Γιατί κάποιος διακινδυνεύει μια σχέση, την οικογενειακή του ζωή ή ακόμη και την επαγγελματική του θέση για μια εξωσυζυγική περιπέτεια; Η περίπτωση του Jensen Huang επαναφέρει το ερώτημα, μετά την παραδοχή του ότι υπήρξε άπιστος και την αποχώρησή του από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της Nvidia.
Παρότι η επιστήμη δεν μπορεί να ερμηνεύσει από απόσταση τα κίνητρα πίσω από τις προσωπικές του επιλογές, ρίχνει φως στους μηχανισμούς που οδηγούν στην ανειλικρίνεια μέσα σε μια σχέση και στην απιστία. Όπως δείχνουν οι έρευνες, η απάντηση δεν κρύβεται μόνο στον χαρακτήρα ενός ανθρώπου, αλλά και στις συνθήκες μέσα στις οποίες δρα.
Ο ρόλος της προσωπικότητας και της ειλικρίνειας
Μέσα από μια σειρά 11 μελετών, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 5.677 άτομα, οι ερευνητές διερεύνησαν πώς συνδέεται το χαρακτηριστικό της «ειλικρίνειας–ταπεινότητας» με την ανειλικρινή συμπεριφορά απέναντι στον σύντροφο. Όσοι συγκέντρωναν υψηλότερη βαθμολογία σε αυτό το χαρακτηριστικό ανέφεραν λιγότερη ανειλικρίνεια στις ερωτικές τους σχέσεις.
Οι μελέτες χρησιμοποίησαν διαφορετικές μεθόδους, από ερωτηματολόγια και ημερολόγια μέχρι πειραματικές δοκιμασίες. Τα ευρήματα αυτά αφορούν ευρύτερα την ανειλικρίνεια απέναντι στον σύντροφο και όχι αποκλειστικά τη σεξουαλική απιστία. Αναδεικνύουν, όμως, πόσο καθοριστικές είναι οι προσωπικές αξίες, καθώς δύο άνθρωποι που βρίσκονται μπροστά στην ίδια ευκαιρία μπορούν να πάρουν εντελώς διαφορετικές αποφάσεις.
Η δύναμη και ο πλούτος… μαζί με τις πεποιθήσεις μας
Η εξουσία δεν μας επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο. Σε δύο διαφορετικά πειράματα, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να αξιολογήσουν αρχικά θετικά ή αρνητικά την έννοια της εξαπάτησης και, στη συνέχεια να αισθανθούν περισσότερο ή λιγότερο ισχυροί.
Η αίσθηση ισχύος λειτούργησε ως ενισχυτής των αρχικών τους σκέψεων. Όσοι είχαν ήδη θετική στάση απέναντι στην εξαπάτηση έδειξαν ακόμη μεγαλύτερη διάθεση να το κάνουν, ενώ όσοι την αποδοκίμαζαν έγιναν ακόμη πιο αρνητικοί. Αξίζει να σημειωθεί ότι το πρώτο πείραμα εξέτασε την πρόθεση απιστίας, ενώ το δεύτερο την ανέντιμη συμπεριφορά με στόχο το οικονομικό όφελος.
Αντίστοιχα, μια έρευνα στην Κίνα, σε φοιτητές που βρίσκονταν σε σταθερές σχέσεις, εξέτασε πώς επηρεάζει τον άνθρωπο η αίσθηση της οικονομικής άνεσης. Οι άνδρες στους οποίους καλλιεργήθηκε τεχνητά η αίσθηση ότι είναι πιο πλούσιοι δήλωσαν λιγότερο ικανοποιημένοι από την εξωτερική εμφάνιση της συντρόφου τους. Σε ένα δεύτερο πείραμα, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες που ένιωθαν οικονομικά πιο άνετα επέλεξαν να καθίσουν πιο κοντά σε ένα ελκυστικό άτομο του αντίθετου φύλου.
Τα ευρήματα αυτά δεν αποδεικνύουν ότι οι συμμετέχοντες θα απιστούσαν στην πράξη, ούτε ότι το χρήμα μειώνει συνολικά την ικανοποίηση από μια σχέση. Δείχνουν, ωστόσο, ότι ακόμη και η υποκειμενική αίσθηση του πλούτου θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να αλλάξει πιθανώς τον τρόπο που αξιολογούμε έναν σύντροφο, αυξάνοντας το ενδιαφέρον για άλλους.
Παίζει ρόλο και το επαγγελματικό περιβάλλον;
Το εργασιακό περιβάλλον είναι ένας ακόμη παράγοντας που έχει απασχολήσει τους επιστήμονες. Σχετική μελέτη προσεγγίζει την απιστία ως έναν πιθανό «επαγγελματικό κίνδυνο», υποδηλώνοντας πώς οι ευκαιρίες γνωριμιών στη δουλειά αλληλεπιδρούν με τις αξίες και τις νόρμες του εκάστοτε χώρου.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η κοινή προσπάθεια για την επίτευξη στόχων και η διαχείριση της καθημερινής πίεσης καλλιεργούν ένα έντονο αίσθημα κατανόησης ανάμεσα στους ανθρώπους. Αν σε αυτό προστεθούν οι άγραφοι κανόνες ενός περιβάλλοντος που αντιμετωπίζει χαλαρά τέτοιες καταστάσεις, η μετάβαση από την επαγγελματική στην προσωπική οικειότητα γίνεται πιο εύκολη.
Η επιστήμη μπορεί να εξηγήσει πώς η προσωπικότητα, η αίσθηση ισχύος και οι συνθήκες διαμορφώνουν το έδαφος. Δεν μπορεί, όμως, να προβλέψει ποιος θα υποκύψει στον πειρασμό… ούτε να μας απαλλάξει από την ευθύνη των επιλογών μας απέναντι στον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας.
vita.gr
