Πρόκειται για μία επένδυση ύψους 21,6 εκατ. ευρώ, η οποία εντάσσεται στην προσπάθεια της χώρας να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και των προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών. Παράλληλα, ενισχύει τις προοπτικές της Δυτικής Μακεδονίας να εξελιχθεί σε έναν σημαντικό κόμβο data centers και υπολογιστικών υποδομών.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η Ελλάδα αρχίζει πλέον να δημιουργεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα υπερυπολογιστών, το οποίο μπορεί να υποστηρίξει τόσο την επιστημονική έρευνα όσο και την ανάπτυξη εφαρμογών από επιχειρήσεις. Και αυτό σε μία περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε προηγμένη υπολογιστική ισχύ αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Από τον ARIS στον Δαίδαλο
Η προσπάθεια της Ελλάδας να αποκτήσει ισχυρές υπολογιστικές υποδομές ξεκίνησε ουσιαστικά το 2015 με τον ARIS, τον πρώτο εθνικό υπερυπολογιστή, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία από την ΕΔΥΤΕ.
Με θεωρητική υπολογιστική ισχύ 535 teraflops, ο ARIS έδωσε τη δυνατότητα σε ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα να πραγματοποιούν σύνθετους υπολογισμούς και προσομοιώσεις σε τομείς όπως η φυσική, η χημεία, η βιοϊατρική και η επιστήμη των υλικών.
Έντεκα χρόνια αργότερα, η Ελλάδα περνά σε μία εντελώς διαφορετική κλίμακα με τον «Δαίδαλο», ο οποίος εγκαταστάθηκε στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου και εγκαινιάστηκε στις αρχές της περασμένης εβδομάδας.
Με μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops, ο «Δαίδαλος» βρίσκεται στην 31η θέση της παγκόσμιας κατάταξης TOP500, διαθέτοντας υπολογιστικές δυνατότητες πολλαπλάσιες εκείνων του ARIS. Αποτελεί επένδυση συνολικού ύψους 58,9 εκατ. ευρώ, με τον υπολογιστικό εξοπλισμό να έχει αναλάβει η Hewlett Packard Enterprise (HPE).
Η σημασία του, πάντως, δεν περιορίζεται στις επιδόσεις. Ο «Δαίδαλος» αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του Pharos, του ελληνικού AI Factory, μέσω του οποίου επιχειρήσεις, startups και ερευνητικά κέντρα θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε προηγμένες υπολογιστικές δυνατότητες για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Ο νέος υπερυπολογιστής
Το επόμενο βήμα σχεδιάζεται στη Δυτική Μακεδονία, όπου η ΕΔΥΤΕ προετοιμάζει τον διαγωνισμό για την προμήθεια και εγκατάσταση ενός ακόμη υπερυπολογιστή, ο οποίος θα φιλοξενηθεί στο πράσινο κέντρο δεδομένων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.
Το έργο έχει προϋπολογισμό 21,57 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Η δημόσια διαβούλευση για τις προδιαγραφές ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου, προκειμένου να ακολουθήσει η προκήρυξη του διαγωνισμού. Η διάρκεια υλοποίησης προβλέπεται στους 12 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης και αναμένεται να εκδηλώσουν ενδιαφέρον αρκετοί από τους μεγάλους κατασκευαστές πληροφοριακών συστημάτων με τη «μάχη» να αναμένεται αρκετά σκλής.
Ο νέος υπερυπολογιστής, ο οποίος δεν έχει αποκτήσει ακόμη όνομα παρά τις διάφορες προτάσεις που υπάρχουν, θα έχει ιδιαίτερη έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη και θα λειτουργεί συμπληρωματικά με τον «Δαίδαλο» και το Pharos.
Από τεχνολογικής πλευράς, ο σχεδιασμός προβλέπει τη χρήση προηγμένων επιταχυντών γραφικών (GPUs), με τις προδιαγραφές να αναφέρονται σε λύσεις της κατηγορίας NVIDIA B200 και GB200 ή νεότερης αντίστοιχης τεχνολογίας.
