Μια δραστηριότητα που κάποτε κάναμε αβίαστα χρειάζεται πλέον περισσότερη προσπάθεια. Οι υποχρεώσεις αλλάζουν, οι αντοχές δεν είναι πάντα ίδιες, ορισμένα σχέδια χρειάζονται αναπροσαρμογή. Καθώς μεγαλώνουμε, τέτοιες αλλαγές μπορεί να επηρεάζουν και τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας. Πόσο χώρο, όμως, καταλαμβάνουν τελικά στην ευτυχία που βιώνουμε καθημερινά;
Πρόσφατη μελέτη στρέφει την προσοχή μας στην αίσθηση του ελέγχου, στο κατά πόσο πιστεύουμε ότι οι πράξεις και οι αποφάσεις μας μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή μας. Όταν νιώθουμε ότι έχουμε περιθώριο να δράσουμε, οι δυσκολίες που συνοδεύουν την μεγαλύτερη ηλικία φαίνεται να συνδέονται λιγότερο έντονα με τη μείωση της ευτυχίας.
Η σημασία του «μπορώ να κάνω κάτι»
Η ερευνητική ομάδα μελέτησε 268 ανθρώπους μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, αξιοποιώντας καθημερινές καταγραφές για δύο εβδομάδες. Εξέτασε πώς οι αλλαγές που οι συμμετέχοντες απέδιδαν στην ηλικία τους συνδέονταν με την ευτυχία που βίωναν και ποιον ρόλο έπαιζε η αίσθηση προσωπικού ελέγχου.
Η μεγαλύτερη επίγνωση απωλειών, όπως και η αίσθηση ότι η μεγαλύτερη ηλικία δεν έφερνε θετικά στοιχεία, συνδέονταν με χαμηλότερα επίπεδα ευτυχίας. Η σχέση ήταν εντονότερη όταν οι άνθρωποι ένιωθαν ότι μπορούσαν να επηρεάσουν ελάχιστα όσα τους συνέβαιναν. Πρόκειται για συσχετίσεις από καθημερινές αναφορές, οι οποίες αναδεικνύουν έναν πιθανό υποστηρικτικό παράγοντα, χωρίς να αποδεικνύουν ότι η ενίσχυση της αίσθησης ελέγχου αρκεί από μόνη της για να μας κάνει ευτυχισμένους.
Έλεγχος σημαίνει και προσαρμογή
Στην πράξη, η αίσθηση ελέγχου μπορεί να εκφράζεται μέσα από μικρές, συγκεκριμένες επιλογές. Αν μια αγαπημένη δραστηριότητα έχει γίνει πιο απαιτητική, μπορούμε να αναζητήσουμε έναν τρόπο να τη συνεχίσουμε με διαφορετικό ρυθμό ή περισσότερη υποστήριξη. Αν οι συναντήσεις με φίλους έχουν αραιώσει, μπορούμε να προτείνουμε μια σταθερή ημέρα επικοινωνίας.
Αυτά είναι παραδείγματα του πώς μεταφράζεται η δυνατότητα δράσης στην καθημερινότητα. Η προσαρμογή μας επιτρέπει να συνεχίζουμε να κάνουμε όσα θέλουμε, ακόμη κι όταν ο τρόπος με τον οποίο τα απολαμβάνουμε αλλάζει.
Υπάρχουν, βέβαια, δυσκολίες που περιορίζουν πραγματικά τις επιλογές μας. Η ασθένεια, το πένθος ή η οικονομική ανασφάλεια δεν ξεπερνιούνται με μια διαφορετική σκέψη. Σε αυτές τις συνθήκες, η υποστήριξη από άλλους ανθρώπους και η πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα μπορούν να διευρύνουν τις δυνατότητές μας. Το να ζητάμε βοήθεια είναι και αυτό μια ενεργή απόφαση.
Ευτυχία σημαίνει να μη «μικραίνει» η εικόνα που έχουμε για εμάς
Όταν εστιάζουμε σε όσα δυσκολευόμαστε να κάνουμε, υπάρχει η πιθανότητα να περιγράφουμε τον εαυτό μας μόνο μέσα από αυτά. Μια αλλαγή στην αντοχή μπορεί να γίνει «δεν μπορώ πια», μια άβολη εμπειρία να μετατραπεί σε λόγο να αποφεύγουμε κάτι που αγαπάμε.
Αξίζει όμως να βλέπουμε και όσα παραμένουν ή εξελίσσονται διαφορετικά, τις δεξιότητες που έχουμε καλλιεργήσει, τις σχέσεις που διατηρούμε, την καλύτερη επίγνωση των αναγκών μας. Η εμπειρία δεν φέρνει αυτόματα σοφία ή ηρεμία, μπορεί όμως να μας βοηθήσει να ξεχωρίσουμε τι θέλουμε πραγματικά να κρατήσουμε στη ζωή μας.
Το ερώτημα, λοιπόν, μπορεί να γίνει πιο συγκεκριμένο: «Τι θα ήθελα να συνεχίσω να κάνω και τι θα με βοηθούσε;». Από εκεί μπορεί να ξεκινήσει μια προσαρμογή, μια συζήτηση ή ένα καινούργιο κεφάλαιο. Η ηλικία αλλάζει τις συνθήκες, εξακολουθούμε όμως, να έχουμε λόγο στον τρόπο με τον οποίο ζούμε μέσα σε αυτές.
vita.gr
