Συχνά μεγαλώνουμε με την πεποίθηση ότι η ευτυχία και η αυτοπεποίθηση θα έρθουν όταν πετύχουμε έναν συγκεκριμένο στόχο. Όταν παντρευτούμε, πάρουμε προαγωγή, αποκτήσουμε περισσότερα χρήματα ή αλλάξουμε την εμφάνισή μας. Ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η επίτευξη αυτών των στόχων θα μας ανεβάσει την αυτοεκτίμηση.
Τι είναι η «πλάνη της άφιξης»;
Το φαινόμενο αυτό έχει περιγραφεί ως «πλάνη της άφιξης» (arrival fallacy). Πρόκειται για την πεποίθηση ότι όταν φτάσουμε στον προορισμό που έχουμε θέσει, θα νιώσουμε επιτέλους πλήρεις και ευτυχισμένοι. Στην πραγματικότητα, η πολυπόθητη στιγμή μπορεί να φέρει μόνο προσωρινή ικανοποίηση, ενώ η αίσθηση ότι «δεν είμαι αρκετός» παραμένει.
Η αυτοεκτίμηση βρίσκεται και στις αναμνήσεις μας
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας επηρεάζεται σημαντικά από τις αναμνήσεις μας. Εμπειρίες απόρριψης, bullying, παραμέλησης ή κακοποίησης μπορούν να αφήσουν ένα βαθύτερο αποτύπωμα από μια πρόσφατη επιτυχία.
Μια δύσκολη εμπειρία από την παιδική ηλικία ή μια επώδυνη απόρριψη μπορεί να λειτουργεί σαν «φακός» μέσα από τον οποίο ερμηνεύουμε όσα μας συμβαίνουν σήμερα. Έτσι, μπορεί να περιμένουμε την απόρριψη ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματικός λόγος ή να δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι κάποιος μας αγαπά πραγματικά.
Οι αναμνήσεις δεν είναι απολύτως σταθερές
Εδώ βρίσκεται ένα ενδιαφέρον στοιχείο της λειτουργίας της μνήμης. Κάθε φορά που ανακαλούμε μια ανάμνηση, αυτή μπορεί να τροποποιηθεί και να αποθηκευτεί ξανά με διαφορετικό τρόπο. Η μνήμη δεν λειτουργεί απλώς σαν ένα αρχείο που αναπαράγει πιστά το παρελθόν.
Αυτό έχει οδηγήσει τους ερευνητές στη μελέτη τεχνικών που αξιοποιούν τη λεγόμενη «ανασυγκρότηση» ή «επαναπαγίωση» της μνήμης, με στόχο να αλλάξει το συναισθηματικό νόημα μιας δύσκολης εμπειρίας.
Πώς μέσα από μία δύσκολη εμπειρία, θα ανακτήσουμε τη χαμένη αυτοεκτίμηση;
Μια τέτοια άσκηση περιλαμβάνει την ανάκληση μιας αρνητικής ανάμνησης με όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες. Στη συνέχεια, το άτομο καλείται να φανταστεί ότι ο σημερινός, ενήλικος εαυτός του παρεμβαίνει στην κατάσταση και προσφέρει στο νεότερο «εγώ» ασφάλεια, προστασία ή υποστήριξη.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να επιστρέψει νοητά σε μια στιγμή κατά την οποία ένας γονιός τον έκανε να αισθανθεί ανεπαρκής και να φανταστεί τον σημερινό εαυτό του να παρεμβαίνει, υπενθυμίζοντας στο παιδί ότι δεν ευθύνεται για όσα συμβαίνουν και ότι αξίζει αγάπη και προστασία.
«Δουλεύοντας» με τις αναμνήσεις, ενισχύουμε την αυτοεκτίμηση
Σε μια μελέτη, δημοσιευμένη στο Cognitive Behaviour Therapy, όπου οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε διαδικασία τροποποίησης των αναμνήσεων, ανέφεραν στη συνέχεια ότι ένιωθαν καλύτερα και είχαν λιγότερο άγχος. Παράλληλα, ανέφεραν και υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης. Η ιδέα δεν είναι να διαγράψουμε το παρελθόν ούτε να προσποιηθούμε ότι κάτι οδυνηρό δεν συνέβη. Είναι να αλλάξουμε το νόημα που εξακολουθεί να έχει για εμάς.
Μια απόρριψη δεν χρειάζεται να αποτελεί απόδειξη ότι «δεν αξίζουμε». Μπορεί να είναι απλώς μία δύσκολη εμπειρία μέσα σε μια πολύ μεγαλύτερη ζωή. Και ίσως αυτή η αλλαγή οπτικής να είναι ένα σημαντικό βήμα προς μια πιο σταθερή αίσθηση προσωπικής αξίας.
vita.gr