Οι GPUs αποτελούν βασικό στοιχείο των σύγχρονων υπερυπολογιστών, καθώς επιτρέπουν την παράλληλη εκτέλεση τεράστιου αριθμού υπολογισμών, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για την εκπαίδευση και λειτουργία μεγάλων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις, η υπολογιστική ισχύς του νέου συστήματος θα μπορούσε να φθάσει τουλάχιστον τα 17 petaflops σε υπολογισμούς υψηλής ακρίβειας, ενώ για εφαρμογές AI οι επιδόσεις εκτιμάται ότι θα κυμαίνονται μεταξύ 2 και 4 exaflops, ανάλογα με την αριθμητική ακρίβεια που χρησιμοποιείται.
Πρόκειται για διαφορετικού τύπου μετρήσεις, οι οποίες δεν μπορούν να συγκριθούν άμεσα με την επίδοση του «Δαίδαλου» στην κατάταξη TOP500. Αποτυπώνουν, ωστόσο, τον προσανατολισμό της νέας υποδομής προς τις ιδιαίτερα απαιτητικές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Το νέο σύστημα θα μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων AI όσο και για το λεγόμενο inference, δηλαδή τη λειτουργία ήδη εκπαιδευμένων μοντέλων για την παραγωγή αποτελεσμάτων.
Επιπλέον, θα διαθέτει προηγμένα συστήματα αποθήκευσης δεδομένων και υποδομές cloud, ενώ προβλέπεται και η δημιουργία ξεχωριστού, ιδιαίτερα ασφαλούς περιβάλλοντος για την επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων, όπως εκείνων που αφορούν τον τομέα της υγείας.
Στόχος είναι η υπολογιστική ισχύς να μπορεί να αξιοποιηθεί όχι μόνο από την επιστημονική κοινότητα αλλά και από επιχειρήσεις που αναπτύσσουν προηγμένες ψηφιακές εφαρμογές.
Η Δυτική Μακεδονία στον χάρτη των data centers
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επιλογή της Κοζάνης, καθώς η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται σε μία περίοδο σημαντικού παραγωγικού μετασχηματισμού, με στόχο τη δημιουργία νέων οικονομικών δραστηριοτήτων που θα αντικαταστήσουν σταδιακά εκείνες που συνδέονται με τον λιγνίτη.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ψηφιακές υποδομές φαίνεται ότι μπορούν να αποκτήσουν σημαντικό ρόλο.
Άλλωστε, η ΔΕΗ έχει ήδη παρουσιάσει ένα φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο για τη δημιουργία μεγάλων data centers στην περιοχή, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες ενεργειακές υποδομές. Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Σεπτέμβριο ανακοινώθηκε η υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της ΔΕΗ και της Amazon Web Services για την ανάπτυξη data center στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης, με αρχική ισχύ τροφοδοσίας 300 MW και δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW. Η υλοποίηση του σχεδίου εξαρτάται από την ολοκλήρωση των οριστικών συμφωνιών και των απαραίτητων εγκρίσεων.
Πρόκειται για μία επένδυση διαφορετικής κλίμακας και προσανατολισμού από τον νέο υπερυπολογιστή. Ωστόσο, οι δύο σχεδιασμοί αναδεικνύουν τις προοπτικές της Δυτικής Μακεδονίας να εξελιχθεί σε έναν σημαντικό κόμβο ψηφιακών υποδομών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το πράσινο κέντρο δεδομένων στο οποίο θα εγκατασταθεί ο νέος υπερυπολογιστής σχεδιάζεται με υποδομή πληροφορικής ισχύος 1,2 έως 1,5 MW και φωτοβολταϊκή εγκατάσταση άνω των 2 MWp, επιδιώκοντας να συνδυάσει την υψηλή υπολογιστική ισχύ με την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Πηγή
