«Πάλι άφησες τα πράγματά σου παντού!», «Γιατί δεν μου είπες ότι θα αργήσεις;», «Ποτέ δεν με ακούς!». Μια συνηθισμένη ημέρα, μια φαινομενικά ασήμαντη αφορμή και ξαφνικά η ένταση ανεβαίνει. Οι τόνοι οξύνονται, παλιότερα παράπονα έρχονται στην επιφάνεια και μια απλή διαφωνία καταλήγει σε έναν καβγά που αφήνει και τους δύο συντρόφους εξαντλημένους. Λίγες ώρες αργότερα, μπορεί να αναρωτιόμαστε πώς καταφέραμε να τσακωθούμε τόσο έντονα για κάτι τόσο μικρό. Η απάντηση ίσως βρίσκεται σε όσα δεν ειπώθηκαν εκείνη τη στιγμή. Γιατί στις σχέσεις μας, πολλές φορές δεν αντιδρούμε μόνο σε αυτό που μόλις συνέβη. Αντιδρούμε και σε όσα έχουμε αισθανθεί, σκεφτεί ή κρατήσει μέσα μας το προηγούμενο διάστημα.
Όταν η αφορμή δεν είναι η πραγματική αιτία
Ας υποθέσουμε ότι ο σύντροφός μας ξέχασε να κάνει μια δουλειά που είχε αναλάβει. Το γεγονός από μόνο του μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Αν, όμως, αισθανόμαστε εδώ και καιρό ότι επωμιζόμαστε το μεγαλύτερο μέρος των καθημερινών υποχρεώσεων, αυτή η παράλειψη μπορεί να αποκτήσει διαφορετική σημασία.
Δεν μας ενοχλεί απλώς ότι δεν έγινε μια δουλειά. Μπορεί να αισθανόμαστε ότι δεν υπολογίζονται οι ανάγκες μας ή ότι οι προσπάθειές μας θεωρούνται δεδομένες.
Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει όταν μια καθυστερημένη απάντηση σε ένα μήνυμα ερμηνεύεται ως αδιαφορία ή μια αθώα παρατήρηση ως προσωπική κριτική.
Η αντίδρασή μας, επομένως, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το γεγονός, αλλά και από το νόημα που του αποδίδουμε.
Σχέσεις: Τα μικρά παράπονα που συσσωρεύονται
Δεν εκφράζουμε πάντα όσα μας ενοχλούν τη στιγμή που συμβαίνουν. Μερικές φορές αποφεύγουμε μια συζήτηση επειδή είμαστε κουρασμένοι, δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε ένταση ή πιστεύουμε ότι το ζήτημα δεν αξίζει τον κόπο.
Όταν, όμως, μια ανάγκη παραμένει ανεκπλήρωτη ή ένα πρόβλημα επαναλαμβάνεται, η δυσαρέσκεια μπορεί σταδιακά να συσσωρευτεί.
Έτσι, μια καινούργια διαφωνία γίνεται αφορμή να εκφραστούν παράπονα που δεν σχετίζονται άμεσα με το συγκεκριμένο περιστατικό.
Γι’ αυτό και οι φράσεις «πάντα το ίδιο κάνεις» ή «ποτέ δεν με σκέφτεσαι» εμφανίζονται τόσο συχνά στους καβγάδες. Δεν περιγράφουν απαραίτητα με ακρίβεια την πραγματικότητα, αλλά αποτυπώνουν την αίσθηση ότι ένα πρόβλημα επαναλαμβάνεται.
Πίσω από τον θυμό μπορεί να υπάρχει μια άλλη ανάγκη
Ο θυμός είναι συχνά το πιο εμφανές συναίσθημα σε μια σύγκρουση. Δεν είναι, όμως, απαραίτητα το μοναδικό.
Πίσω από μια έντονη αντίδραση μπορεί να υπάρχει απογοήτευση, μοναξιά, ανασφάλεια ή η αίσθηση ότι δεν μας δίνουν αρκετή προσοχή.
Για παράδειγμα, το «Δεν περνάς ποτέ χρόνο μαζί μου» μπορεί να σημαίνει «Μου λείπει η επαφή μας». Αντίστοιχα, το «Δεν με βοηθάς σε τίποτα» ίσως εκφράζει την ανάγκη για περισσότερη συνεργασία και αναγνώριση.
Όταν εστιάζουμε αποκλειστικά στον θυμό, κινδυνεύουμε να χάσουμε το ουσιαστικό μήνυμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ξέσπασμα δικαιολογείται επειδή κρύβει μια συναισθηματική ανάγκη. Σημαίνει ότι η αναγνώριση αυτής της ανάγκης μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικότερα το πρόβλημα.
