Οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι όσοι έχουν βιώσει στην παιδική ηλικία εμπειρίες που τους προκάλεσαν δυσάρεστα συναισθήματα αναζητούν μια ήρεμη και ασφαλή ζωή ως ενήλικες. Ωστόσο, η ψυχολογία δείχνει ότι αυτό δεν ισχύει πάντα. Ο εγκέφαλος ορισμένων ανθρώπων που μεγάλωσαν σε περιβάλλον γεμάτο αστάθεια, συγκρούσεις και απρόβλεπτες καταστάσεις, δεν αναγνωρίζει την ηρεμία ως οικεία κατάσταση και μπορεί να του μοιάζει ξένη ή ακόμη και απειλητική.
Σύμφωνα με ειδικούς, όταν το χάος αποτελεί τη φυσιολογική καθημερινότητα ενός παιδιού, το μυαλό του προσαρμόζεται σε αυτή την πραγματικότητα. Έτσι, στην ενήλικη ζωή, η ένταση μπορεί να μοιάζει πιο οικεία από τη γαλήνη.
Εγκέφαλος και πώς τον επηρεάζει το παιδικό τραύμα
Έρευνα στο επιστημονικό περιοδικό Complex Psychiatry έχει δείξει ότι τα δυσμενή παιδικά βιώματα δεν επηρεάζουν μόνο την ψυχολογία, αλλά και τη βιολογία του οργανισμού. Το χρόνιο στρες μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στο νευρικό, το ορμονικό και το ανοσοποιητικό σύστημα, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, διαβήτη, παχυσαρκίας, ακόμη και ορισμένων μορφών καρκίνου.
Παράλληλα, οι αλλαγές στον εγκέφαλο επηρεάζουν τη ρύθμιση των συναισθημάτων, την προσοχή και το σύστημα ανταμοιβής, αυξάνοντας την πιθανότητα εμφάνισης άγχους ή καταθλιπτικών συμπτωμάτων.
Όταν η αστάθεια είναι η καθημερινότητα
Η σταθερότητα για ένα παιδί περιλαμβάνει ένα ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον, συναισθηματική υποστήριξη, οικονομική ασφάλεια, σταθερή κατοικία, επαρκή τροφή και προβλέψιμη καθημερινότητα. Αντίθετα, οι συνεχείς καβγάδες στο σπίτι, οι οικονομικές δυσκολίες, οι συχνές μετακομίσεις ή οι αλλαγές σχολείου δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το παιδί μαθαίνει να ζει σε διαρκή εγρήγορση.
Πολλά από αυτά τα παιδιά φαίνονται ήρεμα στους άλλους. Πηγαίνουν σχολείο, χαμογελούν και προσπαθούν να λειτουργούν φυσιολογικά, ενώ εσωτερικά βρίσκονται σε κατάσταση διαρκούς άγχους.
Γιατί κάποιοι αναζητούν το χάος ως ενήλικες
Οι άνθρωποι που μεγάλωσαν μέσα στην αστάθεια συχνά αναπτύσσουν μια αξιοσημείωτη ικανότητα να παραμένουν ψύχραιμοι σε καταστάσεις που οι περισσότεροι θα θεωρούσαν εξαιρετικά στρεσογόνες.
Το παράδοξο είναι ότι πολλές φορές δεν τους δυσκολεύουν οι κρίσεις, αλλά η ηρεμία. Ένα σταθερό περιβάλλον, μια υγιής σχέση ή ακόμη και η ειλικρινής φροντίδα των άλλων μπορεί να τους προκαλέσουν αμηχανία ή δυσφορία, επειδή δεν ταιριάζουν με όσα έχουν μάθει ως «φυσιολογικά».
Οι ψυχολόγοι παρατηρούν ότι αρκετοί ενήλικες με τραυματικό υπόβαθρο επιλέγουν ασυνείδητα απαιτητικές ή επικίνδυνες δουλειές, παραμένουν σε τοξικές σχέσεις ή εμπλέκονται συχνά σε συγκρούσεις και παρορμητικές συμπεριφορές.
Δεν το κάνουν επειδή απολαμβάνουν το δράμα, αλλά επειδή το χάος είναι το περιβάλλον στο οποίο έχουν μάθει να λειτουργούν καλύτερα. Η ηρεμία, αντίθετα, μπορεί να τους δημιουργεί ανασφάλεια.
Η αναγνώριση είναι το πρώτο βήμα
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η συνειδητοποίηση αυτών των μοτίβων αποτελεί βασικό βήμα για την αποκατάσταση της ψυχικής υγείας. Όταν κάποιος αντιληφθεί ότι επαναλαμβάνει ασυνείδητα καταστάσεις που θυμίζουν το δύσκολο οικογενειακό του περιβάλλον, μπορεί να αρχίσει να τις αλλάζει.
Θεραπείες όπως η Γνωσιακή Επεξεργαστική Θεραπεία, που χρησιμοποιείται για τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD), έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στο να βοηθούν τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν και να τροποποιήσουν τις σκέψεις και τις συμπεριφορές που συντηρούν τον φαύλο κύκλο του τραύματος.
Ο εγκέφαλος προσαρμόζεται και αυτό μπορεί να αλλάξει
Το σημαντικό μήνυμα είναι ότι η ανάγκη για χάος δεν αποτελεί χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, αλλά συχνά μια προσαρμογή σε δύσκολες εμπειρίες του παρελθόντος. Και όπως κάθε προσαρμογή, μπορεί να αλλάξει με την κατάλληλη υποστήριξη.
vita.gr
