αν κάναμε ένα μικρό λάθος, ο εγκέφαλος πλημμυρίζει από συνεχείς ανακλήσεις. Όμως ξέρουμε ότι δεν είναι μεγάλο θέμα. Μπορούμε να σταματήσουμε να καθηλωνόμαστε σε αυτό.
Η αρνητικότητα είναι πιο σύνθετη από τη θετικότητα και χρειάζεται δουλειά για να την κατανοήσουμε. Ουσιαστικά, είμαστε «προγραμματισμένοι» να κολλάμε στη σκοτεινιά και στις απειλές, ώστε να μπορούμε να τις αποτρέπουμε και να παραμένουμε ασφαλείς.
vita.gr
