Πώς καταφέρνει ο εγκέφαλος να ξεχωρίζει τη μουσική από την ανθρώπινη ομιλία, ακόμη και όταν οι δύο ήχοι ακούγονται ταυτόχρονα; Μια νέα μελέτη αξιοποίησε ένα απρόσμενο εργαλείο για να διερευνήσει το ερώτημα: το σάουντρακ της ταινίας «Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος».
Εγκέφαλος, ομιλία και μουσική
Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι ο εγκέφαλος αξιοποιεί συγκεκριμένα ακουστικά χαρακτηριστικά, όπως τις μεταβολές του ήχου στον χρόνο και την κατανομή του σε διαφορετικές συχνότητες, προκειμένου να διακρίνει την ομιλία από τη μουσική.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances και ενισχύει την υπόθεση ότι η ακουστική πληροφορία που επεξεργάζεται ο ακουστικός φλοιός αρκεί για να πραγματοποιηθεί αυτή η διάκριση, τουλάχιστον υπό φυσιολογικές συνθήκες ακρόασης.
Πώς ο εγκέφαλος διακρίνει διαφορετικούς ήχους
Ο ακουστικός φλοιός παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλεται ο ήχος στον χρόνο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η ενέργειά του στις διαφορετικές συχνότητες. Αυτά τα μοτίβα ονομάζονται φασματοχρονικές διαμορφώσεις.
Προηγούμενες έρευνες είχαν εντοπίσει περιοχές του εγκεφάλου που ανταποκρίνονται επιλεκτικά στην ομιλία, τη μουσική ή το τραγούδι. Ωστόσο, πολλά από τα σχετικά πειράματα χρησιμοποιούσαν μεμονωμένους ήχους μικρής διάρκειας, αντί για σύνθετα ηχητικά περιβάλλοντα, όπως αυτά που συναντάμε στην καθημερινότητα.
Οι επιστήμονες ήθελαν, επομένως, να διαπιστώσουν εάν τα βασικά ακουστικά χαρακτηριστικά αρκούν για να εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αναγνωρίζει διαφορετικές κατηγορίες ήχων.
Το πείραμα με το σάουντρακ του Χάρι Πότερ
Για να εξετάσουν το ερώτημα, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πείραμα με 11 ασθενείς με επιληψία, οι οποίοι είχαν ήδη ηλεκτρόδια εμφυτευμένα στον εγκέφαλο για κλινικούς λόγους. Οι συμμετέχοντες άκουσαν σχεδόν οκτώ λεπτά από το γαλλόφωνο σάουντρακ της ταινίας «Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος».
Σε ένα δεύτερο πείραμα, 19 υγιείς ενήλικες άκουσαν την ίδια ηχογράφηση και έπρεπε να πατούν διαφορετικά κουμπιά κάθε φορά που αντιλαμβάνονταν ομιλία, μουσική ή και τα δύο ταυτόχρονα.
Οι επιστήμονες εντόπισαν 39 σημεία καταγραφής στις ακουστικές περιοχές των δύο εγκεφαλικών ημισφαιρίων, τα οποία παρακολουθούσαν συστηματικά τα ακουστικά μοτίβα. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν υπολογιστικά μοντέλα για να ανασυνθέσουν τα χαρακτηριστικά του ήχου με βάση την εγκεφαλική δραστηριότητα.
Τι αποκάλυψαν τα αποτελέσματα
Τα μοντέλα κατάφεραν να προβλέψουν εάν οι ακροατές αντιλαμβάνονταν ομιλία ή μουσική, με επιδόσεις υψηλότερες από εκείνες που θα αναμένονταν από μια τυχαία πρόβλεψη.
Ειδικότερα, η αναγνώριση της ομιλίας βασιζόταν κυρίως στις γρήγορες μεταβολές του ήχου στον χρόνο, ενώ η αναγνώριση της μουσικής εξαρτιόταν περισσότερο από τα λεπτομερή μοτίβα στις διαφορετικές συχνότητες.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η δραστηριότητα των εγκεφαλικών κυμάτων γάμμα συνδεόταν περισσότερο με την επεξεργασία των χρονικών μοτίβων, ενώ τα κύματα άλφα σχετίζονταν περισσότερο με την επεξεργασία των συχνοτήτων.
Ενδιαφέρον παρουσίασε και η διαφοροποίηση μεταξύ των δύο ημισφαιρίων. Η αντιστοιχία ανάμεσα στην εγκεφαλική δραστηριότητα και τα ακουστικά μοτίβα ήταν ισχυρότερη στο αριστερό ημισφαίριο για την ομιλία και στο δεξί για τη μουσική.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί αποκλειστικά αυτούς τους μηχανισμούς. Τα ευρήματα, ωστόσο, δείχνουν ότι τα βασικά χαρακτηριστικά του ήχου περιέχουν ήδη τις απαραίτητες πληροφορίες για να ξεχωρίζουμε την ομιλία από τη μουσική, ακόμη και μέσα σε ένα σύνθετο ηχητικό περιβάλλον.
vita.gr