Ο φαύλος κύκλος της επίθεσης και της άμυνας
Ένα ακόμη συνηθισμένο μοτίβο στις σχέσεις είναι η αλληλουχία κριτικής και αμυντικής αντίδρασης.
Ο ένας σύντροφος εκφράζει ένα παράπονο με επιθετικό τρόπο. Ο άλλος αισθάνεται ότι κατηγορείται και προσπαθεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Η πρώτη αντίδραση γίνεται εντονότερη και σύντομα η συζήτηση απομακρύνεται από το αρχικό ζήτημα.
Αντί να αναζητούν μια λύση, οι δύο σύντροφοι προσπαθούν να αποδείξουν ποιος έχει δίκιο.
Για παράδειγμα, η φράση «Είσαι εντελώς αδιάφορος» είναι πιθανότερο να προκαλέσει αμυντική αντίδραση από το «Όταν αναλαμβάνω μόνη μου όλες τις υποχρεώσεις, αισθάνομαι ότι δεν έχουμε μοιράσει δίκαια τις ευθύνες».
Η διαφορά δεν βρίσκεται μόνο στον τόνο, αλλά και στο περιεχόμενο: στη δεύτερη περίπτωση περιγράφουμε μια συγκεκριμένη κατάσταση και το πώς μας επηρεάζει, χωρίς να χαρακτηρίζουμε συνολικά τον άλλον.
Σχέσεις: Πώς σταματάμε έναν μικρό καβγά πριν μεγαλώσει;
Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε πότε η ένταση αρχίζει να ξεφεύγει. Αν παρατηρήσουμε ότι υψώνουμε τη φωνή, διακόπτουμε συνεχώς ή επαναφέρουμε παλιότερες διαφωνίες, ίσως χρειάζεται να κάνουμε μια μικρή παύση.
Δεν πρόκειται για αποφυγή του προβλήματος. Μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι θα συνεχίσουμε τη συζήτηση όταν θα είμαστε και οι δύο πιο ήρεμοι.
Εξίσου σημαντικό είναι να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι μας ενοχλεί πραγματικά. Πριν αντιδράσουμε, μπορούμε να αναρωτηθούμε: «Με πείραξε μόνο αυτό που συνέβη ή μου θύμισε κάτι που με απασχολεί εδώ και καιρό;».
Στη συνέχεια, αντί να καταφεύγουμε σε γενικεύσεις, μπορούμε να περιγράψουμε το συγκεκριμένο περιστατικό, το συναίσθημά μας και αυτό που θα θέλαμε να αλλάξει.
Η ενεργητική ακρόαση έχει επίσης σημασία. Το να ακούσουμε τον σύντροφό μας χωρίς να ετοιμάζουμε ταυτόχρονα την απάντησή μας μπορεί να αποτρέψει αρκετές παρεξηγήσεις.
Και, φυσικά, δεν χρειάζεται να συμφωνούμε σε όλα. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι ο άλλος αισθάνεται διαφορετικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εγκαταλείπουμε τη δική μας οπτική.
Δεν χρειάζεται να κερδίσουμε κάθε διαφωνία
Σε μια υγιή σχέση, οι διαφωνίες είναι αναπόφευκτες. Δύο άνθρωποι έχουν διαφορετικές συνήθειες, ανάγκες, προσδοκίες και τρόπους να αντιμετωπίζουν την καθημερινότητα.
Το ζητούμενο δεν είναι να μη διαφωνούμε ποτέ, αλλά να μπορούμε να συζητάμε χωρίς να πληγώνουμε ο ένας τον άλλον.
Μερικές φορές, αυτό προϋποθέτει να παραδεχτούμε το δικό μας μερίδιο ευθύνης. Άλλες, να ζητήσουμε πιο ξεκάθαρα αυτό που χρειαζόμαστε ή να αναγνωρίσουμε ότι ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα απαιτεί ουσιαστικές αλλαγές και όχι ακόμη μία υπόσχεση.
Αν οι καβγάδες γίνονται συχνοί, έντονοι ή δεν οδηγούν ποτέ σε επίλυση, η υποστήριξη ενός ειδικού ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει το ζευγάρι να αναγνωρίσει τα μοτίβα επικοινωνίας του. Σε περιπτώσεις εκφοβισμού, απειλών ή βίας, προτεραιότητα έχει η ασφάλεια και όχι η προσπάθεια να βρεθεί ένας συμβιβασμός.
Τελικά, οι καβγάδες που ξεκινούν «για το τίποτα» μπορεί να μας δείχνουν ότι υπάρχει κάτι σημαντικό που χρειάζεται την προσοχή μας. Και ίσως η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι «Γιατί τσακωθήκαμε πάλι;», αλλά «Τι προσπαθούμε να πούμε ο ένας στον άλλον και δεν καταφέρνουμε να ακουστούμε;».
vita.gr
