Ένα πρώτο ραντεβού, λίγες κουβέντες, ένα βλέμμα και ίσως μια αδιόρατη αίσθηση ότι ο άνθρωπος απέναντί μας θα μπορούσε να παίξει κάποιον ρόλο στη ζωή μας. Ή, αντίθετα, ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να προκύψει κάτι ερωτικό. Πόσο γρήγορα, όμως, παίρνουμε αυτές τις αποφάσεις; Και, κυρίως, πόσο εύκολα τις αλλάζουμε; Μια θεωρία που έχει προκαλέσει συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζει ότι, από πολύ νωρίς σε μια γνωριμία, τοποθετούμε τους πιθανούς συντρόφους μας σε νοητά «κουτάκια». Πρόκειται για τη λεγόμενη Box Theory, σύμφωνα με την οποία η πρώτη κατηγοριοποίηση μπορεί να καθορίσει την εξέλιξη μιας ερωτικής σχέσης. Ακούγεται απλό. Ίσως, όμως, υπερβολικά απλό για κάτι τόσο σύνθετο όσο ο έρωτας…
Έρωτας: Τι είναι η «Box Theory»;
Η ιδέα έγινε δημοφιλής μέσα από τα social media και ιδιαίτερα από μια δημιουργό περιεχομένου, η οποία υποστήριξε ότι πολλοί άνδρες κατατάσσουν μια γυναίκα σε μία από τρεις κατηγορίες σχεδόν από την πρώτη γνωριμία. Η πρώτη περιλαμβάνει τα άτομα που θεωρούν πιθανούς συντρόφους για μια σοβαρή σχέση. Η δεύτερη αφορά εκείνα με τα οποία θα επιθυμούσαν μια περιστασιακή ερωτική επαφή, χωρίς απαραίτητα προοπτική δέσμευσης. Στην τρίτη βρίσκονται όσοι δεν τους προκαλούν ερωτικό ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη αντίληψη, η μετακίνηση από τη μία κατηγορία στην άλλη είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Με άλλα λόγια, ό,τι κι αν κάνει κάποιος στη συνέχεια, δύσκολα θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τον βλέπει ο άλλος.
Αυτή, ωστόσο, είναι μια δημοφιλής θεωρία για τις γνωριμίες και όχι ένας επιστημονικά τεκμηριωμένος κανόνας που ισχύει για όλους.
Πόσο γρήγορα σχηματίζουμε την πρώτη εντύπωση;
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την τάση να σχηματίζει γρήγορες εκτιμήσεις για τους άλλους, ακόμη κι όταν διαθέτει ελάχιστες πληροφορίες.
Χαρακτηριστική είναι μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science, η οποία έδειξε ότι οι συμμετέχοντες μπορούσαν να διαμορφώσουν εντυπώσεις για χαρακτηριστικά όπως η ελκυστικότητα, η αξιοπιστία και η συμπάθεια μέσα σε μόλις 100 χιλιοστά του δευτερολέπτου από την έκθεση σε ένα πρόσωπο.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι εντυπώσεις τους ήταν απαραίτητα σωστές ούτε ότι παρέμεναν αμετάβλητες.
Οι πρώτες εκτιμήσεις μπορεί να επηρεάζονται από την εμφάνιση, τη γλώσσα του σώματος, προηγούμενες εμπειρίες και προσωπικές προσδοκίες. Συχνά, λοιπόν, σχηματίζουμε μια εικόνα για κάποιον προτού προλάβουμε να τον γνωρίσουμε ουσιαστικά.
Και εδώ ίσως βρίσκεται ένα από τα προβλήματα της «Box Theory»: μετατρέπει μια γρήγορη, ενδεχομένως προσωρινή εντύπωση σε κάτι που μοιάζει οριστικό.
Έρωτας: Μπορεί η έλξη να αναπτυχθεί αργότερα;
Δεν γεννιούνται όλες οι ερωτικές σχέσεις από έναν κεραυνοβόλο έρωτα ή μια ακαριαία έλξη.
Ορισμένοι άνθρωποι αισθάνονται αμέσως ότι υπάρχει χημεία, ενώ άλλοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αναπτύξουν ενδιαφέρον.
Ένας μηχανισμός που μπορεί να συμβάλλει σε αυτό είναι το λεγόμενο mere-exposure effect, δηλαδή η τάση μας να αξιολογούμε συχνά πιο θετικά κάτι ή κάποιον όσο αυξάνεται η εξοικείωσή μας μαζί του.
Η επαναλαμβανόμενη επαφή μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να ενισχύσει τη συμπάθεια και να δημιουργήσει ευκαιρίες για βαθύτερη γνωριμία.
Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, ότι η συχνή παρουσία ενός ανθρώπου θα οδηγήσει οπωσδήποτε σε ερωτική έλξη. Δείχνει, όμως, γιατί μια πρώτη εντύπωση δεν είναι απαραίτητα η τελευταία.
Άλλωστε, πολλές σχέσεις ξεκινούν ως φιλίες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις το ενδιαφέρον αναπτύσσεται σταδιακά, καθώς οι δύο άνθρωποι ανακαλύπτουν κοινές αξίες, χιούμορ ή τρόπους επικοινωνίας.
Πότε τα «κουτάκια» γίνονται παγίδα;
Ορισμένοι άνθρωποι πράγματι σχηματίζουν βιαστικές και άκαμπτες κρίσεις για τους πιθανούς συντρόφους τους. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλοι λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.
Το πρόβλημα μάλλον αρχίζει όταν αντιμετωπίζουμε τη θεωρία σαν έναν απαράβατο κανόνα.
Αν, για παράδειγμα, πιστεύουμε ότι ο άλλος μάς έχει ήδη κατατάξει σε μια συγκεκριμένη κατηγορία, μπορεί να αρχίσουμε να ερμηνεύουμε κάθε συμπεριφορά του μέσα από αυτό το πρίσμα.
Ένα μήνυμα που καθυστερεί να έρθει ή ένα ραντεβού που δεν εξελίχθηκε όπως περιμέναμε μπορεί να θεωρηθεί απόδειξη ότι δεν υπάρχει προοπτική, ενώ στην πραγματικότητα οι λόγοι μπορεί να είναι πολύ διαφορετικοί.
Από την άλλη πλευρά, δεν είναι χρήσιμο να προσπαθούμε διαρκώς να αλλάξουμε τη γνώμη ενός ανθρώπου που έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν επιθυμεί το ίδιο είδος σχέσης με εμάς.
Η ανοιχτή επικοινωνία και ο σεβασμός στις προθέσεις του άλλου έχουν μεγαλύτερη αξία από την προσπάθεια να χωρέσουμε σε μια κατηγορία που θεωρούμε πιο επιθυμητή.
Τα σημάδια ότι κάποιος μάς έχει ήδη βάλει σε «κουτάκι»
Ορισμένες συμπεριφορές μπορεί να δείχνουν ότι ο άλλος έχει σχηματίσει μια άκαμπτη εικόνα για εμάς. Για παράδειγμα, μπορεί να βγάζει συμπεράσματα για τον χαρακτήρα μας χωρίς να μας γνωρίζει, να δείχνει ελάχιστο ενδιαφέρον για τις σκέψεις και τις εμπειρίες μας ή να κατευθύνει επίμονα τη γνωριμία προς κάτι που δεν ανταποκρίνεται στις δικές μας επιθυμίες.
Εξίσου αποκαλυπτικός μπορεί να είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλά γενικότερα για τους ανθρώπους. Όταν κάποιος χρησιμοποιεί συνεχώς απόλυτες ταμπέλες και στερεότυπα, ίσως δυσκολεύεται να δει την πολυπλοκότητα των προσωπικών σχέσεων.
Κανένα μεμονωμένο σημάδι, πάντως, δεν αρκεί για να καταλήξουμε σε ασφαλές συμπέρασμα.
Ο έρωτας δεν ακολουθεί πάντα την πρώτη μας απόφαση
Η «Box Theory» έχει ένα στοιχείο αλήθειας: οι άνθρωποι συχνά κρίνουμε γρήγορα. Αυτό που δεν μπορεί να εξηγήσει είναι η διαφορετικότητα των ανθρώπων και οι αλλαγές που μπορεί να συμβούν καθώς μια γνωριμία εξελίσσεται.
Η έλξη επηρεάζεται από την προσωπικότητα, την επικοινωνία, τις εμπειρίες, τις συνθήκες και τον χρόνο. Μερικές φορές εμφανίζεται αμέσως και άλλες χτίζεται σταδιακά.
Ίσως, λοιπόν, το σημαντικότερο δεν είναι να αναρωτιόμαστε σε ποιο «κουτάκι» μάς έχει τοποθετήσει κάποιος, αλλά αν υπάρχει αμοιβαίο ενδιαφέρον, σεβασμός και πραγματική διάθεση γνωριμίας.
Γιατί ο έρωτας μπορεί να ξεκινήσει από μια πρώτη εντύπωση, αλλά δεν μένει απαραίτητα εκεί…
vita.gr
