Πόσο δύσκολο μπορεί να γίνει, τελικά, το να πάρουμε μια απόφαση; Μερικές φορές, ακόμα και οι πιο απλές επιλογές μοιάζουν να απαιτούν υπερβολική σκέψη. Αναλύουμε, συγκρίνουμε, αμφιβάλλουμε και επιστρέφουμε ξανά και ξανά στο ίδιο σημείο, αναζητώντας τη «σωστή» απάντηση. Η αναποφασιστικότητα μπορεί να μας κουράσει περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβανόμαστε. Και ίσως, πίσω από αυτήν, να υπάρχει κάτι περισσότερο από την αδυναμία να επιλέξουμε. Ίσως είναι ένα μικρό μήνυμα που αξίζει να ακούσουμε.
Όταν καμία επιλογή δεν ξεχωρίζει πραγματικά
Ο εγκέφαλός μας δεν δυσκολεύεται το ίδιο με όλες τις αποφάσεις. Η δυσκολία εμφανίζεται όταν οι επιλογές έχουν παρόμοια αξία. Αυτό μπορεί να αφορά κάτι σημαντικό, όπως μια νέα δουλειά, αλλά και κάτι εντελώς καθημερινό, όπως το ποια ταινία θα δεις το βράδυ.
Όταν οι διαφορές είναι μικρές, ο εγκέφαλος χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να «ζυγίσει» τις επιλογές. Έτσι δημιουργείται αυτό το γνώριμο πήγαινε-έλα: “Ναι, αυτό… όχι, ίσως το άλλο… περίμενε, μήπως το πρώτο είναι καλύτερο;” Και κάπου εκεί αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι η αναποφασιστικότητά μας σημαίνει κάτι βαθύτερο. Ίσως, σκεφτόμαστε, ένα κομμάτι του εαυτού μας θέλει τη μία επιλογή και ένα άλλο κομμάτι θέλει την άλλη.
Τι αναφέρει νέα έρευνα για την αναποφασιστικότητα;
Ερευνητές μελέτησαν ανθρώπους που έπρεπε να επιλέξουν επανειλημμένα ανάμεσα σε διαφορετικές επιλογές με χρηματικό ρίσκο και ανταμοιβή. Όπως ήταν αναμενόμενο, όταν οι επιλογές ήταν παρόμοιες, οι συμμετέχοντες άλλαζαν πιο συχνά γνώμη. Το ενδιαφέρον όμως ήρθε στη συνέχεια.
Οι ερευνητές ρώτησαν τους ίδιους ανθρώπους αν θα ήθελαν να μοιράσουν τις επιλογές τους, για παράδειγμα, να επιλέξουν τη μία δύο φορές και την άλλη δύο φορές. Αν η αναποφασιστικότητα ήταν στην πραγματικότητα μια κρυφή επιθυμία να πάρουμε «λίγο από όλα», τότε οι πραγματικές επιλογές των ανθρώπων θα έπρεπε να ταιριάζουν με αυτή την επιθυμία. Δεν ταίριαζαν.
Στις περιπτώσεις όπου οι άνθρωποι δήλωναν ότι ήθελαν να μοιράσουν τις επιλογές τους, η πραγματική συμπεριφορά τους συμφωνούσε με αυτή την επιθυμία μόνο περίπου 15% των περιπτώσεων. Επομένως, το ότι δυσκολευόμαστε να αποφασίσουμε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θέλουμε και τις δύο επιλογές.
Επιπλέον, υπάρχει και ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα. Οι συμμετέχοντες είχαν τη δυνατότητα να αφήσουν την απόφαση στην τύχη, ρίχνοντας ένα νόμισμα. Ήταν δωρεάν. Κι όμως, το χρησιμοποίησαν μόνο περίπου στο ένα τέταρτο των περιπτώσεων. Αυτό μας λέει κάτι σημαντικό. Ακόμη και όταν δύο επιλογές μοιάζουν σχεδόν ίδιες, οι περισσότεροι από εμάς θέλουμε τελικά να αποφασίσουμε μόνοι μας και να προχωρήσουμε.
Δεν χρειάζεται κάθε απόφαση να είναι τέλεια
Στην εποχή των ατελείωτων επιλογών, έχουμε μάθει να ψάχνουμε συνεχώς το καλύτερο: το καλύτερο εστιατόριο, την καλύτερη αγορά κλπ. Όμως πολλές φορές δεν υπάρχει μία αντικειμενικά «σωστή» επιλογή, αλλά απλώς δύο αρκετά καλές επιλογές. Και όταν η διαφορά είναι μικρή, ίσως το πραγματικό κόστος να μην είναι το να επιλέξεις λάθος. Ίσως να είναι οι ώρες που περνάς προσπαθώντας να βρεις τη μία τέλεια απάντηση.
Η αναποφασιστικότητα λοιπόν δεν χρειάζεται να γίνει άλλη μία πηγή άγχους. Μπορεί να είναι απλώς ένα σημάδι ότι οι επιλογές μας μοιάζουν πολύ η μία με την άλλη.
vita.gr
