Ο θάνατος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης και ένα πεδίο που εξακολουθεί να προκαλεί το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, με τους επιστήμονες σε νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology να μελετούν για ακόμη μία φορά επιθανάτιες εμπειρίες με έναν ενδιαφέροντα τρόπο: αντί να ζητήσουν από τους συμμετέχοντες να περιγράψουν λεκτικά όσα έζησαν, τους ζήτησαν να τα ζωγραφίσουν.
Πώς περιγράφουν οι άνθρωποι τις επιθανάτιες εμπειρίες;
Οι άνθρωποι που έχουν βιώσει επιθανάτιες εμπειρίες (Near-Death Experiences – NDEs) συχνά περιγράφουν γεγονότα που δυσκολεύονται να αποδώσουν με λόγια. Μιλούν για έντονα χρώματα, παράξενα τοπία, φωτεινά σημεία, τούνελ, αλλά και την αίσθηση ότι βρίσκονταν έξω από το φυσικό τους σώμα. Τι πραγματικά θυμούνται, όμως, από αυτές τις εμπειρίες και υπάρχουν κοινά στοιχεία στις περιγραφές τους;
Η εν λόγω έρευνα αποτύπωσε μέσα από σχέδια όσα θυμούνται άνθρωποι που βίωσαν επιθανάτιες εμπειρίες, αποκαλύπτοντας κοινά μοτίβα σε σχήματα, χρώματα και αισθήσεις.
Ο θάνατος «χωραέι» σε μία ζωγραφιά;
Οι ερευνητές συγκέντρωσαν 50 άτομα μέσω της Διεθνούς Ένωσης Μελετών Επιθανάτιων Εμπειριών (IANDS). Σε ατομικές συναντήσεις, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναπαραστήσουν σταδιακά τις εικόνες που θυμούνταν, σημειώνοντας τη θέση στην οποία αισθάνονταν ότι βρίσκονταν, την κατεύθυνση προς την οποία κινούνταν, καθώς και την παρουσία άλλων ανθρώπων.
Παράλληλα, κατέγραψαν τα χρώματα, τις υφές, την ταχύτητα της κίνησης και τα συναισθήματα που συνόδευαν κάθε σκηνή. Οι ερευνητές απέφυγαν να χρησιμοποιήσουν λέξεις όπως «τούνελ» ή «φως», ώστε να μην επηρεάσουν τις αναμνήσεις των συμμετεχόντων. Συνολικά, καταγράφηκαν 112 διαφορετικές σκηνές, από τις οποίες οι 108 εντάχθηκαν σε τέσσερις βασικές γεωμετρικές κατηγορίες.
Τα 4 μοτίβα που επαναλαμβάνονταν στις επιθανάτιες εμπειρίες
Η ανάλυση των σχεδίων αποκάλυψε ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά στον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονταν τον χώρο:
-
Σχήμα τούνελ ή κώνου: Οι εικόνες περιλάμβαναν ευθείες ή κεκλιμένες γραμμές που περιέκλειαν το οπτικό πεδίο, δημιουργώντας την αίσθηση ενός στενού περάσματος.
-
Ευρείες καμπύλες: Ορισμένοι περιέγραφαν ανοιχτούς χώρους με καμπύλες που θύμιζαν κύκλο ή έλλειψη.
-
Επίπεδοι ορίζοντες: Άλλες εμπειρίες χαρακτηρίζονταν από σχεδόν οριζόντιες γραμμές και πιο ανοιχτό οπτικό πεδίο.
-
Σφαιρικοί χώροι: Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συμμετέχοντες ένιωθαν ότι βρίσκονταν μέσα σε μια σφαίρα ή μια φυσαλίδα, με πανοραμική θέα 360 μοιρών.
Ενδιαφέρον παρουσίασε και η σύνδεση των σχημάτων με τα χρώματα. Σχεδόν το 79% των εμπειριών που έμοιαζαν με τούνελ περιγράφονταν ως σκοτεινοί χώροι, χωρίς ιδιαίτερη παρουσία χρωμάτων. Αντίθετα, το 87% των ευρύτερων, ανοιχτών οριζόντων περιλάμβανε έντονες αποχρώσεις, συχνά λεβάντας και ροζ. Οι σφαιρικοί χώροι συνδέονταν συχνά με έντονο λευκό ή χρυσό φως.
Μια διαδρομή έξω από το σώμα και πίσω σε αυτό
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μια επαναλαμβανόμενη αλληλουχία στις περιγραφές. Αρχικά, αρκετοί συμμετέχοντες ένιωθαν ότι είχαν αποχωριστεί το φυσικό τους σώμα. Στη συνέχεια, περιέγραφαν μια μετακίνηση μέσα σε μη φυσικούς χώρους, ενώ σε επόμενο στάδιο ένιωθαν ότι επανενώνονταν με το σώμα τους.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η μελέτη έχει περιορισμούς. Ορισμένοι συμμετέχοντες ανακατασκεύασαν τις εμπειρίες τους ακόμη και 15 ή περισσότερα χρόνια μετά, επομένως οι αναμνήσεις τους ενδέχεται να είχαν μεταβληθεί. Επιπλέον, δεν υπήρχαν καταγεγραμμένες συνεδρίες για ανεξάρτητη αξιολόγηση της διαδικασίας.
Τα ευρήματα προσφέρουν έναν νέο τρόπο μελέτης των επιθανάτιων εμπειριών, χωρίς όμως να αποδεικνύουν τι συμβαίνει μετά τον θάνατο ή να εξηγούν οριστικά τη φύση τους. Δείχνουν, ωστόσο, πόσα στοιχεία μπορεί να αποκαλύψει ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι προσπαθούν να αποτυπώσουν μια εμπειρία που δύσκολα περιγράφεται με λέξεις.
vita.gr
